జగ్‌నే కీ రాత్

అసంపూర్తి జీవితాలు ‘ఆధూరె’

2012-01-23T23:02:00.000-08:00

సాహిత్య పరామర్శ

స్కై బాబ పుస్తకం
అసంపూర్తి జీవితాలు

తెలంగాణ ముస్లింల పరిస్థితి దయనీయం. పేదరికంతో సాంస్కృతికంగా, రాజకీయంగా వెనకబడిన దైనందిన జీవితం వారిది. వారికి ప్రతిరోజూ ఒక సవాల్‌లాంటిదే. అలాంటి వారి జీవితాలను కథలుగా ఆవిష్కరించారు రచయిత స్కైబాబ. వీటిని ‘ఆధూరె’ అనే శీర్షికన పుస్తకంగా తీసుకొచ్చారు. ఇందులో మొత్తం 12 కథలున్నాయి. ‘ఆధూరె’ అంటే పూర్తికానివి అని అర్థం. ముస్లింల జీవితాలు అసంపూర్ణంగా ఉన్నాయనే సంకేతానికి నిదర్శనంగా తన కథల పుస్తకానికి ఆధూరె అని పేరు పెట్టారు. ఈ కథల్లో ముస్లింలు తమ అస్తిత్వానికి ఏవిధంగా దూరమయ్యారనే విషయాలను ఆవిష్కరిస్తారు రచయిత.

‘చోటి బహెన్’ అనే కథలో ఒక గ్రామీణ ముస్లిం యువతి జానీ బేగం బుర్ఖా వేసుకోవడానికి ఇబ్బందిపడే విధానాన్ని వివరించారు. గొప్పవావూ్లైన కొంతమంది బుర్ఖా వేసుకోకపోతే ప్రశ్నించలేని వారు, తనను ఎందుకు ప్రశ్నిస్తున్నారని ఆ యువతి అడిగే తీరు పాఠకులను ఆలోచింపజేస్తుంది. ముస్లింల కడు బీదరికానికి అద్దంప కథ ‘మజ్బూర్’. జీవితం వారికి ఒక పెద్ద సవాల్‌గా ఎలా మారిందో ఈ కథలో చక్కగా ఆవిష్కరించారు రచయిత. ‘కబూతర్’ కథలో ఒక పేద తల్లి తన బిడ్డకు పెళ్లి చేయడానికి పడే ఆరాటాన్ని చక్కగా చెప్పారు రచయిత.

కథల్లోని స్త్రీ పాత్రలు మనల్ని నిలకడగా ఉండనీయవు. ముస్లిం సమాజంలోని పురుషాధిక్యతపై పలు ప్రశ్నలను విసురుతనే ఉంటాయి. రచయిత చాలా ఆర్ద్రతతో స్త్రీ పాత్రలను పలికించారు. ఈ పాత్రలు మన చుట్టూ ఉన్నట్టే అనిపిస్తాయి. ముస్లింల వెనుకబాటుతనానికి వారి సామాజిక పరిణామాలు ఏ విధంగా కారణమవుతున్నాయో ఈ కథల్లో కన్పిస్తాయి. అక్కడక్కడ రచయిత తన సామాజిక పరిస్థితుల్లోని మూస పద్ధతిని బద్దలు కొట్టడానికీ ప్రయత్నించారు.
ఇట్లా, ఇందులోని కథలన్నీ చక్కని శైలిలో, తెలుగు ఉర్దూ కలగలిసి సామాన్య పాఠకునికి కూడా చక్కగా అర్థమయ్యేలా ఉన్నాయి. చివరి వరకు ఉద్విగ్నంతో చదివిస్తాయి. అయితే, ఈ కథలన్నీ చివరికి అసంపూర్తిగానే మిగిలిపోతాయి. వాటిని పూర్తిచేయడానికి కావల్సిన కార్యాచరణ చూపిస్తే మరింత బాగుండేది. చూపించవు.

₹. 50. ప్రతులకు: 98854 20027
('నమస్తే తెలంగాణ' పత్రిక ఆదివారం 22 జనవరి సంచిక 'బతుకమ్మ' లోని కామెంట్)

జిన్నాకు ముందే ద్విజాతి సిద్ధాంతం -జిలుకర శ్రీనివాస్ ('అధూరే' పై ఆంధ్రజ్యోతి లో చర్చ)

2012-01-22T22:35:00.000-08:00

జిన్నాకు ముందే ద్విజాతి సిద్ధాంతం

- జిలుకర శ్రీనివాస్

సంస్కృతి నిర్వకల్పమైనది కాదనీ, అది ఆయా సమాజాల్లోని వివిధ సమూహాల ప్రత్యేకమైన, నైరూప్యమైన అంశాలతో పాటు ఆధిపత్య శక్తుల అభీష్టానుసారం నిర్మించబడుతోందనీ, దానికి సమాంతరంగా వ్యక్తీకరించబడే ప్రతివాదం కూడా సంస్కృతిలో అవిభాజ్యమైన అంశమని గుర్తించాలి. సాహిత్యం సాంస్కృతిక నిర్మాణమని భావిస్తే అది తప్పనిసరిగా రాజకీయ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

అందువల్ల పీడిత కులాలు, మతాలు చేసే సాహిత్య వ్యక్తీకరణలు నైరూప్యమైనవి కావు. వాటికి నిర్దిష్టమైన చారిత్రక నేపథ్యం, రాజకీయ పునాదీ ఉంటాయి. ముస్లిం కథలను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఈ దృష్టిని అలవర్చుకోవాలి. స్కైబాబ అనేక ముస్లిం రాజకీయ కథలు రాశారు. అలాంటి ముస్లిం సంస్కృతిని వ్యక్తీకరించిన రాజకీయ కథల సంకలనమే 'అధూరె'.

కనీజ్ ఫాతిమా ముందుమాటలో పేర్కొన్నట్టు ముస్లిం జీవితాలను అర్థం చేసుకోవటం ముస్లిమేతరులకు సులువేమీ కాదు. కాని, ఆ జీవితాలను నియంత్రిస్తున్న, నిర్దేశిస్తున్న పాలక కులాల రాజకీయాలు అర్థం చేసుకోలేని అమూర్త పదార్థమేమీ కాదు. ముస్లింలను పునరావాస శిబిరాల్లోకి నెట్టేసిన సమకాలీన దుస్థితికి గత రాజకీయ కారణాలను చారిత్రక దృష్టితో విశ్లేషించుకుంటేనే వాస్తవికత బోధపడుతుంది. సాహిత్యంలో వాస్తవికత పీడిత కులాలు రచనలు చేసే వరకు రూపొందలేదనేది విమర్శకులు అంగీకరిస్తున్నదే.

అందువల్ల వాస్తవికత అనేది దానికదే ఆకృతి దాల్చేది కాదు. అది ఒక నిర్మాణం. రచయిత అనుభవంతోనూ గ్రహించిన జ్ఞానంతోనూ కొన్ని సామాజిక ప్రతిఫలనాలను వ్యక్తీకరిస్తాడు. అవి ఆ రచయిత కుల, మత, ప్రాంత, లింగ, జాతి వంటి నిర్దిష్టతల మీద ఆధారపడి ప్రతిఫలిస్తాయి. అందుకే బ్రాహ్మణ కథకులు రాసిన అనేక కథలు ఆ కులంలోని పరిస్థితులను, ఆ కులస్తుల మానసిక వర్తనను ప్రతిబింబించాయి. కాని, విశాలమైన బ్రాహ్మణేతర సమాజాన్ని అవి ప్రదర్శించలేకపోయాయి. శూద్రులు, అతిశూద్రులు, ముస్లింలు రచనలు చేయటం ప్రారంభించగానే అప్పటిదాకా వాస్తవికత అని భ్రమించినది కాస్తా కాల్పనికమైనదని రుజువైంది.

అందుకే సమాజ వాస్తవికతను అర్థం చేసుకునేందుకు సాహిత్యేతర అంశాలను పరిగ్రహించాలి. 'అధూరె' సంకలనంలోని ముందుమాటలు స్కైబాబ కథలను అర్థం చేసుకొనేందుకు అవసరమైన సాహిత్య, చారిత్రక, రాజకీయ నేపథ్యాన్ని విభిన్న రూపాల్లో ఆవిష్కరించాయి. అఫ్సర్, కె.శ్రీనివాస్, కనీజ్ ఫాతిమా రాసిన ముందుమాటలు పాఠకులలో ఆసక్తి రేకెత్తిస్తాయి. వాచకానికి ముందుమాటలు అవసరం లేదనీ, ఆ రెండింటి మధ్య వున్న పితృపౌత్ర సంబంధాన్ని తెంచి పితృ హత్యకు పాల్పడాలని డెరిడా ఘీంకరించాడు. కానీ, పీడిత సమాజాల వ్యక్తీకరణలను వివేచించేందుకు డెరిడా సూత్రీకరణ సరిపోదు.

కాలాన్ని పునర్నిర్మించుకొనేందుకు రచయిత ఆధునికత మీద ఆధారపడతాడనీ, ఆ క్రమంలో వర్తమానంలో నిలబడి గతాన్ని, అది సృష్టించిన మిధ్యా వాస్తవికతను గుచ్చి గుచ్చి ప్రశ్నిస్తాడు ఈ చారిత్రక స్పృహ వున్న రచయిత అంటారు, అఫ్సర్. స్థానిక అస్తిత్వ పునర్నిర్మాణంలో ఇది చాలా అవసరమైన సైద్ధాంతిక సాధనం అని కూడా ఆయన అంటారు. వాస్తవానికి ఆధునికత పేరుతో మన సమాజంలో చలామణిలో ఉన్నదంతా కులాధునికతే. బ్రాహ్మణ్యం ఆధునికత ముసుగు ధరించి వేసిన ఎత్తుగడలు, రాసిన రాతలు కాలాన్ని, దానికి సంబంధించిన అవగాహనను సెక్టేరియన్ పరిమితులలో బంధించింది.

ఆధునికత గురజాడతో మొదలైనా గిడుగుతో వర్ధిల్లినా అంతా బ్రాహ్మణ్యమే. వలస పాలనలో ఆధునిక చరిత్ర రచన పేరుతో జరిగిన పుక్కిటి పురాణాల అల్లిక ముస్లిం వ్యతిరేకతనూ బ్రాహ్మణ కాల్పనిక స్వర్ణ యుగాలనూ సృష్టిస్తే, ఆ సృష్టికి మనువాదులే బాధ్యత వహించాలి. కాని, ప్రపంచంలో ఏ మానవ సమూహానికీ లేని సౌలభ్యం బ్రాహ్మణులకే ఉంది.

అన్ని పొరపాట్లకూ చారిత్రక ఉత్థాన పతనాలకు తెల్లదొరలను బాధ్యులను చేసి చేతులు దులుపుకొనే ఆచారాన్ని నేటికీ కొనసాగిస్తున్నారు. కె.శ్రీనివాస్ కూడా హిందూ ముస్లింల మధ్య విభజనకూ ముస్లింల పట్ల వ్యతిరేకతకూ తెల్లదొరలనే బాధ్యుల్ని చేస్తున్నారు. కాని, కనీజ్ ఫాతిమా మాత్రం కుల వ్యవస్థలోని విభజన సూత్రమే మతపరమైన విభజనకూ రాజకీయ విభజనకూ పాదులు వేసిందనీ, ఆ విభజన సూత్రాన్ని తెల్లదొరలు తెలివిగా ఉపయోగించుకున్నారని చెప్తున్నారు.

చరిత్రను కె.శ్రీనివాస్ వ్యాఖ్యానించే తీరు ప్రధాన స్రవంతి వైధానిక పద్ధతిలో ఉంటుంది. ఫూలే గురించి ఆయన అవగాహన దీనికి అద్దం పడుతుంది. 'దేశంలోని భిన్న కులాల అంతస్తుల సంబంధం మీద కాక, సొంత కులాన్ని ఆధునీకరించుకోవడం మీదనే సంస్కర్తల దృష్టి. దొంతరల సామాజిక వ్యవస్థ మీద తక్కిన సమకాలీన సంస్కర్తలందరి కంటె లోతైన అవగాహన, విమర్శ ఉన్నప్పటికీ ఫూలే కూడా ఆచరణ రంగంలో విద్యావకాశాలను అందరికీ అందించటం వంటి సంస్కార చర్యల మీదనే దృష్టి నిలిపారు' అని సూత్రీకరించారు.

సామాజిక విప్లవానికి సైద్ధాంతిక పునాదులు వేసిన ఫూలే దార్శనికత, సైద్ధాంతిక వివేచన పట్ల అనేక వక్రీకరణలు జరిగాయి. ఫూలే కేవలం విద్యారంగంలో కృషి చేసిన ఉద్యమకారుడని పరిమితం చేయటం సంకుచితవాదం. బ్రాహ్మణాధిపత్యం నుండి మూలవాసులను విముక్తి చేసి బలిరాజ్యం స్థాపించాలన్న ఆశయమే ఆయన్ను ప్రజలను విజ్ఞానవంతులను చేయాలని సంకల్పించింది. దీని అర్థం అందరికీ బ్రాహ్మణీయ లేదా వలసవాద విద్యను అందించటం ఆయన ఉద్దేశ్యం కాదు.

కుల వ్యతిరేక, బ్రాహ్మణ భావజాలానికి వ్యతిరేకమైన మూలవాసీ తత్వ చింతనను ప్రచారం చేయటం. ఆ భావజాలంతో ఎదిగిన తరాలను తన పోరాటానికి సంసిద్ధం చేసే రణనీతి ఆయన అనుసరించారు. 1848లో ప్రణాళికాబద్ధంగా ఆయన నడిపిన ఉద్యమం 1873లో వ్యవస్థీకృత నిర్మాణం పొందింది. సత్యశోధక్ సమాజ్ ఆధ్వర్యంలో శూద్ర రైతాంగ ఉద్యమం, కార్మికోద్యమం, వ్యవసాయ కార్మిక పోరాటం, మహిళా ఉద్యమం ఆయన నడిపారు. విధవ స్త్రీలకు శిరోముండనం చేసేందుకు నిరాకరిస్తూ మంగళి కులస్తులతో పుణా పట్టణంలో తొట్టతొలిసారి సార్వజనీన నిరవధిక సమ్మె చేయించిన విప్లవకారుడు ఫూలే.

తన ఉద్యమంలో ముస్లింలు, సిక్కులు, క్రిష్టియన్లను భాగస్వాములను చేసి సామాజిక పరివర్తనకు అంకురార్పణ చేశాడు. అందువల్ల ఫూలే ఆచరణ రంగం బహు విశాలమైంది. అది ఈ దేశ కుల అంతర్వులను, వాటి మధ్య వున్న నిచ్చెన మెట్ల అధికార సంబంధాలను నిర్మూలించేది. కాని, ఫూలేని మరింత కురుచవాదంలో ఇరికించే ప్రయత్నం కె.శ్రీనివాస్ చేయటం విచారకరం. ఫూలేతో జిన్నాను పోల్చటం అహేతుకమైంది.

మహ్మద్ అలీ జిన్నా వాస్తవానికి వైశ్యుడు. ఇస్లాం స్వీకరించిన వైశ్య కుటుంబసభ్యుడు. కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణుడైన మోతిలాల్ నెహ్రూ వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా అనేక సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు. ఏ విధంగానూ ఇస్లామీయ జీవనం సాగించనివాడు. ఆయన్ని లౌకికవాది అంటారు. కాని వాస్తవానికి ఆయన బ్రాహ్మణవాది. కులాధిపత్య సామాజిక అంతర్వులున్న ఈ సమాజాన్ని స్వతంత్రం, సమానత్వం, బంధుత్వం, న్యాయం అనే విలువల ఆధారంగా పునర్నిర్మాణం చేయాలనే సంకల్పం ఏ కోశానా లేనివాడు.

అందుకే కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆయన్ని ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్‌లో ప్రవేశపెట్టింది. ముస్లిం సమాజానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న సర్ సయ్యద్ ఆగాఖాన్ వంటి వారిని దెబ్బతీయడానికీ, కాంగ్రెస్ రాజకీయ ప్రయోజనాలు నెరవేర్చుకొనేందుకు అలీ జిన్నాను బ్రాహ్మణులే ప్రమోట్ చేశారు. రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలు జరిగే వరకు అలీ జిన్నాకు గాంధీ పెద్ద గుర్తింపు ఇవ్వలేదు.

ఆగాఖాన్ వంటి ముస్లిం నేతలు డా.అంబేద్కర్‌ను రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాల్లో బలపర్చారు. ముస్లింల సహకారం వల్లే నా జాతి ప్రజలకు ప్రజాస్వామిక హక్కులను సాధించాను అని అంబేద్కర్ అన్నారు. ముస్లిం, అణగారిన వర్గాల మైత్రి బ్రాహ్మణీయ అగ్రకులాల ఆధిపత్యానికి గండి కొడుతుందని గ్రహించిన గాంధీ, నెహ్రూలు అలీ జిన్నాను ముస్లిం లీగ్ నేతగా ఎదిగేలా చేశారు. అలీ జిన్నా ముస్లిం నేతగా ఎదిగిన నాటినుండి అణగారిన వర్గాలకు దూరమై అగ్రకులాలకు చేరువయ్యాడు.

వాస్తవానికి జిన్నా రాజకీయాల్లోకి రావడానికన్న ముందే ద్విజాతి సిద్ధాంతం ఉనికిలో ఉంది. 1857 తిరుగుబాటు కన్న ముందే బ్రాహ్మణులు, బ్రిటీషువాళ్లు జాతిఐక్యత సిద్ధాంతాన్ని ఆచరణలో పెట్టారు. 1875లో ఆవిర్భవించిన ఆర్యసమాజం ఆర్యజాతి సిద్ధాంతంతో రూపొందింది. ముస్లింలను ఒక జాతిగా చిత్రిస్తూ ముస్లిమేతరులను బ్రాహ్మణీకరించే క్రమం అప్పటికే మొదలైంది. బంకించంద్ర చటర్జీ ఆనంద్‌మఠ్ నవలలోనూ వివేకానంద, తిలక్ రచనల్లోనూ ఆర్యజాతి సిద్ధాంతం స్పష్టమవుతోంది.

అది ముస్లిం వ్యతిరేకతను కేంద్రంగా చేసుకొని ప్రచారమైంది. పీడిత కులాలను బ్రాహ్మణీకరించేందుకు తయారు చేసినదే ద్విజాతి సిద్ధాంతం. దీనికి ద్విజులే జన్మప్రదాతలు. అందువల్ల ముస్లిం జాతి అనే భావన అలీ జిన్నాతో ఉనికిలోకి వచ్చింది కాదు. బ్రాహ్మణీకరించే (హిందూవీకరణ) క్రమం స్వతంత్రం తర్వాత మొదలైంది కాదు. కమ్యూనల్ రిప్రజెంటేషన్ అనే ప్రజాస్వామిక సూత్రాన్ని బ్రిటీషు వాళ్లు ప్రవేశ పెట్టడాని కన్న ముందే అది మొదలైంది. ఆ క్రమంలోనే అది చట్టసభల పరిచయంతో తీవ్రమైంది.

సి.రాజగోపాలాచారి కాంగ్రెస్ పార్టీలో ప్రతిపాదించిన దేశ విభజన పథకాన్ని సి.ఆర్ ఫార్ములా అంటారు. దేశ విభజనకు ఎవరు కారకులనే దాని మీద నేటికీ విస్తృత చర్చ జరుగుతోంది. అలీ జిన్నాను బాధ్యున్ని చేసిన వారు సి.ఆర్ ఫార్ములా గురించి గానీ, గాంధీ నేతృత్వంలో బిర్లా హౌజ్‌లో కాంగ్రెస్ పార్టీ వర్కింగ్ కమిటీ సమావేశంలో దేశ విభజనకు సమ్మతి తెలుపుతూ తీర్మానం చేసిన సంగతిని గానీ అస్సలే ప్రస్తావించరు. కానీ కనీజ్ ఫాతిమా విభజన రాజకీయాలను విపులీకరించిన తీరు ముదావహం.

బ్రాహ్మణీయ శక్తులు దేశాన్ని హస్తగతం చేసుకొనేందుకు చేసిన దుర్మార్గమైన రాజకీయమే దేశ విభజన. ముస్లింలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ, బిసీలు అధికార వంచితులు కావడానికీ, అధికార బదలాయింపు తర్వాత బానిసలుగా మారడానికి కారణమైంది. తెలంగాణ ముస్లింలు ఆంధ్ర వలసవాదంలో మగ్గిపోవడానికీ, హైదరాబాదీ తెహ్‌జీబ్ నాశనం కావడానికీ దేశ విభజన పేరుతో బ్రాహ్మణవాదులు అధికారం హస్తగతం చేసుకోవటమే కారణం.

అందువల్ల ముస్లింల పతనానికీ, దురవస్థకూ, అణచివేతకూ స్థానిక మూలాలు వెతికితే సమాధానం దొరకదు. జాతీయ రాజకీయ పరిణామాలు, ఆధిపత్య భావజాల పునాదులను పట్టుకుంటేనే తెలంగాణ ముస్లింల దైన్యానికి కారణాలు బోధపడుతాయి. అందుకే కాబోలు కనీజ్ ఫాతిమా హక్కుల కార్యకర్తగా ముస్లిం అణచి వేతను ప్రత్యామ్నాయ దృక్పథం నుండి విశ్లేషించింది. వాస్తవానికి కనీజ్ ఫాతిమా ముందుమాట విషయ అవగాహనకే కాదు, సాహిత్య క్షేత్రంలో విశాలం కావాల్సిన నవీన దృక్పథానికి మార్గం చూపుతుంది. చరిత్రను ముస్లిం దృక్పథం నుండి చూడాలనే స్పృహను కలిగిస్తుంది.

ముస్లిం కథా చరిత్రను నిర్మాణం చేసుకోవాల్సిన తక్షణ కర్తవ్యం మన ముందు ఉంది. సాహిత్య చరిత్ర రచనలో దేశ విభజన కాలం విస్మరించబడింది. స్వతంత్రానికి పూర్వం, స్వాతంత్య్రోత్తర తెలుగు కథ వంటి భావనలే సాహిత్యకారులు నమ్ముతూ వచ్చారు. కానీ దేశ విభజన సందర్భంగా ముస్లిం రచయితలు రాసిన కథలేమిటి? వాటిలో వ్యక్తమైన ప్రతిస్పందనలేమిటీ? వాటిని పాఠకులు ఏ రకంగా స్వీకరించారు? దేశ విభజన సమయంలో ముస్లిమేతర రచయితలేమి రాశారు?

అభ్యుదయ కథకులు, సంప్రదాయ కథకులు ఆ సమస్యను ఏ విధంగా అర్థం చేసుకున్నారు? ఒకవేళ ఆ ముఖ్యమైన సంఘటన పట్ల రచయితలు మౌనం వహిస్తే, దానికి గల కారణాలేమిటి? వంటి అనేక అంశాలను పరిశీలించాలి. దేశ విభజన వల్ల తలెత్తిన సామాజిక అశాంతి, ముస్లింల మీద జరిగిన దమనకాండ ఆనాటి ప్రజల మనసులను వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. దేశ విభజన సమయంలో హైదరాబాదు రాజ్యంలో సంభవించిన రాజకీయ మార్పులు ముస్లింలనే కాదు ఇతర కులాలను కూడా తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి.

ఆ జాతీయ సమస్యకు హైదరాబాదీ రచయితలు ఏ విధంగా స్పందించారో పరిశోధించాల్సి ఉంది. కోస్తాంధ్ర రచయితలే కాదు, మద్రాసు కేంద్రంగా పనిచేసిన రచయితల అవగాహన ఏమిటో కూడా నమోదు కాలేదు. అవి నమోదు అయి ఉంటే, ఆ రచనలు అందుబాటులో ఉండి ఉంటే ముస్లిం సాహిత్య గమనం, గమ్యం మరోవిధంగా ఉండేది. ముస్లిం సాహిత్యం బాబ్రీ మసీదు విధ్వంసం తర్వాత ఆరంభమయ్యేది కాదు. స్కైబాబ కథలు మరో విధంగా ఉండేవి.

నల్గొండ లో 'అధూరే' సభ వార్త-2

2012-01-17T03:09:00.000-08:00

నల్గొండ లో 'అధూరే' సభ వార్త-1

2012-01-17T03:07:00.000-08:00

అతడు (కథ - 4 జనవరి నవ్య వీక్లీ)

2012-01-07T06:18:00.000-08:00

అతడెప్పుడూ అర్థమయ్యేవాడు కాదు!
ఎంతగా అంటే -
చివరికి తనను వదిలేస్తాడని అతడి భార్యే నమ్మలేకపోయింది!
నేను కూడా చాలా ఆశ్చర్యపోయాను!
***
అతడొక ఆలోచనల కర్మాగారం. అతడి వెంటే నీడలా ఉన్నా ఒక్కోసారి అతడు ఎటువైపు దారి తీస్తాడో అర్థం కాక ఆశ్చర్యమనిపించేది. సాధారణంగా నా హెచ్చరికలతో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సింది పోయి, అతడే ఎంతో దూరదృష్టితో స్థితప్రజ్ఞతతో ముందుకు దూసుకెళ్తుంటే నేనే అతడిని వెంబడించాల్సి వస్తోంది. అసలు నా ప్రబోధం అవసరమే అతడికి రాకపోవడం అతడి మేధోశక్తికి నిదర్శనం. లోకరీతులకు, ఐహిక... ప్రాపంచిక ప్రలోభాలకు లొంగే మనస్తత్వాన్ని అతడు జయించాడు. అందుకే అతడికి నా అవసరం రావడమే లేదు అనుకొని నా ఇగోకి సర్దిచెప్పుకున్నాను.
అతడా నిర్ణయం తీసుకోవడం నన్నే హతాశుణ్ణి చేసింది...!
***
అతడి ఆలోచనలతో ఒకసారి సంవాదం చేస్తున్నాను. ఎంత డిఫరెంట్‌గా ఆలోచిస్తాడో! అబ్బురమేస్తుంటుంది! కానీ ఎవరితోనూ ఎక్కువగా పంచుకోడు. పంచుకుంటే వెంటనే అతడి ఆలోచనలకు వారు వేయి వంకలు చెప్పి ఆనకట్టలు వేసేస్తుండేవారు. అలా కొన్నిసార్లయాక అతడు ఎవరితోనూ ఎక్కువగా తన ఆలోచనలు పంచుకునేవాడు కాదు. ఒకవేళ మనసు ఆగలేక చెప్పుకున్నా... అవతలి వారి అభ్రిపాయాల్ని వినేవాడు కాదు, 'ఊ' కొడుతూనే! ఒక్కోసారి మాట మార్చేసి వారిని డైవర్ట్‌ చేసి వారేదో మాట్లాడుతుంటే పట్టించుకోకుంట తన ఆలోచనల్లో తను ఉండేవాడు.
అతడంతే! ఎంత ఇమేజరీ అంటే ఆ ఆలోచనల్లో - మాటల్లో చెప్పలేం. అందరూ ఒకలా ఆలోచిస్తుంటే అతడు భిన్నమైన కోణంలో పయనించేవాడు. అతడి ఆలోచన అర్థం కాగానే అప్పటిదాకా ఉన్న అభిప్రాయం పటాపంచలయ్యేది.
కొత్త వంతెన కట్టినట్లు, కొత్త బొమ్మ వేసినట్లు కొంగొత్త తీరు కవిత రాసినట్లు కొత్తరాగం కనుగొన్నట్లు వెరైటీగా ఉండేది అతడి ఆలోచన. నిజంగా ఇలాంటివాడొకడు ఉండాలి అనిపించేది.
అర్థరాత్రి మేల్కొన్నాడంటే ఖతం! ఆ నిశీథి రాత్రి అతడి ఆలోచనలు ఏ బ్రేకర్లు లేని గుర్రాల్లా దౌడు తీసేవి. కొత్త కొత్త మజిలీలు కొనుగొనేవి. తెల్లారాక కొత్త పనేదో తను చేయడమో మరొకరికి పురమాయించడమో జరిగిపోయేది. అసలు అలా కాదేమో.. ఏదో ఒత్తిడి, అసంతృప్తి, అశాంతికి చెందిన సంఘర్షణేదో అతడిలో మెలి తిరుగుతుండేది. అతడిని మేల్కొల్పి లేపి కూర్చోబెట్టేది. ఒకోసారి అదేమిటో అతడికే అర్థం కాక బేచైన్‌ అయ్యేవాడు. చివరికి ఏదో తట్టినట్లయి ఆ మిణుగురు మెల్లమెల్లగా ఒక రూపు సంతరించుకునేది. అది రాసేదయితే అదొక రచనగా రూపుదిద్దుకునేది లేదంటే తెల్లారి ఒక కొత్త కార్యక్రమమై వెలుగు చూసేది.
అవాళ - అతడి ఆలోచనలతో సంవాదం చేస్తున్నానని చెప్పాను కదా.అతడి ఆలోచనల్ని అందుకోవాలని తెగ ఆరాటపడడం ఒక వ్యసనమైపోయింది నాకు. అందుకోలేక బోర్లా పడిపోయేవాణ్ణి. సంవాదంలో ఓడిపోవడమే నాకు నిత్యకృత్యమైపోయింది. ఎప్పుడో ఒకసారి గెలిచేవాడిని. కాని ఆ గెలుపు సంతోషం ఎంతోసేపు ఉండేది కాదు. ఎందుకంటే అతడు దాన్ని తన ఓటమిగా కాకుండా ఆ విషయాన్ని వెంటనే ఒప్పేసుకొని అందులోంచి ఇంకా ముందుకు వెళ్ళే పనిలో ఉండేవాడు. నేను నిరుత్సాహ పడిపోయేవాడిని. వెంటనే తేరుకొని అతనితో పాటు పరుగెత్తడమే సరిపోయేది.
అవాళ అతడి ఆలోచనలతో సంవాదం చేస్తూ చేస్తూ అతడి వేగానికి పరేశానయిపోయి ఎక్కడో స్ట్రక్‌ అయిపోయాను. భయమేసింది అతడి ఆలోచనకి. తేరుకొని వారించబోయాను. కాని నాలో ఏదో గుంజాటన... అతడు ఆలోచిస్తున్నది ఎంతో సాహసంతో కూడినది. అందులో ఏదో జెన్యూనిటీ ఉందనిపించినా... ఎటూ తేల్చుకోలేకపోయాను. అతడిని వారించడం మాత్రం కష్టం. పైగా అతడి ఆలోచనలో ఈ సిస్టమ్స్‌కి ఒదగని ఫోర్స్‌ ఉంది. ఓహ్‌... ఆ ఆలోచనకు ఆచరణ రూపమివ్వడం ఎంత కష్టం!
***
ఆ సమయం రానే వచ్చింది. అవాళ ఏదో చిన్న విషయంలో పెద్ద గొడవైంది. ఇద్దరూ మాటా మాటా అనుకున్నారు. అలా కొట్లాడుకుంటారు, ఎప్పటిలాగే తిరిగి మామూలై పోతారనుకున్నాను.
కానీ ఆమె అన్న మాటతో నేను షాక్‌కి గురయ్యాను.
'లాభం లేదు, మనం విడిపోదాం' అన్నదామె.
ఒకటికి నాలుగుసార్లు 'విడిపోదాం' వెనకా ముందు అనేక మాటలు కలిపి అన్నది. నాలుగుసార్లు అన్న తర్వాత అన్నాడు అతడు - 'సరె, అలాగే విడిపోదాం' అని.
'ఈ ఇంట్లో ఉన్నదంతా నా సామానే. ఒక వ్యాన్‌ మాట్లాడి అన్నీ ఎక్కించి పంపించు. నేను వెళ్ళిపోతాను' అన్నదామె కఠినంగా. అతడు కాసేపు తటపటాయించాడు. వెంటనే వెళ్లి మాట్లాడితే - తర్వాత ఇద్దరూ రాజీకొస్తే - అని అతడి ఆలోచన కావొచ్చు. కానీ ఆమె రెట్టించింది.
'ఆగిపోయావేం? వెళ్ళి తీసుకురా!'
'మరి మన బాబు...?' సందిగ్ధంగా ఏదో అనబోయాడు.
'వాణ్ణి నవమాసాలు మోసి - కని - పెంచింది నేను. వాడు నా కొడుకు. నాతోనే వస్తాడు' అన్నది.
అతడు కదిలాడు. నేనతడ్ని వారించబోయాను. అతడు తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్నాడు. 'తర్వాత ఇబ్బందులు పడతావు. నువ్వు కూడా మొండితనానికి పోకు' అన్నాను. అతడు పట్టించుకోలేదు.
పెద్ద వ్యానొకటి, దాంతోపాటు నలుగురు మనుసుల్ని మాట్లాడుకొచ్చాడు. ఆమె సిరీయస్‌గా అన్నీ సర్దుకోవడం మొదలు పెట్టింది. 'సామాన్లన్నీ కొంచెం వ్యాన్‌లోకి ఎక్కించు. ఇదొక సాయం చెయ్‌' అన్నది.
అంతలో బాబు వచ్చాడు బైటినుంచి. వాడికేమీ అర్థం కాలేదు. 'డాడీ! ఏమైంది?' అనడిగాడు. వెంటనే ఆమె 'ఒరేయ్‌! మనం ఊరెళ్ళిపోతున్నాం, నీ బట్టలు, సామాన్లు సర్దుకో' అన్నది. వాడు అయోమయంగా చూశాడు. 'ఊ! తొందరగా కానీయ్‌' అని మళ్ళీ గద్దించింది ఆమె. వాడు అయిష్టంగా కదిలాడు.
సామాన్లన్నీ అతడు వెంట ఉండి వ్యాన్‌ ఎక్కించాడు.
ఒకటి రెండు వస్తువులను తీసుకెళ్లొద్దని వారించబోయాడు, ఆమె వినలేదు. ఆ వస్తువులు తాను కొన్నవే అని అతడు వాదించలేదు. హాల్లో, బెడ్‌రూమ్‌లోని ఫ్యాన్లతో సహా విప్పించి తీసుకెళ్ళిపోయింది ఆమె.
చివరికి బాబును దగ్గరికి తీసుకుని గుండెలకు హత్తుకున్నాడు. గుండెల్లోంచి ఏడుపు తన్నుకొచ్చింది. తమాయించుకున్నాడు.
'డాడీ! రెండ్రోజులాగి నువ్వు కూడా రా డాడీ... నేను ఫోన్‌ చేస్తాను' అంటూ వాడు ఏడ్వబోయాడు. అతడు వారించాడు.
వ్యాన్‌ కదిలి వెళ్ళిపోతుంటే అతడు ఆమెవైపు చూశాడు. ఆమె కూడా అతడి వైపు చూసి వెంటనే చూపు తిప్పేసుకుంది. అతడు చూస్తూనే ఉండిపోయాడు.
'పన్నెండేళ్ళ బంధం!' అనుకోకుండా ఉండలేకపోయాడు.
***
కళ్ళనిండా నీళ్లతో ఇంట్లోకి వచ్చాడు అతడు. చూస్తే ఖాళీ చేసిన ఇల్లులా - చిందరవందర చెత్తా చెదారంతో నిండి ఉంది.
మిగిలిన సామాను - అంటే అతడి సామాను. ఒక చిన్న టేబుల్‌పై కంప్యూటర్‌, గోడకు రెండు జతల బట్టలు, ఒక బ్యాగ్‌, ఒక షెల్ఫ్‌లో ఉతికిన ఒక జత, రెండు లుంగీలు వగైరా! బనీన్‌ వేసుకునే అలవాటు లేదు కాబట్టి అవి లేవు. బైట మూలన చెప్పులు - అంతే వంట గదిలో కెళ్ళాడు. పాత సామానులా నాలుగు గిన్నెలు పడి ఉన్నాయి. ఒక పాత స్టవ్‌! విరక్తిగా ఒక నవ్వు బైటికి వచ్చింది.
మనసు బాగా అలసిపోయినట్లుగా ఫీలయ్యాడు. హాల్లోకి వచ్చి చూశాడు. ఇన్నాళ్ళు ఒక పక్కగా సెకండ్‌ హ్యాండ్‌లో కొన్న సింగిల్‌ కాట్‌ ఉండేది. దానిపై ఒరిగేవాడు, ఇప్పుడు అది కూడా లేదు.
చెత్తతో పాటు బొద్దింకలు కదులుతున్నాయి. కాసేపు ఒరగాలనిపించింది అతడికి. తలుపు వెనక పొరక మాత్రం ఉంది. తీస్కొని ఖాళీగా ఉన్న సింగిల్‌ కాట్‌ స్థలం వరకు పక్కకు ఊడ్చాడు. బెడ్‌రూమ్‌లో పడి ఉన్న ఒక పాత దుప్పటి తెచ్చి కింద పరిచి మెల్లగా ఒరిగాడు. చేతిని తలకింద దిండులాగా పెట్టుకొని వెల్లకిలా పడుకుని ఫ్యాన్‌లేని కప్పుకేసి చూస్తూ ఆలోచిస్తున్నాడు.
ఏ అవకాశం చిక్కినా అతడిని ఓదార్చాలని చూస్తున్నాను నేను.
***
తమ సంసారం మొదలైనప్పటి జ్ఞాపకాలు ఆవరించాయి అతడిని.
మొదటిసారి హైదరాబాద్‌ వచ్చినపుడు ఒక చాప, ఒక ప్లాస్టిక్‌ బిందె, రాగిచెంబు, బకెట్‌, ఒక గ్లాసు, నాలుగు గిన్నెలు, బట్టలు - ఇంతే సామాను. అవన్నీ పోయాయి. వద్దు వద్దంటున్నా వాషింగ్‌ మెసీన్‌, బీరువా, మంచాలు, నీళ్ళ డ్రమ్‌, ఫ్రిజ్‌ వగైరా...
ఇప్పుడవన్నీ మళ్ళీ ఖాళీ అయ్యాయి.
ఈ పరిస్థితిని ఇలాగే మిగుల్చుకోగలడా అని అతడు ఆలోచిస్తున్నాడు.
ఎక్కడినుంచి ఎక్కడికి వచ్చాడు. బాధితులు - పీడితులు - అణగారిన జాతులైన దళితులు, స్త్రీలు, బహుజనులు, ముస్లింల గురించి... తెలంగాణ గురించే ఆలోచించే తను... ఉద్యమించే తను... మెల్లమెల్లగా సంసారిగా మారిపోసాగాడు. అప్పుడప్పుడు గ్రహించి సర్దుకోబోయినా సంసారం అతడిని తన బోనులోకి లాక్కోసాగింది.
ప్రతిఘటించబోయినప్పుడల్లా పెద్ద గొడవయ్యేది. ఎంత గట్టిగా ప్రతిఘటించబోతే అంత పెద్ద గొడవ...
'నీకు సంసారం చేయడం రాదు' అని, 'నీతోటివాళ్లు ఎలా ఎదిగారో చూడు' అని ఎన్నెన్ని సూటిపోటి మాటలో... అన్నీ భరించేవాడు.
ఈసారి ఒక చిట్టి కట్టాలని ఆమె పోరడంతో గొడవ మొదలైంది. 'ఇప్పటికే డబ్బులు సరిపోవడం లేదు. చిట్టి కడితే మరింత ఇబ్బందులు పడాల్సి వస్తుంద'ని వారించబోయాడు. ఆమె వినలేదు- 'వెనుకా ముందు ఏమీలేదు. మనలో ఎవరికన్నా ఏదైనా అయితే ఎవరు దిక్కు?' అని అరిచింది.
'నిజమే కానీ... చేతకానిదే చిట్టి కట్టి తరువాత ఇబ్బంది పడడమెందుకు?' అన్నాడు
'మరి చేతకానిదానికి పెళ్ళెందుకు చేసుకున్నావు? వదిలెయ్‌!' అంది.
మాటామాటా పెరిగింది. అలా వెళ్ళిపోయింది. ఇలా వెళ్ళిపోవడం దాకా ఇంతకుముందు కూడా కొన్నిసార్లు వచ్చినా అతడే తమాయించుకునేవాడు. ఆమె తిడుతూ ఉంటే అతడే మౌనం దాల్చేవాడు.
ఎప్పుడో ఒకసారి జరిగే గొడవలు, నెలకోసారి జరిగేదాకా వచ్చాయి. ఈమధ్య మరీ ఎక్కువయ్యాయి. ఈ క్రమంలోనే అతడు తీవ్రంగా ఆలోచించడం మొదలుపెట్టాడు. చివరికిలా ఒక అవకాశం వచ్చింది. నిజంగానే దీన్నిలా ఆచరణలో పెడతాడని నేను ఊహించలేకపోయాను...
అతడు ఏదో స్థిరంగా నిర్ణయించుకున్నట్లు లేచాడు.
***
సింగిల్‌ బెడ్‌ రూం నుంచి సింగిల్‌ రూంలోకి మారాడు, నాకెందుకో అర్థం కాలేదు. జీతం తీసుకోగానే ఉద్యోగం మానేశాడు. మరింత ఆశ్చర్యపోయాను. ముఖ్యంగా సెల్‌నెంబర్‌ మార్చేశాడు. దాదాపు 8 ఏళ్ళనుంచి కాపాడుకుంటూ వస్తున్న ఒకే నంబర్‌ అది. మార్చిపడేశాడు.
పాతమిత్రులు కొందర్ని తనలాగే అంతఃసంఘర్షణ మిగిలి ఉన్నవారిని కలిశాడు. కొందరు - పూర్తి టైమ్‌ కేటాయించకున్నా, సహకారమివ్వడానికి రెడీ - అన్నారు.
ఉద్యమాల్లో చురుగ్గా ఉన్నవాళ్ళను తరచూ కలవడం మొదలుపెట్టాడు. తనకు నచ్చినవాళ్ళతో ఒక అంతర్గత సమావేశం ఏర్పాటు చేశాడు. తాను ఉద్యమించడానికి మిగిలి ఉన్న స్పేస్‌ను ఉపయోగించుకోవడం మొదలుపెట్టాడు. ఇటు తెలంగాణ అటు బహుజన ఉద్యమ అవసరాన్ని గుర్తించాడు. కొందరు యువకుల్ని ఆలోచనాపరుల్ని ఐడెంటిఫై చేశాడు. చలో... తిరిగి అతడి రూమ్‌లో హల్‌చల్‌ మొదలయింది. వచ్చేవాళ్ళు, పొయ్యేవాళ్ళు, చర్చలు, సమావేశాలు, సభలతో బిజీ అయిపోయాడు.
మళ్లీ పెళ్లికాక ముందరి జీవితం, పెళ్ళయినాక కూడా కొన్నేళ్ళు సాగిన జీవితం... తిరిగి అతణ్ణి ఆవరించింది.
మధ్యమధ్యలో ఆమె గుర్తొచ్చేది. బాబు గుర్తొచ్చేవాడు. మనసు బాధతో మెలి తిరిగేది. ఒకోసారి ఏడ్చుకునేవాడు. ఆ సమయంలో ఉద్యమ సాహిత్యం చదువుకునేవాడు. మధ్యలో ఒకటి రెండుసార్లు అతని మానసిక సంఘర్షణ చూళ్ళేక ఆమెకు ఫోన్‌ చేయమని సలహా ఇచ్చాను. అతను నిగ్రహించుకున్నాడు కానీ ఫోన్‌ చేయలేదు.
కొన్నాళ్ళకు ఒక మిత్రుడి ద్వారా తెలిసింది - ఆమె అతని గురించి చాలామందిని వాకబు చేసిందని. దాంతో అతనితో చాలా వాదించాను. అయినా వినలేదు.
***
ఒకరోజు -
అర్థరాత్రి... మూడు గంటలవేళ అతడికి మెలకువ వచ్చింది. కాసేపు అటూ ఇటూ మసిలాడు. నిద్ర పట్టకపోయేసరికి లేచి కూర్చున్నాడు.
మళ్ళీ ఏదో కార్యక్రమమో, ఉద్యమమో, రచనో రూపుదిద్దుకుంటుందని అదేంటో చూడాలని ఆసక్తిగా ఎదురు చూడసాగాను నేను.
ఏదో రాయాలనుకున్నాడట్లుంది. కాని మనసు సహకరించలేదు. మళ్ళీ పక్క మీద ఒరిగాడు. పక్కకి చూస్తే కొన్నేండ్లపాటు తన పక్కనే పడుకొని ఉన్న ఆమె... బాబు గుర్తొచ్చినట్లుంది. కళ్ళల్లో మెల్లగా నీళ్ళు తిరిగాయి.. కాని తమాయించుకుంటున్నట్లనిపించింది.
ఇదే అదను అనుకొని అడిగాన్నేను. ఎన్నాళ్ళ నుంచో అడగాలనుకుంటున్న ప్రశ్న - 'ఆమెను, బాబును దూరం చేసుకొని ఏం చేస్తున్నావు నువ్వు? ఇది తప్పు కాదా' అని.
అతడు కొద్దిసేపు ఆలోచించాడు. ఏం జవాబిస్తాడా అని ఆతృతగా, ఆసక్తిగా ఎదురు చూస్తున్నాను. 'అంతకన్నా పెద్ద ప్రయోజనకరమైన పని చేస్తున్నప్పుడు అర్థం చేసుకోగలిగిన బాధితులైతే తప్పక క్షమిస్తారు.
తను బతకగలదు, సాధ్యమైతే వేరే పెళ్ళి చేసుకోగలదు. ఉద్యోగం చూసుకోగలదు. తనకు కావలసిన రీతిగా ఇంటిని, సంసారాన్ని ఏర్పర్చుకొని నడుపుకోగలదు. ఆమాత్రానికి నేనెందుకు? వేరే ఏ సంసారి అయినా సరిపోతాడు. నేను చేయాల్సిన పని వేరే ఉంది!
ఒక్కరికోసం నేనప్పుడు నలుగురికి దూరమయ్యాను. ఆ ఒక్కరిని దూరం చేసుకొని నేనిప్పుడు నలుగురికి దగ్గరయ్యాను..!' అన్నాడు.
స్థాణువునై చూస్తూండిపోయాను నేను. అతడి అంతరాత్మగా నేనే ముందుండాలి. కాని ఈసారి కూడా అతడే ముందుండడం నాకు అసూయను, ఆశ్చర్యాన్నీ కలిగించింది. అయినా తేరుకొని అతడిని అభినందించకుండా ఉండలేకపోయాను!
('అతడి' దృష్టికోణం నుంచి జరిగిన క థ ఇది. దీన్ని తిరగేస్తే 'ఆమె' దృక్కోణంలోకీ మారుతుంది)

నల్గొండ లో 'అధూరే' ఆవిష్కరణ సభ

2012-01-06T08:37:00.000-08:00

అవతలి గట్టు మీది చీకటి గురించి... - అఫ్సర్

2011-12-28T03:08:00.000-08:00

నా కొత్త కథా సంపుటి "అధూరే" కి అఫ్సర్ ముందు మాట ఇది. "ఆంధ్రజ్యోతి" సాహిత్య అనుబంధం "వివిధ"లో కూడా ఇది అచ్చయ్యింది.
There is always the other side, always.
-Jean Rhys

సాధారణ తెలుగు కథ నించి తెలంగాణ కథని విడిగా ఎట్లా నిర్వచించుకోవాలనే సాంప్రదాయ విమర్శకుల సందిగ్థం తేలక ముందే, తెలంగాణ ముస్లిం కథకులు మరో కొత్త సవాలు మన ముందుకు తీసుకువస్తున్నారు. ఇప్పుడు ఇక తెలంగాణ కథని మాత్రమే కాకుండా, తెలంగాణ ముస్లిం కథని కూడా ఎట్లా విడిగా నిర్వచించుకోవాలో తేల్చుకోవాల్సిన అవసరం వస్తోంది. ఇది ఇప్పుడిప్పుడే తేలే సంగతి కాకపోవచ్చు, కానీ, ఈ చర్చ మొదలు కావాల్సిన అవసరం వుందని ఇటీవలి తెలంగాణ ముస్లిం కథలు వొత్తిడి పెడ్తున్నాయన్నది నిజం. అయితే, తెలంగాణ కథని నిర్వచించడం కంటే, తెలంగాణ ముస్లిం కథని నిర్వచించడం కష్ట తరం అన్న విషయాన్ని ముందుగా మనం గుర్తించాలి. తన లెజిటిమసీ కోసం తెలంగాణ కథకుల కంటే, తెలంగాణ ముస్లిం కథకులు ఎక్కువ సవాళ్లని ఎదుర్కోవాల్సి వుంటుందన్న సాహిత్య సామాజిక సాంస్కృతిక చేదు వాస్తవికతని కూడా మనం గుర్తించాలి.

ఈ సంపుటిలోని కథల్ని పునకథనం చేసి, వాటిని చేతులారా ఖననం చెయ్యడం కంటే - ఈ కథల రక్తమాంసాల్లోంచి, స్కై బాబా మౌలికంగా ప్రతిపాదిస్తున్న ముస్లిం సాంస్కృతిక చర్చకి తలుపు తీసే ప్రయత్నం ఈ నాలుగు మాటలు. ముఖ్యంగా, మూడు ప్రధానమయిన అంశాల చుట్టూ ఈ చర్చ జరగాల్సి వుంది. అందులో మొదటిది: మెజారిటీ సాహిత్యం అంటూ వొకటి వున్నప్పుడు అది నిర్మించి పెట్టిన మూసల్లో మైనారిటీ భావన ప్రతిఫలనాలు ఎట్లా సాహిత్యమవుతాయి? వాటి ప్రాతినిధ్యాన్ని ఎట్లా చూడాలి? ; రెండోది: వొక స్థానిక అంశంగా తెలంగాణ, అందులో ముస్లింల పాత్ర,; మూడోది: కథా వస్తువు- శిల్ప పరిధుల్లో ఆ రెండు అంశాలు ఎట్లా కలిసి పనిచేస్తాయి? కథా వస్తువులోనూ, శిల్పంలోనూ స్కైబాబా ఈ కథల్లో చేస్తున్న ప్రయత్నానికి ఈ మూడు అంశాల చుట్టరికం వుంది.

వాస్తవానికి సాహిత్య సంస్కృతిలో మెజారిటీ- మైనారిటీ అన్న భావన ఎలా పనిచేస్తుందో, దాని కదలికలు ఏమిటో ఇంకా మనకి వొక పూర్తి అవగాహన ఏర్పడలేదు. అసలు ఆ సామాజిక భావన సాహిత్యంలో నిజంగా పనిచేస్తుందా అన్న “సత్సంశయాలు” కూడా దురదృష్టవశాత్తూ కొందరిలో వున్నాయి. ఈ సత్సంశయాల మబ్బులు తొలగితే తప్ప, మెజారిటీ-మైనారిటీ అన్న భావన ఆచూకీ దొరకదు. సంవాద రూపంలో (discourse level) తెలుగు ముస్లిం రచయితలు తరవాతి దశలో మైనారిటీ అన్న “అధికారిక” భాషని వదిలించుకునే ప్రయత్నం చేసినా, సాంస్కృతిక రూపంగా మైనారిటీ అనే భావన పని చెయ్యక మానదు. సామాజికంగానే కాదు, సాంస్కృతికంగా కూడా అనేక విధాన నిర్ణయాలు ఈ చట్రంలోనే పని చేస్తాయి కనక. ఈ మైనారిటీ సాంస్కృతికత అనేది ఎట్లా నిర్మించబడుతుందో, ఎట్లా కొనసాగించబడుతుందో స్కైబాబా కథలకి ప్రధాన నేపధ్యం.

మిగిలిన అస్తిత్వాల కంటే ముస్లిం అస్తిత్వానికి కొంత అదనపు చరిత్ర వుంది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ, జాతీయ స్థాయిలోనూ అది ఇస్లామిక్ అస్తిత్వ సమస్య అయితే, ప్రాంతీయ స్థాయిలో అంటే తెలుగు రాజకీయాల పరిధిలో అది తెలంగాణ అస్తిత్వంతో , ఆ పైన తెలంగాణ ముస్లిం రాజకీయ వునికితో, కొంత గత అధికార రాజకీయాలతో ముడిపడిన అస్తిత్వ సమస్య. ఇది మూడంచెల అణచివేత కింద నలుగుతున్న అస్తిత్వం. ముస్లిం లకి సంబంధించిన ఏ చర్చ అయినా, ఇలాంటి మూడంచెల అణచివేత సవాళ్లని ఎదుర్కొక తప్పడం లేదు. సమకాలీన రాజకీయ చర్చల్లో, సాంస్కృతిక సంవాదాల్లో ముస్లింలు ఇప్పటికీ అన్ని విధాలా పరాయీ వాళ్ళే. ముఖ్యంగా, తెలుగు సాహిత్య సాంస్కృతికతలో ఇంకా వాళ్ళ వాటా వాళ్ళకి దక్కనిచ్చే స్థితి లేనే లేదు. తెలంగాణ ముస్లిం కథకులు – ఈ పుస్తకం విషయానికి వస్తే స్కైబాబా లాంటి వొక తెలంగాణా ముస్లిం రచయిత - సంప్రదాయ తెలుగు కథావిమర్శ ప్రమాణాల బెంచ్ మార్కు దృష్ట్యా చూస్తే, తనని తాను వొక మంచి వచన రచయితగానో, కథకుడిగానో నిలబెట్టుకోవడానికీ ఇప్పుడున్న పరిస్తితుల్లో నరక యాతన పడాల్సిందే- దీనికి బలమయిన కారణం మొత్తంగా తెలంగాణా కథా సాహిత్యమే అనుభవిస్తున్న రెండు రకాల పీడన: సాహిత్య సాంస్కృతిక చరిత్ర, కథా శిల్పం పేరిట కనిపించని సంకెలల అధిక బరువు. ఈ రెండు రకాల బరువుల కింద నలిగిపోతూ తెలంగాణ ముస్లిం కథ ఇంకా తన సాహిత్య ఉనికికి తగ్గట్టుగా విమర్శ సాధనాలు సమకూర్చుకోవాల్సి వుంది. ఈ రెండు రకాల పీడనల్ని శక్తి మేరా వుపయోగించే ప్రధాన స్రవంతి – అలాంటిది వొకటి వుందని భ్రమింపజేసే- తెలుగు కథా సాంస్కృతికత స్కైబాబా కథలకి అంత తేలికగా రాజముద్ర వెయ్యదన్నది నిజం. బహుశా, ఇది స్కై బాబా వొక్కడి సమస్య కాదు, ఎక్కువగా తెలంగాణ కథకులకు, అంత కంటే మరీ ఎక్కువగా తెలంగాణా ముస్లిం కథకులకు వర్తించే విషయం.

ఈ నేపధ్యంలో స్కై బాబా కథా సంకలనం “అధూరే” వొక సాంస్కృతిక అస్తిత్వ ఘోష. సొంత గొంతు కోసం గొంతు చించుకునే ప్రయత్నం. ప్రధాన స్రవంతి రాజకీయ శిబిరాల పద్మవ్యూహంలోంచి సజీవంగా/ సశరీరంగా బయట పడాలన్న తీవ్ర వాంఛతో పెగలివస్తున్న కేక. ఆ కేక చరిత్రని వెతుక్కుంటూ, స్కైబాబా కథల్ని దగ్గిర పెట్టుకున్నప్పుడు, తెలంగాణా ముస్లిం కథ గురించి- కొంత దూరంగా -భవిష్యత్తులోకి ఆలోచించే ప్రయత్నం కూడా అవసరమే.
*
దృక్పథం వున్న ప్రతి రచయితా తన రచనలో కాలాన్ని పునర్నిర్మించుకుంటాడు. గతంలోకి వెళ్ళే ముందు ఆ గతం తన వర్తమానంలో, తన భవిష్యత్తులో ఎట్లా రూపాంతరం చెందుతుందో తరచి చూసుకుంటాడు. ఈ ధోరణి మైనారిటీ సాహిత్యంలో బలంగా కనిపిస్తుంది. మైనారిటీ సాహిత్యం అంటే కేవలం ముస్లిం సాహిత్యమే కాదు, ప్రధాన స్రవంతి-కేంద్రిత సాహిత్యంలో వోదగని ప్రతి ధోరణీ – ముఖ్యంగా స్త్రీ, దళిత, స్థానిక – సాహిత్యం కూడా. ఈ ధోరణి రచయితలు కాలాన్ని దర్శించే తీరు వాళ్ళు ఆధునికతని ఎట్లా నిర్వచించుకుంటారన్న పునాది మీద ఆధారపడి వుంటుంది. ఆధునికత చర్చలో కాలం పాత్రని తిరిగి నిర్వచిస్తూ, రచయితకి అది చరిత్రని సొంతం చేసుకునే (historical reclamation) ప్రక్రి య అంటాడు వాల్టర్ బెంజమిన్ “Thesis on the Philosophy of History” అనే ప్రసిద్ధ వ్యాసంలో(1968).

వర్తమానంలో నిలబడి గతాన్ని, అది సృష్టించే మిధ్యావాస్తవికతని గుచ్చి గుచ్చి ప్రశ్నిస్తాడు ఈ చారిత్రక స్పృహ వున్న రచయిత. తన కాలంలో వున్న అన్ని గత వ్యక్తీకరణల్ని/ వాటి వర్తమాన వక్రీకరణల్ని విమర్శించడం ద్వారా మైనారిటీ రచయిత ఇంకో వర్తమానం నిర్మిస్తాడు. స్థానిక అస్తిత్వ పునర్నిర్మాణంలో ఇది చాలా అవసరమయిన సైద్ధాంతిక సాధనం. స్థానికతని సాహిత్యంలో బలమయిన భావనగా నిలబెడ్తున్న ఇప్పటి తెలంగాణ రచయితలు ముఖ్యంగా చేస్తున్న పని కూడా ఇదే. అయితే చరిత్ర మీద వున్నంత దృష్టి మనకి ఆ చరిత్రలో అంతర్భాగంగా పని చేసే ఈ కొత్త వాస్తవికత మీద కూడా వుంటే తెలంగాణ సాహిత్యం తొవ్వలే మారిపోతాయి.

చాలా మంది తెలంగాణ కథకుల మాదిరిగానే, స్కైబాబా కథా గతం , వర్తమానం కేవలం గత, వర్తమాన సమస్య కాదు, కేవలం సాహిత్య సమస్యా కాదు. ఈ సమస్య లోతుల్లోకి వెళ్లడానికి కొంత గతంలోకి వెళ్ళక తప్పదు. కొన్ని అసాహిత్య/ సాహిత్యేతర విషయాలూ చర్చించక తప్పదు. ఆ గతంలో తెలంగాణ కథ ఏమిటో, అందులో తెలంగాణ ముస్లిం ఎవరో కొంత వెతుక్కోవాలి.

పుట్టిన వెంటనే వలస వాద ఆధునికత చేత అపహరించబడిన శిశువు తెలుగు కథ. తెలుగు కథ పుట్టుకా పెరుగుదలా అంతా ఆ తరవాత వలస వాద పెంపుడు వారసత్వాల నించి మాత్రమే చూస్తూ వచ్చాం. ఆధునిక కథకి జన్మస్థలం కోస్తా తీరం వెంట చూపిస్తూ, ఆ స్థానికతలోని వలసవాద, లేదా ఆంగ్ల –కేంద్రిత మూలాల్లో తెలుగు కథని చరిత్రీకరించడంలోనే ఈ వారసత్వం దారి మళ్ళింది. తెల్ల వాళ్ళ పాద ధూళితో పావనం అయితే కానీ, మనకి సాంస్కృతిక చరిత్రా లేదు, సాహిత్య చరిత్రా లేకపోయింది. తెలుగు కథ ఇంగ్లీషు మూలాల్లోంచి పుట్టలేదనీ, దాని అసలు మూలం మన ఆదిమ సాహిత్య చరిత్రలో వుందని ఇప్పటికీ గుర్తించలేని స్థితిలోనే వున్నాం. దానికి ప్రధాన కారణం: బ్రిటిష్ ఆంధ్రా కథ వలసవాద ఆలోచనల్లోంచి, శిల్పంలోంచి నేరుగా దిగుమతి అయిన సరుకు.

అలాంటి దిగుమతిని సరుకుని ధిక్కరించడంతో మొదలయ్యింది తెలంగాణ కథా చరిత్ర . ఇటీవలి కాలంలో ముస్లిం రచయితలు తిరిగి ఆ చరిత్రలోకి ప్రయాణిస్తూ, ఆ సాంస్కృతిక వాస్తవికతని ఆవిష్కరిస్తూ వుండడంతో ఈ ధిక్కారానికి శక్తి తొడయ్యింది. ఉర్దూ అనేది రాజభాష కాదనీ, అది ప్రజల భాష అన్న గుర్తింపు కలిగించడం ద్వారా మాత్రమే ఈ సాంస్కృతిక చరిత్రకి న్యాయం జరుగుతుంది. ఈ చరిత్ర పునర్నిర్మాణం ప్రక్రియలో భాగంగానే స్కైబాబా గాని, ఇతర తెలంగాణ ముస్లిం రచయితలు గాని ఉర్దూ పదాల ద్వారా ఇప్పటి దాకా అస్పృశ్యంగా మిగిలిపోయిన ముస్లిం సాంస్కృతిక భావనలని తిరిగి వెతుక్కుంటున్నారు. తమ జీవితాల్లోని ఈ ముస్లింతనాన్ని ఆవిష్కరించే ముందు దానిని కప్పేస్తున్న/ లేదా ఇతరేతర సాధనాలతో దానిని అవాస్తవీకరిస్తున్న చరిత్రని reclaim చేసుకోవాల్సిన అవసరం ముస్లిం రచయితలకు వుంది. స్కైబాబా కథల్లో ఈ అవసరం భాషతో మొదలై, సామాజిక ఉద్యమాల పునర్ నిర్వచనం దాకా కొనసాగుతుంది. తెలుగు కథల్ని ఉర్దూ పదాల మాలిన్యం నించి కాపాడాలనుకునే వృధా ప్రయత్నంలో సంస్కృత దాస్యానికయినా వెనకాడని నవీన సాంప్రదాయ వాదులకి ఈ కథలు చదివీ చదవక ముందే వొక పెద్ద సవాల్ అవుతాయి; ఈ “తెలుగుర్దూ” భాష లేదంటే తురకం వినినంతనే మన conditioned చెవులకి అపచారమనిపిస్తుంది. అధికారిక భాష అనేది మన ఆలోచనల్ని ఎట్లాంటి చట్రాల్లో బంధించి పెడుతుందో, అట్లాంటి చట్రాల్ని పగలగొట్టే పనితో ఈ కథకుడి యాత్ర మొదలవుతుంది.
*
ఈ కథల సంపుటికి స్కై పెట్టుకున్న పేరు “అధూరే” అంటే “పూర్తి కానివి” అని అర్థం. పేరుకి తగ్గట్టుగానే, ఈ సంపుటిలో చాలా మటుకు కథలు జీవితాన్ని అంటిపెట్టుకుని వుండే వొక పూర్తికాని తనాన్ని చెప్పుకుంటూ వెళ్తాయి. ఈ కథల్లోని కొన్ని జీవితానుభవాలు నిజంగా పూర్తయ్యాయా అన్న సందేహంలో ‘ముగుస్తాయి.’ ఒక ముగింపు రాహిత్యం ప్రతి కథనీ, ఆ కథలోని పాత్రల్నీ, వాటి అనుభవాల్నీ వెంటాడుతుంది. కథలన్నీ చదివాక రచయిత ఈ కథలు చెప్పడానికి వాడిన రెండు భాషలు కూడా ఆ అనుభవాల భాషని విప్పలేకపోయాయన్న క్షోభ మనకి మిగుల్తుంది. కథ మళ్ళీ మొదటికి – అంటే భాషకి- వచ్చినట్టు మనకి అర్థమవుతుంది. ఈ కథలు తెలుగు కథ స్థాయి నించి తెలంగాణ కథకీ, అటు తరవాత తెలంగాణ ముస్లిం కథకీ పరిణతి చెండానికి వెనక ఈ రెండు అంశాలు – సాధారణ భాష, అనుభవ వాహిక- బలమయిన పునాదులు. ఈ పునాదులు రెండూ అసంపూర్ణంగా మిగిలి వున్నాయన్న అస్తిత్వ క్షోభని శీర్షికే చెబ్తుంది.

తెలంగాణ ముస్లిం అనుభవాన్ని తర్జుమా చేయగలిగే శక్తి ఈ సాధారణ భాషకి వుందా? అన్న శంకతో ఈ కథా రచయిత బయలుదేరుతాడు. ఇప్పటికే ఏర్పడి వున్న తెలుగు సాహిత్య భాష ఎంత వరకూ తెలంగాణ భాష అన్న సందేహమూ ఇందులో కలిసి వుంది. ఆ సాహిత్య భాష వైఫల్యాన్ని చెప్పాలన్న తపన శీర్షికలో వుంది, తరవాతి కథల్లో వర్ణనల్లోనూ, పాత్రల సంభాషణల్లోనూ అది కొనసాగి, పఠితని కాసేపు సందిగ్ధంలో పడవేస్తుంది. ఆ సందిగ్ధత అలవాటు పడిన కొద్ది సేపటికి ఇందులోని ముస్లిం జీవితం సందిగ్ధత రెండో దశకి తీసుకు వెళ్తుంది. మొత్తంగా తెలుగు ముస్లిం సాహిత్యం ముందు వున్న పెద్ద సాంస్కృతిక సమస్య – ఈ సందిగ్ధతతో సహా తన పాఠక వర్గాన్ని ఎట్లా సృష్టించుకోవాలా అన్నది. తెలుగు కథలకు ఇప్పటికే ఏర్పడి వున్న పాఠక వర్గం కాక, అదనంగా కొత్త పాఠకులని అందుకోవడానికి ఈ కథలు వుపయోగపడతాయి.

కానీ, స్కై బాబా ఈ కథల్లో కొన్ని సాంస్కృతిక సంక్లిష్టతల్ని ఒక శిల్ప విధానంతో తేలికగానే నెగ్గుకొచ్చాడు. కథల్లోని ఒక వర్ణనా సారళ్యం, ఒక విధమయిన understatement వ్యూహం, సూటిగా అనుభవంలోకి తీసుకు వెళ్ళే నిర్మాణ సౌందర్యం, అన్నిటికీ మించి ఇంతకు ముందు ఎక్కడా చెప్పబడని తాజా తనం.... వుస్మానియా బిస్కట్ తో ఇరానీ చాయి తాగినట్టుగా అనిపిస్తాయి. మొదటి కథ నించి చివరి కథ దాకా వెళ్లడానికి పఠితకి కొంత వ్యవధి పట్టినా సరే, ముస్లిం అనుభవంలోని సాధారణ అంశాలు, వర్తమాన అంశాలుగా నిలిచే వాటిని కథావస్తువుగా తీసుకోవడం ద్వారా, ఆ అంశాలు ఎంతో కొంత ముస్లిమేతర సమూహాలకి కూడా సమస్యలే అయి వుండడం వల్ల ఇందులోని పాత్రలు మనకి పూర్తి అపరిచితంగా మిగిలిపోయే స్థితి నించి తప్పించుకున్నాయి. అందుకే, ఈ కథల్లోని వర్తమానం పఠితకి వొక తక్షణ వాస్తవికత. పైకి, నిర్దిష్ట ముస్లిం సమస్యలుగా కనిపించేవి – ముఖ్యంగా ముహబ్బత్ కథలో సౌందర్య భావన, “చోటి బహెన్” లో బుర్ఖా, ‘మజ్బూర్” కథలోని గరీబీ, కబూతర్ కథలో ఆడపిల్ల తల్లి వేదన - లాంటివి సాధారణ వర్తమాన అంశాలు. వాటితో మమేకం కావడానికి పఠితకి “ముస్లిం” అనుభవం గాని, ఆ భాష గాని ఆటంకం కావు. ఇక, “దస్తర్” “వతన్” లాంటి కథలు నిర్దిష్టంగా ముస్లిం అనుభవాలు. ఈ రెండు రకాల అనుభవాల మధ్య పఠితని నడిపించడంలో స్కైబాబా సఫలమయ్యాడు. ఆ నడకలోనే ఈ కథల్ని తెలంగాణ ముస్లిం కథగా మలిచిన నేర్పు కూడా వుంది. ఇక ‘జీవం” లాంటి కథలు కొంత ప్రయోగాత్మకత కూడా తోడయి, రచయితలోని అస్తిత్వ వేదనకి సంబంధించిన స్పష్టతని చెప్తాయి.

ఈ కథల్లోని పాత్రలు మన మధ్యనే వుండి, మనకి తెలియకుండా మిగిలిపోతున్న వాళ్ళు. అనేక కారణాల వల్ల మన స్మృతిలోంచి జారిపోతున్న వాళ్ళు. “ముస్లిం’ అనే వర్గీకరణ కింద నలిగిపోతున్న వాళ్ళు. మతపరమయిన ఉనికీ, గుర్తింపూ ముస్లింలకి మాత్రమే పరిమితం కాకపోయినా, మన పక్కన ముస్లిం వున్నాడంటే “అమ్మో” కాస్త భయపడాలనో, జాగ్రత్తగా వుండాలనో అన్నట్టుగా అధికార రాజకీయ వ్యవస్థ వొక అసహజమయిన భయాన్ని నిర్మించింది. మిగిలిన ఈ కుల, మత అస్తిత్వాల్లోనూ లేని సమస్య ముస్లిం అనే వర్గీకరణ కింద సృష్టించబడింది. “దావా’ కథలో స్కైబాబా రాజ్యం సాధారణ స్థాయిలో ఎట్లా ప్రవర్తిస్తుందో చెప్పాడు కానీ, అది ముస్లిం పట్ల ఎట్లా ప్రవర్తిస్తుందో అన్న దాకా వెళ్ళలేదు. ఈ కథలో అట్లాంటి రాజకీయ కోణాలు అస్పృశ్యంగా వుండి పోయాయి. తనకి తెలియకుండానే, స్కైబాబా ఈ కథల్లో ముస్లిం సాంస్కృతికత మీద ఎక్కువ దృష్టి పెట్టినట్టుగా కనిపిస్తోంది. రోజు వారీ ముస్లిం బతుకు, అందులోని ‘దలిందరాగి’, ముస్లిం తల్లులూ, కొడుకులూ, కూతుళ్లూ, కొడళ్ళూ, మాయామయిపోతున్న ముస్లిం బహిరంగ సంస్కృతి, అనివార్యమవుతున్న వలసలూ వీటన్నిటి వెనకా వొక ముస్లిం అనుదిన సాంస్కృతిక వేదన వుంది. వొక విధంగా ముస్లిం ఫెమినిస్టు కోణాన్ని స్కై బాగా ప్రతిబింబించాడు. ఈ కథల్లో మిగతా వేరే కోణాలు వున్నప్పటికీ ఆ స్త్రీ స్వరంలోని తీవ్రతలో అవి కప్పడిపోయాయి. వొక పురుష రచయిత స్త్రీస్వరంతో అంత బలంగా మాట్లాడ్డం విశేషమే!

కానీ, మొత్తంగా ఈ కొత్త తరం ముస్లిం వేదనల పునాది ఇటీవలి మత రాజకీయాలలో వుందన్నది నా అభిప్రాయం. ఆ కోణం లోపించడం వల్ల ఈ కథలు ముస్లిం అనుభవపు అర్థ వలయాన్ని మాత్రమే చూపించినట్టయింది, ఆ రకంగా చూస్తే ఇందులో వున్న ముస్లిం అనుభవం ‘అధూరా”గా మిగిలిపోయిందనీ అనిపిస్తుంది. ఆ కోణం వైపు కూడా దృష్టి పెట్టి, ముస్లిం రాజకీయ కథలు కూడా రాసి, ఆ వలయాన్ని పూర్తి చెయ్యాల్సిన బాధ్యత స్కైబాబా వొక్కడి మీదే కాదు, తెలుగు-తెలంగాణ ముస్లిం రచయితలందరి మీదా వుంది.

'అధూరే' ఆహ్వానం

2011-12-20T05:34:00.000-08:00

స్కైబాబ కథల సంకలనం ఆవిష్కరణ సభకు ఆహ్వానం

2011-12-17T03:23:00.001-08:00

మట్టి దుప్పటి

2011-12-14T05:15:00.000-08:00

నా మరణవార్త వ్యాపించి అంతా మూగారు
వారి ఊసుల్లో నా గురించిన నిజాలు వింటున్నాను
    ***
మిత్రులూ.. చుట్టాలూ చూసి పోతున్నారు
చివరి చూపు ఎంత బరువైనదో..!
    ***
ఒళ్లు తోమి తోమి స్నానం చేయించారు
చిన్నప్పుడు అమ్మొక్కత్తే అలా చేయించేది
    ***
వెల్లకిలా పడుకోబెట్టారు
పక్కకి ఒత్తిగిల్లడం ఇష్టమని చెబితే బాగుండు
    ***
అత్తరు బాగా పూస్తున్నారు
ఒంటి వాసనే ఇష్టపడేవాడినని ఎలా చెప్పను
    ***
గోడు గోడున ఏడుస్తున్నారు
ఏడిస్తే తట్టుకునేవాణ్ణి కానని అంతా మర్చిపోయారు
    ***
తెల్లని కఫన్‌ చుట్టారు
జీవితమంతా ఎన్ని రంగుల వెంట పరుగులెత్తానో..!
    ***
జనాజాకు భుజం పట్టడానికి పోటీపడుతున్నారు
తెలిసినవారో.. తెలియనివారో.. తేడా లేదు
    ***
నాకోసం ఇంట్లో శుభ్రమైన దుప్పటి ఉంచేవారు
ఇప్పుడు మట్టి దుప్పటి
    ***
ఈ మట్టిని ఎంతగా హింసించానో..
చివరికీ మట్టిలోకే ఇంకిపోయే మహద్భాగ్యం
    ***
పూలదుప్పటి కప్పారు
ఇహమో! పరమో! తెలీకుండా ఉన్నాను

ముస్లింవాద కవిత్వం పై ఒక సమావేశం

2011-12-08T08:30:00.000-08:00

వరంగల్ జిల్లా జనగామ లో డిసెంబర్ 6 న ముస్లింవాద కవిత్వం పై ఒక సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. వక్తగా పాల్గొని 120 మినిట్స్ మాట్లాడాను.. వచ్చిన వాళ్ళు ముస్లిం పాలిటిక్స్ గురించి చాలా విషయాలు తెలుసుకున్నట్లు ఫీలయ్యారు.. కొందరు ముస్లిం సామజిక ఉద్యమం అవసరమన్న నాతో ఏకీభవించారు.. వేదిక మీది సాదిక్ (ఎడమ) తను ఆ దిశగా ఉద్యమిస్తానని ముందుకొచ్చారు.. అనంతరం కవి సమ్మేళనం జరిగింది..

గుజరాత్ ముస్లింలకు అండగా నిలుస్తున్న ధీరులకు మద్దతు తెలుపుదాం

2011-11-20T03:37:00.000-08:00

సాహసమే సాక్షిగా...

Share7ఆదివారం అనుబంధం - బి. అమరనారాయణ Sat, 19 Nov 2011, IST

గుజరాత్‌...అన్న మాట చెవిన పడితే చాలు! గోద్రా అనంతర హింసరచన గుర్తుకొస్తుంది!! మతోన్మాద శక్తుల పదఘట్టనలు వినిపిస్తాయి!!! గాంధీ పుట్టిన రాష్ట్రంలో గుంపులకొద్దీ గాడ్సేలు కనిపిస్తారు. అహింస, శాంతి, పరమత సహనం ప్రబోధించిన జాతిపిత జన్మస్థలం హింసకు పర్యాయపదంగా మారిపోవడం అగుపిస్తుంది. మైనార్టీలపై సాగిన నాటి మారణకాండను అడ్డుకుని ఆదుకోవాల్సిన రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నరేంద్రమోడియే అందుకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచారని తెల్సినప్పుడు మనసున్న ప్రతి హృదయం బాధతో మూల్గుతుంది. 'అందుకు బలమైన సాక్ష్యమిదుగో...' అంటూ పోలీసు అధికారి సంజీవ్‌భట్‌ తన బలమైన గొంతుకను వినిపించడం, సుప్రీంకోర్టులో అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేసి ముఖ్యమంత్రికే సవాల్‌ విసరడం చిన్న విషయం కాదు. అందుకు పూనుకున్న సంజీవ్‌భట్‌ గుజరాత్‌ ప్రభుత్వం నుంచి ఎదురౌతున్న కక్ష సాధింపు చర్యలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటున్నారు. ఆ వివరాలు ఈ వారం అట్టమీద కథలో....

ప్రఖ్యాత బాలీవుడ్‌ సినీ నిర్మాత మహేష్‌భట్‌ మాటల్లో చెప్పాలంటే 'సత్యం కోసం పోరాటం సాగిస్తున్న నిజమైన కథానాయకుడు సంజీవ్‌భట్‌'. ఆయన, ఆయన కుటుంబం సత్యం కోసమే పోరాటం సాగిస్తున్నారు. మోడీకి వ్యతిరేకంగా అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేయగానే ఆయనపై కక్ష్యసాధింపులు మొదలయ్యాయి. ఉద్యోగం నుంచి తీసేశారు. జైలుకు పంపారు. మానసికంగా ఎంతో వేదనకు గురిచేశారు. ఎన్ని రకాల ఇబ్బందులు ఎదురైనా ఆయన అదరలేదు. బెదరలేదు. సాహసమే సాక్షిగా న్యాయ పోరాటం సాగిస్తున్నారు. పోలీసు అధికారుల సంఘంతో పాటు అనేక ప్రజాసంఘాలు కూడా ఆయనకు అండగా నిలిచాయి. జైలు నుంచి విడుదలై తన పోరాటాన్ని సాగిస్తున్న సంజీవ్‌భట్‌ 1963 డిసెంబర్‌ 21న ముంబయిలో జన్మించారు. అహ్మదాబాద్‌లోని సెయింట్‌ జేవియర్స్‌ ఉన్నత పాఠశాలలో చదువుకున్నారు. ఆ తర్వాత బొంబాయి ఐఐటిలో చేరారు. అక్కడ పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేషన్‌ పూర్తిచేశాక 1988లో ఇండియన్‌ పోలీసు సర్వీస్‌లో చేరారు. గుజరాత్‌ కేడర్‌లో నియమితులయ్యారు. సంజీవ్‌ గొప్ప అథ్లెట్‌ కూడా. పలు జిల్లాలు, పోలీసు కమిషనరేట్లు, విభాగాల్లో ఆయన 23 ఏళ్ల పాటు వివిధ హోదాల్లో బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 1999-2002 మధ్యకాలంలో రాష్ట్ర ఇంటలిజెన్స్‌ బ్యూరో డిప్యూటీ ఇంటలిజెన్స్‌ కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. డిప్యూటీ కమిషనర్‌గా ఆ సమయంలో గుజరాత్‌ అంతర్గత భద్రత గురించిన అన్ని విషయాలు ఆయన పర్యవేక్షించేవారు. సరిహద్దు భద్రత, తీరప్రాంత రక్షణ, గుజరాత్‌లోని కీలక కార్యాలయాలు, సంస్థల భద్రతను కూడా ఆయనే చూసేవారు. ముఖ్యమంత్రి భద్రతతో సహా అనేకమంది వివిఐపి భద్రతనూ పర్యవేక్షించేవారు. అంతేకాదు కేంద్ర నిఘా సంస్థలు, సైనిక బలగాలతో నిఘా సమాచారాన్ని అందిపుచ్చుకునేందుకు నోడల్‌ ఆఫీసర్‌ హోదాలోనూ పనిచేశారు.

2002 ఫిబ్రవరి 27న గోద్రా పట్టణంలో సబర్మతి ఎక్స్‌ప్రైస్‌ ఎస్‌-6 బోగీ తగలబడింది. 58 మంది విశ్వ హిందూ పరిషత్‌ కరసేవకులు చనిపోయారు. ముస్లింలే ఈ రైలును తగులబెట్టారన్న ఆరోపణలతో కమలదళాలు గుజరాత్‌లో రావణకాష్టం సృష్టించాయి. గోద్రా ఘటనలో 58 మంది మాత్రమే చనిపోగా.. పరివార్‌ శక్తులు సాగించిన మారణకాండలో వేలాది మంది ముస్లింలు హత్యకు గురయ్యారు. వేలాది మంది ఇళ్లు వదిలి వెళ్లిపోయారు. పోలీసు కాల్పుల్లోనే 200 మంది దాకా చనిపోయారు.

ఫిబ్రవరి 27న ఏం జరిగింది?

సంజీవ్‌ భట్‌ సుప్రీంకోర్టుకు దాదాపు 600 పేజీల సాక్ష్యాధార సహిత అఫిడవిట్‌ను దాఖలు చేశారు. సారాంశం ఇలా వుంది.

''గోద్రా ఘటన అనంతరం రాత్రి చాలా పొద్దుపోయాక ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోడీ సీనియర్‌ అధికారులతో అత్యున్నత సమావేశం నిర్వహించారు. 'గోద్రా దుర్ఘటనపై హిందువులు ఆగ్రహంతో ఉన్నారు. వారి ఆగ్రహాన్ని వెళ్లగక్కనీయండి. మీరు పట్టించుకోవద్దు. చూసీచూడనట్టు వదిలేయండి' అని ముఖ్యమంత్రి మాకు ధర్మసందేశం ఇచ్చారు. ఆయన అనుచర అధికారులకు మోడీ ఆకాంక్ష ఏంటో అర్థమైంది. ఆ సమావేశానికి నేనూ వెళ్లాను. గోద్రా ఘటన అనంతర దారుణాలకు ముఖ్యమంత్రి, ఆయన సహచర మంత్రులు, ఇతర ప్రభుత్వాధినేతలు, పోలీసు ఉన్నతాధికారులకు ప్రమేయముంది. మాజీ మంత్రి హరేన్‌పాండ్య హత్యకు సంబంధించి నేను సేకరించిన సాక్ష్యాధారాలను ధ్వంసం చేయాల్సిందిగా మోడీ, హోంశాఖ మాజీ మంత్రి అమిత్‌షా ఒత్తిడి చేశారు. వారి మాట విననందుకు నన్ను వేధించారు. సబర్మతి జైలు అధిపతి స్థానం నుంచి తప్పించి రెండు నెలల పాటు ఏ శాఖకు మార్చకుండా వేధించారు''. (సంజీవ్‌భట్‌ అఫిడవిట్‌)

కుటుంబం కొండంత అండ

న్యాయం కోసం సంజీవ్‌భట్‌ సాగిస్తున్న పోరాటానికి ఆయన కుటుంబం కొండంత అండగా నిలుస్తోంది. ఆయనకు భార్య శ్వేత, కూతురు, కొడుకు ఉన్నారు. కూతురు ఎంబిబిఎస్‌ ఆఖరి సంవత్సరం చదువుతుండగా తనయుడు ఇంటర్‌ చదువుతున్నాడు. మాజీ మంత్రి హరేన్‌పాండ్య హత్య కేసుకు సంబంధించిన ఆధారాలను బయట పెట్టవద్దంటూ మోడీ సర్కార్‌ చేసిన ఒత్తిడిని లెక్కచేయకపోవడంతో 2003 నుంచి గుజరాత్‌ ప్రభుత్వం సంజీవ్‌పై కక్ష్య సాధింపు చర్యలకు పాల్పడుతోందని ఆరోపణలున్నాయి. అప్పటి నుంచి ఎదురవుతున్న వేధింపులను సంజీవ్‌ కుటుంబం ఎదుర్కొంటోంది. ఈ ఏడాది సెప్టెంబర్‌ 30న సంజీవ్‌ భట్‌ను అరెస్టు చేసి, జైల్లో ఉండగానే ఆయన ఇంట్లో సోదాలు నిర్వహించారు. ఆయన భార్య, పిల్లలు ఏమాత్రం జంకలేదు. 'సరైన లక్ష్యంతో వెళ్తున్న అధికారి భార్యగా గర్విస్తున్నాను. ఎన్ని ఇబ్బందులొచ్చినా ఆయనకు మా సహకారం ఉంటుంది' అని సంజీవ్‌ భార్య శ్వేత అంటారు. మోడీ సర్కారు కక్షసాధింపు చర్యలతో తరచూ శాఖలు మార్చడం..బదిలీ చేయడం..లాంటి ఇబ్బందులన్నింటిని సంజీవ్‌ కుటుంబం భరిస్తూనే ఉంది. తమ పిల్లలు తండ్రిలానే చాలా ధైర్యవంతులని తనకు వారే అండగా నిలబడి ధైర్యం చెబుతున్నారని శ్వేత అంటారు. తమకు ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులు, వేధింపులపై స్వచ్ఛంద సంస్థలతో కలిసి శ్వేత కూడా న్యాయపోరాటం సాగించారు. సంజీవ్‌ అరెస్టు తర్వాత ఆయనను వెంటనే విడుదల చేయాలంటూ ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. కేంద్ర హోంమంత్రి చిదంబరానికి, డిజిపికి పదేపదే లేఖలు రాసి శాంతియుత పోరాటం సాగించారు. వీరికి తోడుగా పలు స్వచ్ఛంద సంస్థలు, ప్రజాసంఘాలు, ఐపిఎస్‌ అధికారుల సంఘం బాసటగా నిలిచాయి. సంజీవ్‌ను విడుదల చేసేవరకు న్యాయపోరాటం సాగించాయి.

ఈ మారణకాండ జరిగినప్పుడు సంజీవ్‌ భట్‌ నోడల్‌ ఆఫీసర్‌గానే ఉన్నారు. దీంతో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల్లోని అత్యున్నత విభాగాలన్నింటితోనూ సంప్రదింపులు జరిపేవారు. ఆయా శాఖలు అంతరంగికంగా చర్చించే ఎంత రహస్య సున్నిత సమాచారమైనా భట్‌కు తెలిసేది. గోద్రా ఘటనకు దారితీసిన అసలు వాస్తవాలేంటి.. ఆ తర్వాత జరిగిన నరమేధం వెనుక దాగిన ప్రభుత్వ కుట్ర, అధికార నిర్లక్షానికి సంబంధించి తనకు తెలిసిన సమాచారమంతటిని పత్ర సహిత ఆధారాలతో సిట్‌కు అందజేశారు సంజీవ్‌. గుజరాత్‌ మత ఘర్షణల్లో ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోడి, ఆయన మంత్రులు, ఇతర ప్రభుత్వ పెద్దల పాత్రపై దర్యాప్తు చేపట్టిన జస్టిస్‌ నానావతి, జస్టిస్‌ మెహ్తా కమిషన్‌ ముందు భట్‌ హాజరై వివరించారు. అసలు నేరస్తులను బోనెక్కించాలన్ని తపనతో ఆయన తన పోరాటం సాగిస్తూనే ఉన్నారు. తాజాగా గత ఏప్రిల్‌లో సుప్రీంకోర్టుకు సంజీవ్‌భట్‌ ఓ అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేశారు. కక్షసాధింపు చర్యలకు దిగిన మోడీ సర్కార్‌ చిన్న కేసులో ఇరికించి సెప్టెంబర్‌ 30 న అరెస్టు చేయించింది. ఆయన అఫిడవిట్‌కు దన్నుగా తన చేత మరో అఫిడవిట్‌ను బలవంతంగా దాఖలు చేయించారని సంజీవ్‌ డ్రైవర్‌గా వ్యవహరించిన పిసి కెడి పంత్‌ చేసిన ఫిర్యాదుతో సంజీవ్‌ను అరెస్టు చేసినట్లు మోడీ సర్కార్‌ చెబుతోంది. వాస్తవానికి గుజరాత్‌ మాజీ మంత్రి హరేన్‌పాండ్య హత్యకేసుకు సంబంధించి ప్రభుత్వంలోని కొందరు పెద్దల ప్రమేయముందంటూ.. అందుకు బలమైన సాక్ష్యాధారాలను పరిశీలించాల్సిందిగా అరెస్టుకు రెండు రోజుల ముందు అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేశారు. అంటే అసలు కారణమేంటో ఇట్టే అర్థమైపోతుంది.

పోలీసు అత్యున్నత అధికారులు, మహేష్‌ భట్‌, అన్నా హజారే వంటి ప్రముఖులు భట్‌ అరెస్టును తీవ్రంగా ఖండించారు. ప్రజాసంఘాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు నిరసన ప్రదర్శనలు చేశాయి. తక్షణమే విడుదల చేయాలని సర్వత్రా డిమాండ్‌ వెల్లువెత్తింది. దీంతో ఆయనకు గత అక్టోబర్‌ 17న బెయిల్‌ మంజూరు చేసి విడుదల చేశారు. మోడీని క్రిమినల్‌గానే చూడాలని, సత్యం కోసం తన పోరాటం కొనసాగుతుందని విడుదల అనంతరం సంజీవ్‌ ప్రకటించారు.

నిలదీసేవారందరికీ వేధింపులే..

గోద్రా ఘటన తర్వాత తనను ఎవరు వేలేత్తి చూపినా ..మోడీ కక్ష సాధింపులతోనే సమాధానమిస్తున్నారు. వేధింపులతోనే బదులిస్తున్నారు. భట్‌ ఒక్కరే కాదు..ఎంతో మంది సీనియర్‌ పోలీసు అధికారులు, స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు ఆయన వేధింపులకు బలయ్యారు. పదవులు పోగొట్టుకున్నారు. రావాల్సిన ప్రమోషన్లు తొక్కిపెట్టారు. ఇలా మోడీ సర్కార్‌ వేధింపులు ఎదుర్కొన్న వారిలో పోలీసు అధికారులు రాహుల్‌శర్మ, ఆర్‌బి శ్రీకుమార్‌, స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు తీస్తా సెతల్వాద్‌, షకీల్‌ తర్మీజి ...ఇలా ఎంతోమంది ఉన్నారు.

తేల్చుకుందాం రా!

'నాకు నైతికత ఉంది అధికారం లేదు

నీకు అధికారం ఉంది నైతికత లేదు

నీకు నీవెంతో..నాకు నేనంతే

రాజీ పడే ప్రశ్నేలేదు

న్యాయపోరాటం మొదలైంది

తేల్చుకుందాం రా..

నా వద్ద సత్యముంది బలగం లేదు

నీకు బలగముంది సత్యం లేదు

నీకు నీవెంతో ..నాకు నేనంతే

రాజీ ప్రశ్నేలేదు

న్యాయపోరాటం మొదలైంది

తేల్చుకుందాం రా..

నీవు నన్ను చితకబాదొచ్చు

నేను పోరాడతాను

నా ఎముకలు విరగ్గొట్టొచ్చు

నేను పోరాడతాను

/*/*/

సజీవ సమాధి చేయొచ్చు

నేను పోరాడతాను

తుదిశ్వాస విడిచేదాకా

పోరాడతాను

అభాండాలతో నీవు నిర్మించిన అసత్యకోటను కూల్చేదాకా

నీవు కొలుస్తున్న సైతానును

నా సత్యదేవత నేలమట్టం చేసేదాకా

దేవుడు నిన్ను కరుణించుగాక

సత్యమేవ జయతే''

- సంజీవ్‌భట్

(నరేంద్ర మోడీకి సంజీవ్‌భట్‌ రాసిన లేఖాస్త్రం నుంచి)‌

రాహుల్‌ శర్మ : ఈయన డిఐజిగా ఉండేవారు. 2002 నరమేధం సమయంలో కొందమంది రాజకీయ నాయకులు, పోలీసు అధికారుల సంభాషణల రికార్డులను నానావతి కమిషన్‌కు, సిట్‌కు అందజేశారు. దీంతో మోడీ సర్కారుకు కోపం వచ్చింది. అధికార రహస్యాల చట్టం కింద చార్జిషీట్‌ దాఖలు చేసింది.

ఆర్‌బి శ్రీకుమార్‌ : ఈయన కూడా 2002లో ఇంటలిజెన్స్‌ బ్యూరోలో డిఐజిగా ఉండేవారు. గుజరాత్‌ మారణకాండ సమయంలో పోలీసులు బాధ్యతలు నిర్వర్తించకుండా ప్రభుత్వమే అడ్డుకుందని ఆరోపించారు. నానావతి కమిషన్‌ ఎదుట సాక్ష్యం కూడా చెప్పారు. దీంతో మోడీ ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. రాష్ట్ర పోలీసు అధిపతిగా ప్రమోషన్‌ రావాల్సిన అతడికి ఆ పదవీ దక్కనీయకుండా చేశారు.

తీస్తా సెతల్వాద్‌ : మతోన్మాదంపై ఎనలేని పోరాటం చేస్తున్న తీస్తా సెతల్వాద్‌ ప్రముఖ పాత్రికేయులు, విద్యావేత్త, భారత తొలి అటార్నీ జర్నల్‌ ఎంసి సెతల్వాద్‌ మనవరాలు. గుజరాత్‌ నరమేధంపై కూడా రాజీలేని పోరాటం సాగిస్తున్నారు. బెస్ట్‌ బేకరీ కేసు, గుల్బర్గ హౌసింగ్‌ సొసైటీ కేసులో సాక్ష్యాధారాలు సేకరించి న్యాయస్థానాల ముందుంచుతున్నారు. సంజీవ్‌ భట్‌కు కూడా అండగా నిలబడ్డారు.

కోటి రూపాయలు కాలదన్నిన కర్కారే

ముంబయి ఉగ్రవాద నిరోధక సంస్థ (ఎటిఎస్‌) అధినేతగా హేమంత్‌ కర్కారే పనిచేశారు. ఉగ్రవాదులంటే కేవలం ముస్లింలే కాదంటూ మాలెగావ్‌ బాంబు పేలుళ్ల కేసులో సమగ్ర దర్యాప్తు సాగించి కాషాయ ఉగ్రవాదాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌, విహెచ్‌పి వంటి కాషాయ సంస్థలతో ప్రత్యక్ష సంబంధాలున్న నేతలను ఈ కేసులో అరెస్టు చేశారు. చివరకు 2008లో నవంబర్‌ 26న ఉగ్రవాదులు ముంబయిలో సృష్టించిన నరమేధంలో వీరోచితంగా పోరాడి అసువులు బాసారు. మాలెగావ్‌ కేసు విచారణ సందర్భంలో కర్కారేపై ... సహచర కాషాయ నేతలతో పాటు ఆరోపణలు గుప్పించిన నరేంద్ర మోడీ కర్కారే మృతి పట్ల సంఘీభావం ప్రకటించి గొప్ప పేరు పొందాలని తహతహలాడారు. కర్కారే కుటుంబానికి కోటి రూపాయల నష్టపరిహారం అందజేసేందుకు యత్నించగా కర్కారే భార్య కవితా కర్కారే తిరస్కరించారు. 'రాజకీయ పరామర్శలు మాకొద్దు' అంటూ మతోన్మాద మోడీ మోహం మీద కొట్టారు. బిజెపి సీనియర్‌ నేత అద్వానీ సహా రాజకీయ నేతలు తమను పరామర్శించేందుకు ఆమె నిరాకరించారు.

ఇంతటి నరమేధం సృష్టించినా మోడీకి ఎన్నికల్లో విజయానికి ఇది అడ్డురాలేదు. మతవిద్వేష దుష్ప్రభావ ప్రయోజనాలతో అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వరుసగా గెలుపొందుతున్నారు. అదే మతం మత్తులో దేశ ప్రధానిని కూడా అయిపోవాలని కలలు కంటున్న ఆయనకు పరిస్థితి అంత సానుకూలంగా ఏమీ లేదు. గుల్బర్గ సొసైటీ కేసులో సుప్రీంకోర్టు విచారణ అంశాన్ని దిగువ కోర్టుకే వదిలివేయడంతోనే అగ్నిపునీతుడయ్యాడని కమలనాథులు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నా..అది ఆయన సచ్ఛీలతకు ఇచ్చిన తీర్పు కాదు. దిగువ కోర్టు పరిధిలో ఉందికనుక ఆ కోర్టులోనే విచారణ సాగించమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పు అది. ఆ తీర్పును సానుకూలంగా మలుచుకునేందుకు నరేంద్రమోడీ పడరాని పాట్లు పడ్డాడు. పనిలో పనిగా సద్భావన దీక్షలు చేపట్టాడు. బిజెపి పార్టీ కార్యకర్తలుగా ఉన్న కొందరు ముస్లింలు అభిమానంతో తమ సాంప్రదాయ టోపీలు ధరించాల్సిందిగా మోడీని కోరితే ఆయన వాటిని తిరస్కరించి హిందూ దర్పం ఉట్టిపడేలా తలపాగా చుట్టుకొని కొత్త మత సామరస్యత చాటారు. మరోవైపు వివిధ సందర్భాల్లో ఆయనకు న్యాయస్థానాలు చుక్కలు చూపిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు తన సహచర మం**త్రులుగా ఉన్న మాయా కొద్నానీ అరెస్టయి పదవి పోగొట్టుకున్నారు. గోద్రా అనంతర మత ఘర్షణలకు సంబంధించి ఆమెకు ఈ శాస్తి జరిగింది. అలాగే ఆయన ప్రభుత్వంలో హోంశాఖ సహాయ కార్యదర్శిగా ఉన్న అమిత్‌షా సోహ్రబుద్దీన్‌, ఆయన భార్య కేసర్‌బీని, వారి మిత్రుడు తులసీరాం ప్రజాపతి హత్య కేసులో అరెస్టయి ప్రస్తుతం బెయిల్‌మీద గడుపుతున్నారు. ఇటీవలే 2002 గోద్రా అనంతరం జరిగిన సర్దార్‌పురా దారుణకాండ (33 మందిని సజీవ దహనం చేశారు) లో స్పెషల్‌ కోర్టు 73 మంది నిందితుల్లో 31 మందిని దోషులుగా తేల్చింది. వీరికి జీవిత ఖైదు వేశారు.

గుజరాత్‌ మారణకాండ టైమ్‌లైన్‌

2002 ఫిబ్రవరి 27 : గోద్రాలో సబర్మతి ఎక్స్‌ప్రెస్‌ ఎస్‌-6 బోగీని అల్లరిమూకలు తగులబెట్టడంతో 59 మంది చనిపోయారు. 1500 మందిపై ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదైంది.

ఫిబ్రవరి 28 - మార్చి 31, 2002 : గుజరాత్‌లో నరమేధం కొనసాగింది. ఎక్కడపడితే అక్కడ ముస్లింలు, ఇతర మైనార్టీలపై దాడులు జరిగాయి. 1200 మంది దాకా అమాయక ప్రజలు హత్యకు గురయ్యారు. వందలాది ప్రార్థనా స్థలాలు నేలమట్టమయ్యాయి.

మార్చి3, 2002 : గోద్రా రైలు తగులబెట్టిన ఘటనపై ఉగ్రవాద నిరోధక ఆర్డినెన్స్‌ (పోటో) కింద కేసు నమోదైంది.

మార్చి 6, 2002 : గుజరాత్‌ ప్రభుత్వం గోద్రా రైలు ఘటన, తర్వాత మారణకాండపైన దర్యాప్తు చేసేందుకు కమిషన్‌ ఆఫ్‌ ఎంక్వయిరీ చట్టం కింద దర్యాప్తు కమిషన్‌ను నియమించింది.

మార్చి 9,2002 : నిందితులందరిపైనా ఐపిసి 120 బి నేరపూరిత కుట్ర కేసును పోలీసులు నమోదు చేశారు.

మార్చి 25, 2002 : కేంద్ర ప్రభుత్య జోక్యంతో పోటో కేసును ఎత్తివేశారు.

మే 27, 2002 : 54 మందిపై ఛార్జిషీట్‌ నమోదు చేశారు.

ఫిబ్రవరి 18, 2003 : పార్లమెంటు ఆమోదంతో పోటో పునరుద్ధరించడంతో గోద్రా నిందితులపై మళ్లీ ఈ చట్టం కింద కేసు తిరగతోడారు.

నవంబర్‌ 21, 2003 : గోద్రా రైలు తగులపెట్టిన కేసు సహా అన్ని మత ఘర్షణల కేసుల జ్యుడీషియల్‌ విచారణపైనా సుప్రీం కోర్టు స్టే విధించింది.

సెప్టెంబర్‌ 4, 2004 : ఆర్జేడి నేత లాలూ ప్రసాద్‌యాదవ్‌ రైల్వేమంత్రిగా ఉన్న నాటి ఘటనపై కేంద్ర మంత్రిమండలి కొన్ని సందేహాలు లేవనెత్తడంతో సుప్రీంకోర్టు మాజీ జడ్జి యుసి బెనర్జీ నేతృత్వంలో ఓ కమిటీని నియమించారు.స

సెప్టెంబర్‌ 21 , 2004 : పోటోపై మరోమారు సమీక్షించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.

జనవరి 17, 2005 : యుసి బెనర్జీ ప్రాథమిక నివేదిక సమర్పించారు. రైలులోని ఎస్‌-6 బోగీ ప్రమాదం కారణంగానే తగలబడి వుండవచ్చని పేర్కొంది. బయట వ్యక్తులెవరూ దీనిని తగులబెట్టలేదని నివేదించింది.

మే16, 2005 : యుపిఎ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చింది. పోటో చట్టాన్ని రద్దు చేసింది.

అక్టోబర్‌13, 2006 : యుసి బెనర్జీ కమిటీ నియామకం చెల్లదని గుజరాత్‌ హైకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. నానావతి - షా కమిషన్‌ దర్యాప్తు చేస్తుండగా బెనర్జీ ఇచ్చిన దర్యాప్తు నివేదిక చెల్లదని పేర్కొంది.

మార్చి26 , 2008 : గోద్రా ఘటన, అనంతర మారణకాండకు సంబంధించిన కేసులపై దర్యాప్తునకు సుప్రీంకోర్టు ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందాన్ని (సిట్‌) నియమించింది.

సెప్టెంబర్‌ 18, 2008 : నానావతి కమిషన్‌ తన నివేదిక అందజేసింది. గోద్రా ఘటన ముందస్తు ప్రణాళిక ప్రకారం జరిగనది, ఓ అల్లరిమూక తగులబెట్టిందని నివేదిక ఇచ్చింది.

ఫిబ్రవరి 12, 2009 : గోద్రా కేసులో పోటో చెల్లదన్న పోటో సమీక్ష కమిటీ నిర్ణయాన్ని హైకోర్టు సమర్థించింది.

ఫిబ్రవరి 20, 2009 : గోద్రా, ఇతర మతకలహాల కేసుల విచారణపై విధించిన స్టేను సుప్రీం ఎత్తివేసింది. సిట్‌కు సిబిఐ మాజీ డైరెక్టర్‌ ఆర్‌కె రాఘవన్‌ నేతృత్వం వహించినప్పటి నుంచి విచారణ వేగం పుంజుకుంది.

జూన్‌ 1, 2009 : గోద్రా రైలు ఘటనపై సబర్మతి కేంద్ర కారాగారంలో విచారణ మొదలైంది.

మే 6, 2010 : గోద్రా సహా తొమ్మిది సున్నితమైన కేసుల్లో తీర్పు వెలువరించొద్దంటూ విచారణ కోర్టుకు సుప్రీం నిర్దేశించింది.

సెప్టెంబర్‌ 28, 2010 : విచారణ తుదకు చేరింది. సుప్రీం స్టే విధించినందున తీర్పు వెలువడలేదు.

జనవరి 18, 2011 : తీర్పులు వెలువరించడంపై విధించిన స్టే ను సుప్రీం ఎత్తివేసింది.

ఫిబ్రవరి 22, 2011 : గోద్రా ఘటనలో 63 మంది నిందితుల్లో 31 మందిని కోర్టు దోషులుగా తేల్చింది.

ఏప్రిల్‌ 22, 2011 : గోద్రా అనంతర మారణకాండలో మోడీకి సంబంధముందంటూ సీనియర్‌ పోలీసు అధికారి సంజీవ్‌ భట్‌ సుప్రీంకోర్టులో అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేశారు.

సెప్టెంబర్‌ 27, 2011 : గుజరాత్‌ హైకోర్టులో సంజీవ్‌భట్‌ మరో అఫిడవిట్‌ దాఖలు చేశారు.

సెప్టెంబర్‌ 30 , 2011 : సంజీవ్‌ భట్‌ను ఓ చిన్న కేసులో అరెస్టు చేశారు.

అక్టోబర్‌ 17, 2011 : సంజీవ్‌ భట్‌ విడుదలయ్యారు.

న్యాయవ్యవస్థ మీద ప్రజల విశ్వాసాన్ని ఈ తీర్పు పెంపొందిస్తుందంటూ తీస్తా సెతల్వాద్‌ ఈ తీర్పును కొనియాడారు. 2002లో ఫిబ్రవరి 27న సమావేశం నిర్వహించినట్లు సంజీవ్‌ ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ సమావేశం తర్వాత వివిధ పోలీసు స్టేషన్ల రోజ్‌నాంఛా (జనరల్‌ డైరీ) లోని వివరాలను బయటపెడితే విషయం తేలిపోతుంది. కానీ ఆ విషయాలను మోడీ సర్కారు బయటపెట్టడం లేదు. ఆవిధంగా సంజీవ్‌ భట్‌ సవాలును స్వీకరించి మోడీ తన మీద ఉన్న మచ్చను తొలగించుకునే అవకాశమున్నా వినియోగించుకోవడంలేదు. మానవ హక్కులను ఖననం చేసి తాను సాధిస్తున్న శాసన విజయాలనబడే మేలి ముసుగుతో అతని మతోన్మాద ముఖాన్ని ఏమాత్రమూ కప్పివుంచలేదు. మతోన్మాద విజయానందంలో బీరాలు పోతున్న నరేంద్ర మోడీపై ఏదో ఒక రోజు సత్యం విజయం సాగిస్తుందని సంజీవ్‌ భట్‌ నమ్మకం. సత్యం కోసం పోరాడుతున్న సంజీవ్‌భట్‌ విజయం సాధిస్తారనే ఆకాంక్షిద్దాం.
(ఈ ఆర్టికల్ ప్రజాశక్తి లో వచ్చింది)

'వతన్' ముస్లిం కథల సంకలనం కోసం

2011-11-03T21:59:00.000-07:00

'వతన్' ముస్లిం కథల సంకలనం కోసం 5 ఏళ్ళు ఎన్నో రకాలుగా కష్టపడవలసి వచ్చింది. మొదలు అలాంటి సంకలనం వేయాలనుకున్నప్పుడు రాస్తున్న ముస్లిం కథకులు ముగ్గురు నలుగురే.. ముస్లిం కవులందరికీ, రచయితలందరికీ ఉత్తరాలు రాసి కలిసి ముసిం కథలు రాయమని అడిగాను. ఒక 10 రోజులు రాష్ట్రం లోని ముస్లిం రచయిత లందరి దగ్గరికి తిరిగి వాళ్ళతో గడిపి వారి అనుభవాలు పంచుకొని వాటిల్లోంచి ముస్లిం కథలకు పనికొచ్చే సబ్జెక్టు ను discuss చేయడం కూడా జరిగింది.. ఆ పైన ఉత్తరాలు, ఫోన్స్లలో వారి వెంటపడి రాయించడం జరిగింది.. ఒక్కో కథ వస్తుంటే చదివి మార్పులు చేర్పులు వారితో చర్చించడం.. ఎత్తి రాయించడం.. కొన్ని నేనే వారి అనుమతితో నేనే ఎడిట్ చేయడం.. ఇంకా కొత్త రచయితలను కనుగొనడం.. వారితో రాయించడం....

ఈ దశ లోనే 'మర్ఫా' ముస్లిం రిజర్వేషన్ మూవ్మెంట్ చేయవలసి వచ్చి అలా రాష్ట్ర మంతా తిరుగుతూ అక్కడ పరిచయమైన ముస్లిం ఆలోచనాపరులతోనూ రాయించాను.. వాటిని ఎడిట్ చేసి వేశాను..

మధ్యలో 2002 లో గుజరాత్ genoside జరగడం తో disturb అయ్యి గుజరాత్ వెళ్లి వచ్చాను.. అన్వర్ తో కలిసి 'అజాన్' పేరుతో poetry సంకలనం చేశాను. ఈ దశలో 'వతన్' ఆగిపోయింది.. DTP చేసిన అతడు ఫైల్ అంత ఎగిరిపోయింది అని చేతులెత్తేశాడు.. అది ఒకింత నిరుత్సాహాన్ని కలిగించింది.. అయితే ఈ గ్యాప్ మరికొందరు ఈ సంకలనం లో చేర్చే అవకాశం కలిగించింది.. మొత్తంగా చూస్తే సంకలనం 400 pages వచ్చేలా ఉంది.. డబ్బులు చాలా అవుతున్నాయి.. దాంతో ఫాంట్ తగ్గించి 300 pages వచ్చేలా చూశాను... ఆవిష్కరణ అనౌన్సు చేశాను.. సంకలనం తయారు కాలేదు.. ప్రూఫులు చూడడానికి కొందరు మిత్రులకు కొన్ని కథలు పంచాల్సి వచ్చింది.. చివరలో కొన్ని కథలు DTP చేయించడానికి ఒకరిని అర్జెంట్ గా ఏర్పాటు చేసుకోవాలి వచ్చింది.. రాత్రిం బవల్లు కష్టపడి మొత్తానికి సంకలనం ప్రింట్ కి ఇచ్చాను.. కాని పైసలు సరిపోను లేవు.. సభకు వచ్చిన smyle లాంటి వారు కొన్ని డబ్బులు ఇస్తే 8 వేలు తీసుకొని ఆర్టిస్ట్ akber ను వెంట తీసుకొని ప్రెస్ కి వెళ్లి మిగతా డబ్బులు మిగతా పుస్తకాలు తీసుకొనే తప్పుడు ఇస్తానని చెప్పి 100 పుస్తకాలు తీసుకొన్నాం. ఆ పుస్తకాన్ని చేతిలోకి తీసుకోగానే నా కళ్ళల్లో గిర్రున కన్నీళ్లు తిరిగాయి.. ఎంత కష్టపడితే ఈ సంకలనం ఇలా బయటికి వచ్చింది కదా అనిపించింది..

వేసింది 800 కాపీలే. 38000 అయ్యాయి.. మిగతా 30000 వేలకోసం ఆవిష్కరణ తరువాత కూడా ౧౦ రోజులు ఎందరి దగ్గరికో తిరిగి పుస్తకాలు అమ్మి.. కొందరి ఆర్ధిక సాయం తో డబ్బులు పూడ్చ గలిగాను.. అప్పటికీ ఒక మూడు వేలు ప్రెస్ వాళ్లకి ఇవ్వలేకపోయాను.. పుస్తకాలు ప్రెస్ లోంచి తీసుకోడం లేట్ అయ్యేసరికి ఆ బుక్ విలువ తెలిసి ప్రెస్ కి వచ్చిన వాళ్ళు ఎన్నో బుక్స్ పట్టుకెళ్లారు ..

సరే.. ఈ పుస్తకం రావడం తో ఒక్కసారిగా తెలుగు సాహిత్యం లో ముస్లింవాదం స్థితే మారిపోయింది... ముస్లింవాదం స్థిరపడిందనీ చెప్పొచ్చు.. మంచి reviews వచ్చాయి.. కే.శ్రీనివాస్, సింగమనేని నారాయణ, ముదిగంటి సుజాతారెడ్డి లాంటివారు పెద్ద reviews చేశారు.. ఇప్పుడు విశ్వవిద్యాలయాల్లో ముస్లిం కథలపై M.Phil., Ph.D. లు జరుగుతున్నాయి. బుక్ మార్కెట్ లో ఉండాలని ముఖ్యులంత కోరుతున్నారు.. కాని మళ్ళి అంత కష్టం ఎంత కష్టం..!

ఈ సంకలనం వచ్చాక ముస్లిం కథల వ్యక్తీకరణ మారింది. స్పష్టత వచ్చింది.. మన మధ్యే ఉన్న మరో లోకాన్ని చూపిన సంకలనం గా దీనికి పేరొచ్చింది.. ముస్లిం కథకులు పెరిగారు..

ఇందులో రహమతుల్ల, ఖాజా, సలీం, అఫ్సర్, ఇక్బాల్, ఖదీర్బాబు, నేను, షాజహానా, దాదాహయత్, షేక్ హుసేన్ సత్యాగ్ని, శశిశ్రీ లాంటి ప్రముఖులతో పాటు షరీఫ్ లాంటి నేటితరం రచయితల దాక మొత్తం 40 మంది ముస్లిం కథకుల 52 కథలు ఉన్నాయి..

(మళ్ళి ఒకసారి మరికొంత చెబుతాను)

ముస్లింవాద స్పష్టరూపం స్కైబాబ ‘రెహల్‌’

2011-10-23T21:34:00.000-07:00

(ఇవాళ 'సూర్య' దినపత్రిక లో వచ్చిన వ్యాసం)

శీర్షిక చూడగానే ఇస్లాం విశిష్ఠతో, ఖురాన్‌ ప్రాశస్త్యమో వస్తువు కావచ్చునని అనుకునే అవకాశముంది. వస్తువును సూటిగా చెప్పని శీర్షికను ఎన్నుకోవటం, వస్తువుకు సుదూరమైన అంశాన్ని శీర్షికగా నిలపటం, శీర్షికకు అసంబద్ధమైన వాక్యాలతో కవితను ఆరంభించటం మొదలైనవి పాఠకుడిలో ఆసక్తిని ఇనుమడింపజేసే వ్యూహాలు.ఈ కవితా శీర్షిక ఎత్తుగడ కూడా అలాంటి ఒక వ్యూహమే.

ముస్లిం మైనారిటీ వాదం ఒక స్పష్ట రూపం సంతరించుకోవడంలో ఇతరులతో పాటు కవిగా, సంపాదకుడిగా, కార్యకర్తగా స్కైబాబ కృషి అవిస్మరణీయం. ఈ వాదం తొలి దశలో స్కైబాబ రాసిన కవితలలో దాని రూపాంతరం ‘రెహాల్‌’ ఒకటి. నిజానికిది ‘రెహల్‌’. దీని రూపాంతరం ‘రిహల్‌’. పవిత్ర గ్రంథాన్ని ఉంచే పీఠం (వ్యాస పీఠం) అని అర్థం. శీర్షిక చూడగానే ఇస్లాం విశిష్ఠతో, ఖురాన్‌ ప్రాశస్త్యమో వస్తువు కావచ్చునని అనుకునే అవకాశముంది. వస్తువును సూటిగా చెప్పని శీర్షికను ఎన్నుకోవటం, వస్తువుకు సుదూరమైన అంశాన్ని శీర్షికగా నిలపటం, శీర్షికకు అసంబద్ధమైన వాక్యాలతో కవితను ఆరంభించటం మొదలైనవి పాఠకుడిలో ఆసక్తిని ఇనుమడింపజేసే వ్యూహాలు. ఈ కవితా శీర్షిక ఎత్తుగడ కూడా అలాంటి ఒక వ్యూహమే.

‘‘కన్నీటి దారాల్తో జీవన వస్త్రానికి మాసికలేస్తూ/ తరాల చీకటి కమ్మేసిన గోషాలో/ పాలిపోయిన చంద్రశిలా దేహంతో/ అనుక్షణం/ ‘బిస్మిల్లా ఇర్రహ్మా నిర్రహీమ్‌’ అనే కదులుతుంది అమ్మీజాన్‌’’.
మొదటి పంక్తి దారిద్య్రాన్ని, రెండో పంక్తి మత సంప్రదాయాలు, కట్టుబాట్ల వల్ల కలుగుతున్న దుఃఖాన్ని సూచిస్తాయి. ఈ రెండింటి ఫలితం ‘పాలిపోవటం’. ‘బిస్మిల్లా ఇర్రహ్మా నిర్రహీమ్‌’ అంటే ‘దయామయుడైన కృపా హృదయుడైన అల్లా పేరుతో ఆరంభిస్తున్నాను’ అని అర్థం (ఈ భావానికి సంఖ్యా రూపమైన సంకేతమే ‘786’). ప్రతి పనిని ఆరంభించే ముందు చేసే దైవనామస్మరణ అన్నమాట. ఒకవైపు లేమివల్ల, మరోవైపు మత నియమాల వల్ల ఎన్ని ఇబ్బందులెదురైనా ఆమె అల్లా పట్ల విశ్వాసంతోనే చరిస్తున్నదని సారాంశం.

మొదటి పంక్తిలోని ‘కన్నీటి దారాలు’ అనే అచ్చ తెలుగు రూపకం ‘జీవన వస్త్రం’ అనే సంస్కృత రూపకం వెంట వెంట ప్రయోగించడంలో ఉన్న ‘భేదకత’ గమనింపదగినది. తెలుగు, సంస్కృత రూపక సమాసాలతో కూడిన రూపకాలంకారమిది. వస్తువులోని వైరుద్ధ్యాలకు దీనిని ఆలంకారికమైన సూచనగా భావింపవచ్చునేమో! ‘చంద్ర శిలా దేహం’ అనే సంస్కృత సమాసం ఆమె శరీర ఛాయను తెలుపడంతో పాటు, దేహాంతరంగాలకు ఒక ఉదాత్తతను ఆపాదింప జేస్తున్నది. ‘గోషా’ అనే ఆమె ఉడుపులోని వర్ణమే చీకటికి పోలిక. అనేక తరాలుగా ముస్లిం స్ర్తీలు గోషా వల్ల అనుభవించిన అంతర్గత వేదనకు తన తల్లి గోషాను ప్రతీకగా చెబుతున్నాడు కవి. అనేక తరాల చీకటి కమ్మినప్పుడు- ఒక్కనాటి (రాత్రి) చంద్రుడు ఎదుర్కొనలేక ‘పాలిపోవటం’ అతిశయోక్తి కాదు. ‘కదులుతుంది’ అనే క్రియ పక్కన చేర్చడం వలన కవితలో ‘అమ్మీ జాన్‌’కు ప్రాధాన్యం వచ్చింది.

‘... నమాజ్‌ చదువుతున్నప్పుడు.../ మెరుపు వెలిసిన అమ్మీ దోసిలలో/ రాలిన కన్నీటి తడిపై/ ఏ దేవుడూ సాక్షాత్కరించడు/ ఒక అపనమ్మకాల బొమికల గూడు ప్రతిబింబిస్తుంది’. మెరుపు వెలిసిన దోసిలి, పాలిపోయిన దేహాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ఎంత ప్రార్ధించినా దేవుడు కరుణించడం లేదని, క్రమంగా మనస్సులోని ‘విశ్వాసమే’ మసకబారుతున్నదని తాత్పర్యం.‘అస్తమయం వైపుకు మోకరిల్లి ప్రార్ధిస్తూ/ మా జిందగీల్లో సూర్యోదయమౌతుందనుకుంటుంది అమ్మీ’- ఇది అర్థమవంతమైన ‘విరోధాభాస’. ఉదయానికి వ్యతిరేకమైన ‘అస్తమయం’ ఇక్కడ సార్థక ప్రయోగం. ‘పడమరవైపు’, ‘పశ్చిమ దిక్కు’, ‘కాబావైపు’ లాంటి ఏ పదాన్ని వాడినా ఈ చమత్కారం ఉండదు.

‘మా కోసం ‘దువా’ చేసి చేసి/ అమ్మీ గొంతు తడారిపోతుందే తప్ప../ ముందు కూర్చున్న నీడ విస్తరించి/ కటికి రాత్రై పరచుకుంటుందే తప్ప...’!పశ్చిమాభిముఖులై ప్రార్థిస్తారు కనుక ఫజర్‌, జొహార్‌ అనే ఉదయ, మధ్యాహ్న ప్రార్థనల్లో (కూర్చుని దువా చేసేటప్పుడు) నీడ ముందు కూర్చున్నట్లే ఉంటుంది. ముందున్న ఆమె నీడే సాంద్రతిమిరంగా పరచుకున్నదేమో అన్నట్లున్నదంటూ కారణం కాని దాన్ని కారణంగా ఊహిస్తాడు (ఉత్ప్రేక్ష). కటికి రాత్రి, కటికి చీకటి అనాలి. ‘కటికి’ అంటే అధికం, కఠినం, సాంద్రం అని అర్థాలున్నాయి. అది అలా ఉంచితే- ‘తడారిపోతుందే తప్ప...’, ‘పరచుకుంటుందే తప్ప...’ అంటూ అర్థాంతరంగా, అసంపూర్ణంగా వాక్యాలను వదిలేసి, తాను కోరుకుంటున్నది ఏది జరగడం లేదో దానిని పాఠకుల ఊహకే వదిలేశాడు. ఆవేశం, ఉద్వేగం, కోపం, దుఃఖం మొదలైన మానసిక స్థితులలో వాక్యాన్ని పూర్తి చేయలేక హఠాత్తుగా ఆపేయడాన్నిఆంగ్లకవిత్వ పరిభాషలో‘అపోసయ్యొపీసిస్‌’(Aposiopesis ) అంటారు. 'Aposiopesis (bicoming silent) is a figure of speech wherein a sentence is deliberately broken off and left unfinished, the ending to be supplied by the imagination, giving an impression of unwillingness or inability to continue.' (see: wikipedia- Literary terms)

‘తల్లిపాదాల వద్ద స్వర్గం ఉందంటారు/ మా అమ్మీ పాదాలపై వంగిన ప్రతిసారీ/ చెమరిన నా చూపు/ ఆమె పాదాల పగుళ్ళలో చిక్కుకుని గిలగిలలాడుతుంది’. ఆమె పాదాలను చూడడంతోనే చెమ్మగిల్లిన చూపు పాదాల పగుళ్ళు కనిపంచగానే ఇంకెంత తల్లడిల్లుతుందో ఊహించుకోవచ్చు. ‘చూపు’కు ప్రాణి లక్షణారోపణ ద్వారా క్లుప్తంగా, గుప్తంగా దయనీయ హృదయ వేదన వ్యక్త మయింది. తల్లి పాదాల వద్ద స్వర్గం లేకపోగా పాదాలలోనే బీటలు ఉన్నాయన్నది వ్యంగ్యం.‘అబ్బాజాన్‌ అసహాయత చెల్లిని ఎవడికో/ రెండో పెళ్ళాంగా అంటగడితే/ ఆ చిట్టి తల్లి కళ్ళల్లో ఉబికిన కన్నీళ్ళ మీద/ వణికే దృశ్యమై తల్లడిల్లుతుంది అమ్మే’. చెల్లిని ఎవడికో రెండో పెళ్ళాంగా అంటగట్టింది అబ్బాజాన్‌ కాదు, ఆయన ‘అసహాయత’ అని గమనించాలి.
ఈ అసహాయతకు మూలమైన ఆర్థిక, ఆర్థికేతర కారణాలను తెలుసుకోవడం కష్టం కాదు. చెల్లెలి కన్నీళ్ళ మీద వణికే దృశ్యమై అమ్మ తల్లడిల్లే దృశ్యానికి, అమ్మీ దోసిలిలోని కన్నీటి తడిపై ఏ దేవుడూ సాక్షాత్కరించకపోవటం అనే మొదటి దృశ్యానికి అంతర్గత సంబంధమున్నది. ఒకేరకమైన పోలికలతో భిన్న దృశ్యాలను సృష్టించి, భిన్న ప్రయోజనాలను కవి సాధించాడు. తన దోసిలిలోని కన్నీటి తడిలో ఏ దేవుడూ సాక్షాత్కరించకపోగా, తన కూతురి కన్నీళ్ళలో తానే తల్లడిల్లుతూ వణుకుతున్న దృశ్యంగా మిగలడంలో నిస్సహాయత, దైన్యం ధ్వనించాయి.

‘కాన్వెంట్‌కు బదులు కార్ఖానాకెళ్ళే తమ్ముడు/ సాయంత్రానికి కమలిన దేహంతో అల్లుకుపోతే/ పగిలిన లేత స్వప్నం గుచ్చుకొని విలవిల్లాడేది అమ్మే’- కాన్వెంట్‌కు బదులు తమ్ముడు కార్ఖానాకెళ్ళాల్సి రావడం వెనుక ఉన్నది కూడ అబ్బాజాన్‌ ‘అసహాయతే’. కూతురి దీనస్థితికి, కొడుకు బాలకార్మికుడిగా మారవలసిన దుస్థితికి మొదట తల్లడిల్లేది, విలవిల్లాడేది అమ్మే అనేది సారాంశం.‘కడుపులో మా భారాన్ని మోసి/ కష్టాల మా బాధ్యతలు మోసి/ కళ్ళ గుమ్మానికి కట్టిన పరదాల వెనుక పాతివ్రత్యాన్ని మోసి/ తన కనుబొమ్మల నెలవంకల మీద/ చీకటి రాశుల్ని మోస్తున్న అమ్మ/ చివరకు ఖురాన్‌ను మోసే ‘రెహాల్‌’లా మిగిలిపోవలసిందేనా’?- ఒక తూగు కలిగిన వాక్యాంశాల్ని వరుసగా పేర్చి, కవి తన ఆవేశాన్ని వ్యక్తీకరించాడు. ఉద్వేగాన్ని చేకూర్చాడు.

పరుషాలలోని ఆద్యక్షరమైన ‘క’ కారం తొలి నాలుగు పాదాలలో పలుమార్లు ఆవృత్తం కావడం వలన కవి దృష్టికోణానికి తగిన పారుష్యం చేకూరిందనిపిస్తుంది. కనుబొమలను ధనస్సుతో పోల్చడం తెలుగు కావ్య సంప్రదాయం. ‘కనుబొమల నెలవంకల మీద చీకటి రాశుల్ని మోయడం’ అనే మాటలు- ‘తరాల చీకటి కమ్మేసిన గోషా’ అనే ఈ కవితలోని తొలి దృశ్యంతో అనుసంధిస్తాయి. నెలవంక అనే పోలిక ద్వారా భంగ్యంతరంగా ఇస్లాం మత సంకేతాలైన చాంద్‌ తారలు స్ఫురిస్తాయి. కాలానుగుణంగా ఆచార సంప్రదాయాలలో మార్పులను అంగీకరించని ‘ధర్మాల’ను మోస్తూ అనామకంగా అణగారుతున్న అమ్మను ‘రెహల్‌’తో పోల్చాడు.

‘రెహల్‌’ దివ్యత్వానికి, పవిత్రతకు సంకేతమవుతూనే మరోవైపు మరో అంశాన్ని కాపాడుతూ, దానికి మరింత గౌరవాన్ని కలిగిస్తూ తాను అనామకంగా మిగిలిపోవడానికి ప్రతీకగా నిలచింది. ఒక ముస్లిం తల్లి జీవితం ఛిద్రం కావడానికి దారిద్య్రం, కఠినమైన మత ధర్మాలే కారణాలని సై్కబాబా ఈ కవితలో సూచించాడు. కవితలో ఆద్యంతం ఆ రెండింటిని సమాంతరంగా ధ్వనిస్తూ వచ్చాడు.ముస్లిం స్ర్తీ కంఠ స్వరంతోనే స్కైబాబ రాసిన మరో కవిత ‘సాంబా’. ఆ కవితలోని ‘నేను నేనుగా కాదు/ ఒక మతానికి చిహ్నమై ఆరిపోతున్నానే...’ అనే మాటలను ప్రస్తుత కవితలోని ముగింపుకు అన్వయించుకుంటే కవి ఉద్దేశం మరింత స్పష్టమవుతుంది. ‘బిస్మిల్లా...’, వజా, మోకరిల్లి ప్రార్ధించడం, దువా అనే అంశాల క్రమపరిణామంలో చివరకు ఖురాన్‌ను ప్రస్తావించి, తద్వారా ‘రెహల్‌’తో పోలిక చెప్పాడు.

సాకారాలను (concrete) సాకారాలతో పోల్చడం కంటే, సాకారాలను నిరాకారాల (abstract))తో, నిరాకారాలను సాకారాలతో పోల్చడం వల్ల భావసాంద్రత వస్తుంది. జీవన శాస్త్రం, వేలాడుతున్న నైరాశ్యం, అపనమ్మకాల బొమికల గూడు, పగిలిన లేత స్వప్నం, చీకటిరాశులు- మొదలైన అన్ని సమాసాల్లో నిరాకారాలను, సాకారాలతో పోల్చి భావగాఢతను సమకూర్చాడు. ఈ కవితను గూర్చి ‘ముస్లిం జీవితంలోని సున్నితమైన లలితమైన పదాలు- కవిలోని సాత్త్వికావేశం ఇక్కడ దుఃఖంతో నిండిన కవిత్వానికి సౌందర్యాన్నిచ్చాయి అన్నారు ఖాజ (ముస్లింవాద తాత్వికత; సిద్ధాంతం- సాహిత్యం, పుట.113).సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి అన్నట్టు ‘రెహల్‌’తో పాటు స్కైబాబ రాసిన సాంచా (1995), హిజాబ్‌ (1994) కవితలను ముస్లిం స్ర్తీవాదానికి ప్రాతినిధ్యం వహించగలగినవిగా భావించవచ్చు.

-పెన్నా శివరామకృష్ణ

పుట్టుమచ్చ నుంచి పోరు జల్‌జలా

2011-10-16T22:58:00.000-07:00

(ఇవాళ ఆంధ్ర జ్యోతి 'వివిధ'లో వచ్చిన వ్యాసం..)

ఒక అందమైన తోట/ఆ తోటలో రకరకాల పూలు
రంగురంగుల పూలు/గులాబీలు మందారాలు చమేలీలు
మొగలిపూలు బంతిపూలు గుల్‌మొహర్‌లు...
అన్ని రకాల పూలతో చాలా అందంగా కనబడుతుందా తోట!
అయితే/ ఆ పూలన్నింటినీ నలిపేసి, తొక్కేసి, కోసేసి
ఒక్క కమలమే విస్తరించాలంటే
ఆ తోట అందమంతా ఏమైపోతుంది?!
అంటున్నాడు ముస్లిం కవి ఆఫ్రీన్.
ఏ సమాజంలోనైనా మెజారిటీ మత భావజాలం ఆవరించి ఉంటుంది. ఆ భావజాలంలోంచే మెజారిటీ ప్రజల చర్యలుంటాయి. దానివల్ల మైనారిటీల మనోభావాలు దెబ్బతింటుండడాన్ని కూడా ఎవరూ పట్టించుకోరు. మైనారిటీల దృష్టికోణం నుంచి చూసే దృక్పథాన్ని ముస్లింవాద సాహిత్యం అందించింది. ఆ కోణం నుంచే ఈ కవిత్వం...

ముఖ్యంగా ముస్లింవాదం రెండు రకాల పోరాటం చేసింది- బాహిర్ పోరాటం. అంతర్ పోరాటం. బాహిర్ పోరాటంలో భాగంగా ఖాదర్ మొహియుద్దీన్ 'పుట్టుమచ్చ'ను చూడొ చ్చు. ముస్లింల అభద్రత, వివక్ష, అణచివేత, తద్వారా పేదరికం మొదలైనవి. ముస్లింలు మన దేశంలో అతిపెద్ద సమూహం. ఈ సమూహాన్ని విస్మరించి పురోగతి సాధించడం సాధ్యం కాదు. అన్ని రంగాల్లోనూ ముస్లింల విలువైన, ప్రత్యేకమైన ప్రాతినిధ్యం ఉంది. దేశ ప్రగతిలో ముస్లింల శ్రమ, కృషి ఎంతో ఉంది. ఆ విషయాన్ని విస్మరింపేజేసి ముస్లింలను అట్టడుక్కి తొక్కేసే ప్రయత్నం జరిగింది.. జరుగుతున్నది.

అంతర్గత సంస్కరణలు కోరడం ముస్లింవాదం ప్రత్యేకత. ఆ కోణం నుంచి బలమైన కవిత్వం వచ్చింది. అయితే ఈ ముస్లింల అంతర్గత సమస్యల పైన వచ్చిన కవిత్వానికి 'ఆహా! ఓహో!' అన్నంత స్థాయిలో హిందూత్వ దాష్టీకం, వివక్ష, అభద్రతలపై వచ్చిన కవిత్వం పట్ల మౌనం వహించడం మేము గమనించాం. అంటే చైతన్యవంతులైన వారిలోనూ హిందూత్వ అంశ ఉన్నట్లు దీనివల్ల రుజువైంది.

'ముస్లింవాద' సంఘర్షణ:

ఇవాళ ముస్లింవాద సాహిత్యంపై ఎంఫిల్‌లు, పిహెచ్‌డీలు, చర్చోపచర్చలు జరుగుతున్నాయి. సాహితీ పెద్దలు ముస్లింవాదాన్ని లెక్కలోకి తీసుకుంటున్నారు. కాని ఈ పరిస్థితికి ముందు, ముస్లింవాదం ఒక వాదంగా నిలబడడానికి ముస్లింవాదులుగా ఎన్నో సంఘర్షణలు ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది..

నల్గొండ కేంద్రంగా ఒక ముస్లిం కవితా సంకలనాన్ని తీసుకువచ్చే పనిలో ఏడాదిన్నరపాటు శ్రమించాల్సివచ్చింది. అది 'జల్‌జలా' ముస్లింవాద కవితాసంకలనంగా వచ్చింది. ఆ సమయంలో ఎన్నో చర్చలు, సంఘర్షణ, వాదోపవాదాలు జరిగాయి. అంతలో విరసం 'జిహాద్' వేసింది. పత్రికల్లో చర్చ జరిగింది. అందులోని కవిత్వాన్ని మినహాయిస్తూనే సంకలనం తేవాలనుకున్నాం.

దీనిని ఏ కవిత్వం అందాం అన్న దగ్గర ఎంతో సంఘర్షణ జరిగింది. విరసం 'ముస్లిం మైనారిటీ కవుల కవిత్వం' అన్నది. మైనారిటీ పదం వాడడంలో న్యూనతాభావం కొట్టిచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. ఎవరు మైనారిటీ? ఎవరు మెజారిటీ? అనేది మరో చర్చ. స్త్రీవాదం, దళితవాదం లాగా ముస్లింవాదం అనడంపై ఎన్నో రకాలుగా ఆలోచించాం. కాని ముస్లింవాదం అంటే ఎక్కడ మతముద్ర వేస్తారో అనేది సంశయం. కాని ఇస్లాంవాదం అంటే మతం పరిధిలోకి వెళ్తుంది,

ముస్లిం అంటే ఒక సమూహ నామం అనే దృష్టితో చివరికి దాన్నే ఖాయం చేశాం. చర్చల్లో కొన్ని విషయాలు ఎంతకూ తెగేవి కావు. చివరికి అంతర్ పోరాట కవిత్వం రాసిన మా కవితలకు మేమే బాధ్యత వహిస్తాం, వేరెవరికి సంబంధం లేదు కాబట్టి వారు భయపడవలసిన అవసరం లేదంటూ గట్టిగా నిలబడ్డాం. ఈ విషయంలోనే ముస్లింవాదులు ఏ అస్తిత్వవాదులూ ఎదుర్కోని సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ కవులు ఏ సమూహానికైతే ప్రతినిధులుగా రాస్తున్నారో ఆ సమూహంలోని మెజారిటీ ప్రజలే సంస్కరణవాద కవిత్వం పట్ల అయిష్టంగా ఉండడం విషాదం.

ముందుమాటలు ఎవరితో రాయించాలనేది కూడా సంఘర్షణే. ముస్లింవాదానికి ఆదికవి ఖాదర్‌తోనే రాయించొచ్చు. కాని ఆయన అంతర్ పోరాట కవిత్వాన్ని ఆహ్వానించడంలేదు. ఆ విషయంలో రాజీ పడకుండా అఫ్సర్‌తో రాయించాం. ఈ సంకలనం విషయం లో ఆదినుంచీ మాకు భావజాలపరంగా, అన్ని రకాలుగా అండగా నిలిచిన సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి విలువైన ముందుమాట రాశా రు.

ముస్లింలది పౌరహక్కుల సమస్య కూడా అనే కోణం నుంచి ఎమ్‌టి ఖాన్‌తో రాయించినా, దాన్ని తెలుగు చేసి ఇస్తూ బాలగోపాల్, ఐడెంటిటీ ఉద్యమాల విషయంలో నా అభిప్రాయం వేరు, మీకు ఇష్టమైతే నేను రాసి ఇస్తాను అన్నారు. సంతోషం సార్, రాసివ్వండి అన్నాను. దాంతో ఆయన జల్‌జలాకు ముందుమాట రాశా రు. అస్తిత్వ సాహిత్య ఉద్యమాలపై బాలగోపాల్ మొదటగా రాసిన వ్యాసం ఇది. 1997లోనే ఆయన దళిత, స్త్రీ, గిరిజన, ముస్లిం, బహుజన అస్తిత్వ ఉద్యమాలపై ఎంతో వివరంగా రాశారు.

నిజంగానే పెన్నా శివరామకృష్ణ ఒక సమీక్షలో అన్నట్టు 'జల్‌జలా' భూకంపమే పుట్టించింది. కాకపోతే- ఒకవైపు, ముస్లిం చాదస్తులు, మరోవైపు హిందూత్వవాదులు ఎక్కడ గొడవ చేస్తారోననే భయంతో ఆ సంకలనం పుట్టినచోటే ఆవిష్కరణ జరుపుకోలేదు. అందులోని కవితల బలం అంత తీవ్రమైనది.

మరి ముస్లింలు ఎవరు?
మనదేశంలో 15 కోట్లకు పైగా ముస్లింలున్నారు. పాకిస్తాన్‌లోనూ దాదాపు అంతే. బంగ్లాదేశ్‌లో 8 కోట్లు. మరి ఇంత జనాభాకు కారణమైన ఈ ఉపఖండంలో మొదట్లో ముస్లింలుగా మారినవాళ్లు ఎవరు? ఏయే కారణాల వల్ల మారారు? ఈ ప్రశ్నలకు హిందూత్వవాదుల ప్రచారమే ఎక్కు వ ప్రాచుర్యం పొందింది. 2004లో ముస్లింలు రకరకాల సంఘాల ద్వారా ముస్లిం రిజర్వేషన్‌కోసం పోరాడుతుండడంతో వారికి 4 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించబడింది. ఆ సందర్భంలో ముస్లింలను బీసీ ల్లో కలపడాన్ని కొన్ని బీసీ సంఘాలు వ్యతిరేకించాయి. అప్పటికి 'మర్ఫా' పేరుతో రిజర్వేషన్ కోసం పోరాడు తున్న మేము షాకయ్యాం. బీసీ లు మమ్మల్ని బీసీల్లో కలపడాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారు, హిందూత్వవాదులు మేము ఈ దేశస్థులమే కాదని ప్రచారం చేస్తున్నారు.. దీంతో '..మరి ముస్లింలు ఎవరు?' అనే పరిశోధనాత్మక కరపత్రం వెలువరించాం.

మన ఉపఖండంలో ఇంతగా ముస్లిం జనాభా పెరగడానికి ముస్లిం రాజుల పాలనలో రకరకాల అవసరా లు, అవకాశాల కోసమే కాకుండా మరో బలమైన కారణమూ ఉందని ప్రకటించాం.

గుడి అంటని
ఇక్కడి మట్టి బిడ్డల కాడికే
నడిచొచ్చిన దేవుళ్లు సూఫీలు...

'అసుంట! అసుంట!' నిలిపిన మూలాన్ని
అలాయిబలాయి తీసుకున్న దిల్! - స్కైబాబ, 'అలావా' ముస్లిం సంస్కృతి కవితా సంకలనం

బడికీ, గుడికీ ఆఖరికి ఊరికీ అంటరానివాళ్లుగా చేయబడిన ఈ దేశ మూలవాసుల వాడల్లోకి నడుచుకుంటూ వచ్చారు సూఫీ 'దేవు ళ్లు'! వచ్చి వాళ్లని అక్కున చేర్చుకున్నారు. బ్రాహ్మణ సంస్కృతి అసుంట అసుంట అంటే సూఫీలు వాళ్లకు గుండెకు గుండెను కలిపే అలాయిబలాయి ఇచ్చారు. వాళ్లు తాగిన గిలాసుల్లో నీళ్లు తాగారు. వాళ్లతోపాటు కూచొని బువ్వ తిన్నారు. అగ్రహారాల వీధుల నుంచి వాళ్ల శవాల్ని కూడా తీసుకెళ్లనివ్వని దుష్ట సంస్కృతిని బద్దలుచేస్తూ వాళ్ల శవానికి భుజం పట్టారు.

మజీదుకు వెళ్తే భుజం భుజం కలిపి నమాజు చదివించా రు. ఆ గరీబుల గుండెలు చెరువులయ్యాయి.. వాళ్లు తమ దేహాల తో కాదు, గుండెలతోనే సూఫీలను అలాయిబలాయి తీసుకున్నారు. వాళ్లలో ఒకరైనారు. తమకు కష్టమొస్తే నష్టమొస్తే మంచి మాటల్తో తమని ఓదార్చే, ఆదరించే ప్రవక్తలయ్యారు సూఫీలు. తమకు రోగమొస్తే, రొష్టొస్తే అభయమిచ్చే దేవుళ్లయ్యారు. దాంతో వాళ్లంతా ముసల్మానులయ్యారు. వాళ్లు ఈ దేశ మూలవాసులు. ద్రావిడులు. మాదిగలు, మాలలు. ఆదివాసీలు. బీసీలు. ఇతర కులాలవారు.

కేవలం 2 నుంచి 3 శాతం ముస్లింలు మాత్రమే బైటి దేశాల నుంచి వచ్చినవారు. మిగతా 97 శాతం ఈ దేశవాసులే. అందులో అధికభాగం 'అంటబడనివ్వని' కులాలనుంచి, 'వెనకబడేయబడ్డ' కులాలనుంచీ ఇస్లాం స్వీకరించినవారే. ఈ దేశమూలవాసులే. ఈ విషయాన్ని తొక్కిపెట్టి హిందూత్వవాదులు ముస్లింలను బైటి దేశస్తులుగా దుష్ప్రచారం చేశారు.

నీగ్రోలను, తెల్లవాళ్లను చూడగానే గుర్తుపట్టవచ్చు. ఇరానియన్లను, అఫ్ఘానిస్తానీలను గుర్తుపట్టవచ్చు. మన ఉపఖండంలోనే ఉన్న నేపాలీలను చూడగానే గుర్తుపడతాం. అలాగే బైటి దేశస్తులు ఇక్కడి ముస్లింలను చూడగానే ఇండియన్లుగానే గుర్తుపడతారు! తరువాతే పేరు చెబితే ఇండియన్ ముస్లింలుగా గుర్తు పడతారు. ఎందుకంటే ఆంత్రొపాలజీ ప్రకారం- భూగోళం మీది ఉష్ణోగ్రతలను బట్టి ఒక్కో ప్రాంతంలోని మనుషులు ఒక్కో తీరుగా ఉంటా రు. వారి కపాలం, ముక్కుదూలం, వెన్నెముక ఒక్క తీరుగా ఉంటా యి.

అందుకే ఇక్కడి దళిత బహుజనులూ-ముస్లింలు, ఆదివాసీలూ-ముస్లింలు, ఇతర కులస్తులూ-ముస్లింలు అన్నదమ్ముల్లాగే కనిపిస్తారు. ఎందుకంటే వాళ్లే ముస్లింలైనారు కాబట్టి. అందుకే ముస్లింలు ఈ దేశ మూలవాసులని ముస్లింవాదం స్పష్టం చేసింది. ఆదివాసీ-దళిత-బహుజనుల 60కి పైగా వృత్తుల్లో ముస్లింలు కొనసాగుతున్నారని కొన్ని నివేదికలు చెబుతుండడం మరొక ఆధారం. దళితవర్గాలు, బీసీల నుంచి ఎక్కువమంది ముస్లింలుగా మారడంతో వాళ్లలో వెనుకబాటు, పేదరికం అలాగే కొనసాగుతున్నాయని అస్ఘర్అలీ ఇంజనీర్ చెప్పడం గమనార్హం.

ముస్లింలపై హత్యాకాండలు చిన్నప్పుడు 15 ఆగస్టుకు హుషారుగా ఊరేగేది. పెద్దయ్యాక తెలిసింది- స్వాతంత్య్రానికి ముందు దేశవిభజన జరిగిందని, లక్షల మంది ఊచకోత జరిగిందని! ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణరోజూ ఊరేగేవాళ్లం. తర్వాత తెలిసింది- పోలీస్ యాక్షన్‌లో 50 నుంచి 2 లక్షలమంది ముస్లింల ఊచకోత జరిగిందని! (దానికి సంబంధించిన రిపోర్టును 'ముల్కి' ముస్లిం సాహిత్య ప్రత్యేక సంచికలో వేసిన తరువాతే ఆ విషయం కొంద రు మాట్లాడ్డం మొదలుపెట్టారు.)

కమ్యూనిస్టుల ఊచకోతను చెప్పడానికి వారికి ఎన్నో సంస్థలున్నాయి, కాని ముస్లింలకేవి? పోలీస్ యాక్షన్‌లో చంపబడ్డ వాళ్ల కుటుంబాలు, దోపిడీకి గురైనవారి కుటుంబాలు ఎంతగా చితికిపోయి ఉంటాయి? ముస్లింలందరిపై రజాకార్ల పేరుతో దాడులు చేస్తుంటే అన్నీ వదులుకొని పట్టణాలకు పారిపోయి వచ్చేసిన ముస్లింలు ఎంత పేదలైపోయి ఉంటారు!

'వాళ్లూ వాళ్లూ కలిసి పంచుకున్న ఊళ్ల మధ్య

నా రక్తం ఏరులై పారింది'

-అంటాడు ఖాదర్. దేశ విభజనతో ఇక్కడి సామాన్య ముస్లింలకు ఏం సంబంధం? వాళ్లూ వాళ్లూ కలిసి తీసుకున్న నిర్ణయం ఎంతటి రక్తపాతాన్ని సృష్టించిందో తెలిసిందే. ఉన్న ఊరు-కన్నతల్లిని వదిలి వెళ్లలేక, తమ మూలాల్ని, వేర్లను తెంచుకుని వెళ్లలేక పుట్టిన గడ్డనే హత్తుకుని ఉండిపోయిన ఈ దేశపు ముస్లింలకు ఎంతటి దుర్గతి పట్టించారు ఇక్కడి పాలకులు, హిందూత్వవాదులు. అనుక్షణం అవమానపరుస్తూ మాతృదేశంలోనే వారి మనసుల్ని ఛిద్రం చేశారు. చివరికి రోడ్డుసైడు చిల్లర వ్యాపారాలకు మాత్రమే ముస్లింలు పరిమతమయ్యేలా చేశారు.

1992లో బాబ్రీ మజీదు కూల్చబడింది. మరోసారి ముస్లింల ఊచకోత. దేశంలోని లౌకికవాదులైన ముస్లింలంతా హతాశులయ్యారు. దేశవ్యాప్తంగా అన్నాళ్లు ముస్లింలుగా మాట్లాడ ని ముస్లింమేధావులు, రచయితలంతా ముస్లిం లుగా మాట్లాడాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించారు. తెలుగు సాహిత్యంలోనూ అదే జరిగింది. మళ్లీ పదేళ్లకు 2002లో గుజరాత్‌లో జెనోసైడ్ జరిగింది. వేలమంది ముస్లింల ఊచకోత సాగింది. దానికి హిందూత్వ సంస్థలు, పార్టీలు నాయకత్వం వహించాయని మీడియా, మేధావులు, ప్రజాస్వామికవాదులు తమ కథనాలద్వారా, పుస్తకాల ద్వారా రికార్డు చేశారు.

దేశమంతా నిరసన వ్యక్తమైంది. తెలుగు సాహిత్యంలోనూ వందలకొలది కవితలు, కథలు, వ్యాసాలు అచ్చయ్యాయి. తెలుగు కవులు 30 మంది గుజరాత్ వెళ్లి పరిస్థితిని అధ్యయనం చేసి వచ్చారు. వచ్చి సభలు పెట్టారు. 'గుజరాత్ గాయం' పేరుతో 200మంది కవులతో సంకలనం తెచ్చారు. అలాగే నేను అన్వర్ కలిసి 36 మంది ముస్లిం కవులతో 'అజాఁ' పేరుతో కవిత్వం తీసుకొచ్చాం. 17 రోజులు గుజరాత్‌లో తిరిగి వచ్చిన నా అనుభవం అందుకు తోడ్పడింది.

ఆ సంకలనానికి ముందుమాట రాస్తూ స్మైల్ ఇలా అన్నారు- 'ఈ సంకలనం.. గుండె వుంటే చదవాలి. దిటవు చేసుకు చదవాలి. లేకుండా చదివిన వారికి ఓ గుండె ఏర్పడి స్పందిస్తుంది. వీరి విషా ద కవిత్వ నేపథ్యంలో ఒక ఆలోచన ప్రత్యామ్నాయాల, ఐడెంటిటీ ల దిశగా అంకురిస్తుంది. ఆ అంకురం కోసమే... ఈ సంకలనం.' అన్వర్ తన సంపాదకీయంలో 'దేశపతాకంలోని కాషాయం తెలుపును ఆక్రమించేస్తోంది' అన్నారు. నా గుజరాత్ అనుభవాలన్నీ నా సంపాదకీయంగా రాశాను. ఈ సంకలనం ఒక జాతి మేధాన్ని ప్రశ్నించిన సంకలనంగా సమీక్షకుల చేత రికార్డు చేయబడింది.

గర్భంతోనున్న ఒక స్త్రీ కడుపుని చీల్చి పిండాన్ని బైటికి తీసి త్రిశూలంతో ఆడించి మంటల్లో వేసిన సంఘటన యావత్ భారతదేశాన్ని కలచివేసింది. అందుకే- 'ఇప్పుడు మాతృగర్భంలోంచే పెకటించబడ్తున్న మా ఉనికి' -అన్నాడు వలీ హుసేన్. మనది సెక్యులర్ దేశం అని ప్రపంచమంతా కొనియాడుతుంటే గుజరాత్ నరమేధం మాత్రం ఇక్కడ హిందూత్వ ఫాసిజం రాజ్యమేలుతున్న ట్లు స్పష్టం చేసింది. దాంతో మనస్తాపం చెందిన మహమూద్ ఇలా అన్నాడు-'మితృలారా! 'కఫన్' కప్పబడిన సెక్యులరిజం జనాజాకు
మీ భుజం ఖాళీ వుంటే పట్టండి...' గుజరాత్ అంటే ఐదారేళ్ల పసివాడికి పెట్రో లుతాగించి ఆ లేత పెదాలపై అగ్గిపుల్ల అం టిస్తే ఆ చిన్నారి దేహం ఫట్‌మని పేలిపోయిన అమానవీయ దృశ్యం! తల్లుల ముందే పిల్లల్ని పిల్లల ముందే తల్లుల్ని సామూహికంగా చెరిచి ముక్కలుగా నరికి తగలబెట్టిన వైనం! పాడుబడిన బావిలోకి ముస్లింలను విసిరేసి పైనుంచి రాళ్లెత్తేయడం.. ప్రాణభయంతో పారిపోతున్న 70 మందిని టెంపోలోనే సజీవ దహనం చేయ డం..
మాజీ ఎంపి జాఫ్రితో పాటు ఆయన బిల్డింగ్‌లో తలదాచుకోడానికొచ్చిన 100 నుం డి 150 మందిని చంపి తగలబెట్టడం.. తన తల్లిని తగలబెడుతున్న దృశ్యం కళ్లల్లోకి ప్రసరించిన ప్రతిసారీ ఏడేళ్ల ఇమ్రాన్ పెడుతున్న కేక.. దఫన్ చేసుకోడానికి దేహాలు కూడా మిగలని వందలూ వేల బూడిద కుప్పలు! భార్యల కనురెప్పల మీదే భర్తల దహనం.. భర్తల పిచ్చి చూపుల ముందే బరిసెలు దిగబడిన యోనుల రక్తం కేకలు...

5 నుంచి 10 వేలమంది దాకా గుంపుగా కత్తులు, త్రిశూలాలు, పిస్తోళ్లు, యాసిడ్ పట్టుకొని ఒక్కొక్క ఊరిలో ఉన్న ముస్లిం బస్తీల మీద పడి చంపుతుంటే తప్పించుకున్న ఏ కొందరో పారిపోయి చెట్లనకా, గుట్టలనకా, పగలూ రాత్రనకా కిలోమీటర్ల కొద్దీ పరుగులు తీశారు. ఆ అనుభవంలోంచి-

'రామబాణంతో వాళ్లు/

విష్ణు చక్రంతో/కృష్ణ చక్రంతో వాళ్లు/ శివుని త్రిశూలంలో వాళ్లు/హనుమంతుని గదతో వాళ్లు.../అయ్ అల్లాహ్!/ఈ చేతులు ఉట్టి దువాకేనా?!' -అజాఁ సంకలనం తిరిగి ఊర్లలోకి వద్దామంటే హిందూత్వవాదులు రకరకాల షరతులు విధిస్తే బిత్తరపోయిన ముస్లింలు ఊరిబైటే ఉండిపోయారు- 'దళిత వాడలు ఊర్లలో కలుస్తున్న ఆనం దం/ఒళ్లంతా పారక ముందే/ఇప్పుడక్కడ ఊరి బైట/ముస్లిం వాడలు వెలిశాయి' అని ఆవేదన పడ్డాడు ముస్లిం కవి. ఇప్పుడీ దేశాన్ని ఏ జీవజలంతో కడిగినా పోని రక్తపు వాసన/కాళ్ల కింది నేలే కాదు/ కరిగిన ఆకాశం కూడా మురికైపోయింది' అం టాడు ఖాదర్ షరీఫ్. 'నీకు నాకు మధ్యా రక్త సంబంధం లేదంటావా?/గుండెల్ని పెకిలించి/పొట్టలు చీల్చి /యోనుల్లో ఆయుధాలు పొడిచి/ఇవ్వాళ నువ్వు చావుల విందు చేసుకొనుండొచ్చు/కానీ 'నన్ను' హత్య చేయలేవు/అనంతంగా సాగే జీవనదిని/నేను బతకడమే కాదు/నిన్ను పుట్టించి బతికించేదీ నేనే..!/అయినా/స్త్రీ తప్ప మగాణ్ణి క్షమించేదెవరు?/ఎన్నటికీ ప్రపంచం/నా రొమ్ము తాగుతున్న పసిబిడ్డే..!' -అన్నది షాజహానా.

'హమ్ మర్కే భి జగాతే హెఁౖ సోయీ హుయీ దునియాఁ కో' -అన్నాడు అలీ. నిజమే! వేలమంది ముస్లింలు హత్య చేయబడితే గాని భారతదేశం ఉలిక్కిపడలేదు! మన లౌకికవాదులూ, ప్రజాస్వామ్యవాదులూ, మార్క్సిస్టులూ, మావోయిస్టులూ అంతా దిగ్గున లేచి కూర్చున్నారు. వేలమంది ముస్లింల బలిదానం జరిగితేగాని ఈ దేశంలో హిందూత్వవాదు లు ఏం చేయబోతున్నారో అర్థం కాలేదు.
అందరూ మేల్కొన్నట్లే అనిపించింది. కానీ మతోన్మాదుల్ని నిలువరించే, కనీసం అది చేసే దుష్ట చర్యల్ని నిలువరించే కార్యక్రమాన్ని కూడా ఎవరూ చేపట్టలేదు. ఊరకే ఉపన్యాసాల్లో హిందూ మతోన్మాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతాం అంటే సరిపోతుందా? కొన్ని సభలు చేస్తే పుస్తకాలేస్తే మన బాధ్యత నెరవేరినట్టేనా? అందుకే ప్రధాని పదవికి మోడీని ముందుకు తెచ్చే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. గుజరాత్ ముస్లింల నరమేధం సాక్షిగా మోడీని ఎన్నటికీ ఈ దేశ ప్రజాస్వామిక, లౌకికవాదులు అంగీకరించరని ఆశిద్దాం. లేదంటే ఈ దేశం మరెన్నో గుజరాత్‌లను చూడాల్సి వస్తుంది.
- స్కైబాబ
(ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్‌లో 14.9.11న 'ముస్లింవాద కవిత్వం'పై ఆలూరి బైరాగి స్మారకోపన్యాసంలోని కొన్ని భాగాలు-ఒక కోణం)

2011-10-14T01:38:00.000-07:00

QABZA

ఊటగ ఉర్కుతున్న
గని ఉర్కొస్తలె
లాగు జేబుల్ల పెద్ద పెద్ద తాళాలు
బరువుకు కాళ్లు కదుల్తలెవ్‌
సుట్టు ఎనుగు పాత్తుండు
అరెరె! ఆళ్లు మునిగిపోతున్నరు
ఉర్కిపొయ్యి బచాయించాలె
ఉహుం.. ఊటగ ఉర్కొస్తలె
కాళ్లు బోదకాల్లలెక్క ఇంత లావెక్కిపోతున్నయ్
అడుగు కదుల్తలె
ఎట్ల
యాడికాడ కబ్జా పెడ్తుండు
ఎటు పోతెట్టు లేదు
నా ఓళ్ల చేతుల్ల ప్లకార్డులు
'జాగా ఎవన్ది - జాగీ రెవడు'
అగొ, దండుబాటకు రేగ్గంప కొడ్తుండు
ఉంటాఉంటే ఇంకా కషాయమెక్కుతుండు
ఝట్ న ఎనుగుకు పామై ఏలాడుకుంట కనబడ్తుండు
బండ్లబాటంత బుర్దబుర్ద
ఎండిపొయ్యి దడుసుకుంటట్టు
మనిషిపట్టేంత పెద్దగ నెర్రెలు ఇచ్చుకుంటున్నది
అగ్గొ కత్తుల్తోటి ఎంటబడ్తుండు
పిల్ల బాటల్నిండ ముండ్ల తీగెలు
చూస్తుండంగనె పెరిగొస్తున్నయ్
ఒక్కోపాలి బొల్లిగడ్డంతోటి కండ్లబడ్తుండు
మల్ల ఆడే ఒల్లంత కాషాయం పూస్కొని-
అంతల్నె విభూతి రాస్కొని ఎగుర్కుంట వస్తుండు
ఇంకోపాలి సుక్కల్ సుక్కల జండాతోని
బూగోళానికంత ధమ్కి ఇచ్చుకుంట
యాడికాడికి ఎనుగు పాత్తుండు
బాటలన్ని మూసేస్తుండు
ఎట్ల
నా వోళ్లు మునిగిపోతున్నాలె
ఎట్లన్న ఉర్కాలె
కాళ్లు కదుల్త లెవ్వు
అయ్ నా ఉర్కాలె
ఎటోదిక్కు ఎనుగుతొక్కి
కాలిబాటన్న ఎయ్యాలె

తెలంగాణ కథకు మరొక ద్రోహం -2

2011-10-10T08:23:00.000-07:00

ఈ ఆర్టికల్ అక్టోబర్ 10 న ఆంధ్ర జ్యోతి 'వివిధ' లో వచ్చింది.

సింగిడి కవుల పొలికేక

2011-10-04T02:00:00.000-07:00

సింగిడై గొంతెత్తిన కవులు తెలంగాణ ఏర్పాటు ప్రక్రియ వెంటనే ప్రారంభించాలని డిమాండ్ చేశారు.. సకల జనులతో పాటు నినదించారు.. హైదరాబాద్ దిల్ హై హమారా అని ఎలుగెత్తి చాటారు.. బి.నర్సింగరావు, అమ్మంగి వేణుగోపాల్, నాళేశ్వరం శంకరం, వజ్జల శివకుమార్, దెంచనాల శ్రీనివాస్, సిద్ధార్ధ, ఆయిల సైదాచారి, పగడాల నాగేందర్, ఊడుగుల వేణు, ఒద్దిరాజు ప్రవీణ్ కుమార్, సంపతి సోమయ్య, గాదె వెంకటేష్, ఎస్.జగన్ రెడ్డి, అంబటి వెంకన్న, వేముగంటి మురళీకృష్ణ, దాసరాజు రామారావు, దున్న యాదగిరి, రమేష్ హజారి, మోహన్ రుషి, రాపోలు సుదర్శన్, జ్వలిత, వెంకటేష్ చౌహాన్, వెంకట్ యాదవ్, మడిపల్లి రాజ్ కుమార్ తదితర కవులు, సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్, మిమిక్రి జనార్ధన్, ఇంద్రవెల్లి రమేష్, జుగాష్, దాసోజు కృష్ణమాచారి, తెగించి కొట్లాడుడే పాటగాడు, సింగిడి కన్వినర్లు స్కైబాబ, పసునూరి రవీందర్, సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి తదితరులు పాల్గొన్నారు.

తెలంగాణ కథకు తలపెట్టిన మరొక ద్రోహాన్నిఖండించండి

2011-09-24T06:21:00.000-07:00

సకల జనుల సమ్మెకు జై బోలో!

2011-09-12T11:01:00.000-07:00

సారస్వత పరిషత్ లో 'ముస్లింవాద కవిత్వం'పై ప్రసంగం

2011-09-10T04:47:00.000-07:00

దుఃఖనామా

2011-09-06T06:56:00.000-07:00

పిడికిలెత్తీ పిడికిలెత్తీ నరాలు చిట్లిపోతున్నాయ్‌
నినదించీ నినదించీ గొంతులో రక్తస్రావమౌతున్నది
నా నెత్తురు చరిత్ర పేజీల నిండా అలుక్కు పోతున్నది
నా నుంచి మరో నాకు ఉద్యమం రాజుకుంటున్నది
నాన్చివేతలు కూల్చివేతలుగా పరావర్తనమవుతున్నా
ఎవడి బున్యాదులూ కదుల్తలెవ్‌..
నా ఎడతెగని దుఃఖం ఎవడి మనసుల్నీ చెమర్చడం లేదు

ఎక్కడా రక్తం మరకలు కానరావ్‌..
రక్తపాతం జరిగినట్లు దాఖలాలుండవ్‌
కత్తులు కనిపించవ్‌.. పిస్తోళ్లు మోగవ్‌.. బాంబులు పేలవ్‌
కాని.. కనిపించి వందలు
కనిపించక వేలు.. లక్షల నా హత్యలు..
నా పంచనామా నేనే చేసుకుంటున్నాను

ఈ బేచైనీ రక్త నాళాలు తెంచుతుంటే
నాలోకి నేనే ఉరితాడుకు వేలాడుతున్నాను
నిరసనగా నన్ను నేను తగలబెట్టుకుంటున్నాను
నా మరణ వాంగ్మూలాన్ని నేనే చదువుకుంటున్నాను
నా పాడెకు నేనే భుజం మార్చుకుంటున్నాను
నా శవ యాత్రలో నేనే ఉద్యమ పాటలై పొర్లుతున్నాను

ఒక చితి మంట ఆరకముందే
మరో చితిని అంటించుకుంటున్నాను
ఆ మంట వాడి బండ గుండెలో చిన్న పువ్వై పూస్తుందేమోనన్న
నా ఆశ వాడిపోతున్నది..

కాలుతున్న నా ఒంటి పొగ జీవవాయువై
గుక్క మలగని బయాన్‌ చేసుకుంటున్నాను
నా బూడిదను నా రక్తనదిలోకి రాల్చుకుంటున్నాను
నా అస్థికలను నా దుఃఖనదిలోనే కలుపుకుంటున్నాను

నా భూమిలో నన్ను నేను నిక్షిప్తం చేసుకుంటున్నాను
మట్టిలోకి ఇంకుతూ
ఈ నేల నాడీమండలమంతా వ్యాపిస్తున్నాను.....

'ఉర్సు' కధ పై స్వాతి శ్రీపాద

2011-07-26T10:32:00.000-07:00

స్కైబాబ 'ఉర్సు' కధ ఆరంభం చాలా ఆసక్తి దాయకంగా సహజంగా , ఎలాంటి పటాటోపాలు లేకుండా మనసుకు హత్తుకునేలావుంది. చెల్లెళ్ళతో మొదలెట్టి ఉర్సు దాకా వచ్హ్చి రుక్సానా ప్రస్తావన చెయ్యడం అద్భుతంగా వుంది. సహజంగా వుంది. గుండెను తడిమేలా వుంది. కన్నీళ్ళతో రూపం ఒలికిపోడం ఒక్క వాక్యం చాలు వెయ్యి కావ్యాలు వర్ణించినట్టూ... కధ చదివే ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది.
ఓ పక్క ఉర్సు వర్ణన గతకాలపు వైభవాలను తవ్వితలకెత్తడం మరోవైపు రుక్సానా పరిచయం సమాంతరంగా సాగినా దేని ఆసక్తిని దానికే పరిమితం చేసి కలగలిపి రాయడం రచయిత స్కై బాబాకే చెల్లు.
" డిగ్రీ రెండో సంవత్సరంల వచ్చిన ఉర్సులనె ఎదురుపడ్డవి ఆ కళ్లు. చంద్రగోళాల్లాంటి ఆ కళ్లు. చుట్టూ నల్లటి మబ్బుల మధ్య అందమైన కళ్లు. తెల్లని ఒంటి రంగు నడుమ, నల్లని కాటుక మధ్య, తెల్లని కళ్లు. మధ్యలో నల్లని కనుపాపలు. నన్నెంత ఆకర్షించాయో.. వాటి వెంట నేను పడ్డనో అవి నా వెంట పడ్డ్డాయో తెలియదు. కాని ఒకరికి తెలియకుంట ఒకరం మళ్ల మళ్ల ఎదురుపడ్డం. పడ్డప్పుడల్లా పరిచయస్తుల్లెక్కనె ప్రేమగ చూసుకున్నయ్ మా రెండు జతల కళ్లు." వర్ణన కొత్తగా కవితామయంగా సాగింది. ‎" ఆకాశంలో చాంద్ మాయమై ఇక్కడ తేలినట్లుంది'' అన్న. నవ్వు వెన్నెల మళ్లీ కురిసింది. అట్లా అర్ధగంటసేపు గుండెల లయల వేగాల్ని, సప్పుడుల్ని కొలుచుకుంట మాట్లాడుకున్నం."
"ఇంట్లకు పోతూ ఒక్కసారి వెనక్కి మళ్లి చూసింది. అది ఆఖరి చూపు అవుతుందని నేనస్సలు అనుకోలేదు. కాని అదే ఆఖరి చూపు!"
ఇగ ఎన్నిసార్లు ఆ ఇంటి చుట్టూ చక్కర్లు కొట్టిన్నో. ఏనాడూ రుక్సానా కనిపించలేదు. ఆ ఇంటిముందలికి పోంగనె రుక్సానా కోసమే వేయించిన సైకిల్‌బెల్లు 'టింగ్ .. టింగ్'మని మోగించేటోన్ని. ఎన్నిసార్లు మోగించినా రుక్సానా బైటికి రాలేదు. కొన్ని దినాలు పిచ్చోన్నై పోయ్‌నంత పనైంది. అన్నం సయించేది కాదు. నిద్దర పట్టేది కాదు. ఇంటి బైట మంచం ఏసుకొని పండుకుంటే పైన ఆ జాబిలిలో రుక్సానా మొఖమే కన్పించి బోరున ఏడ్చేటోణ్ణి. పట్టక పట్టక నిద్ర పడితె తెల్లార్లూ రుక్సానా కలలే. నా పరధ్యానానికి మా ఇంటోళ్లంతా పరేశానయ్యేది. ఆ ఎండాకాలం చివర్లో రుక్సానా ఇల్లు షాదీ కళతోని కళకళలాడింది. నాకు సమజైపోయి షానా ఏడ్చిన. ఒకరోజు పెళ్లి కూడా అయిపోయింది! ఆ రోజు పిల్లను పోగొట్టుకున్న కాకి తిరిగినట్టు ఆ ఇంటిచుట్టూ తిరిగిన. కాని ఏం లాభం?ఎంత మామూలుగా ప్రమ కధకో పాజ్ ఇచ్చారు.
ఆలోచనలనుండీ గతం నుండి వాస్తవానికి వచ్చి ...
మళ్ళి రుక్సానా కలవడం , ఆమె నిష్టూరమాడటం "నువ్వు షానా గుర్తొచ్చెటోడివి. ఎందుకో తెలియదు. ఆ ఒక్క ఏడాదిల్నె నిన్ను షానా ఇష్టపడ్డ. మా బావ మెకానిక్ కావడం వల్లనో, నువ్వ చదువుకుంటుండడం వల్లనో కావొచ్చు. నిన్ను చేసుకోలేక పోయ్‌నందుకు మనసు ముడుచుకుపోయింది. బైట పడతానికి షాన్నేళ్లు పట్టింది. నీకేంది, మగవాడివి... నువ్వు బాగనె ఉన్నవ్.''
ఈ ఉర్సు ప్రతి ఏడాది ఇట్ల అందర్నీ కలపడానికే ఉన్నదనిపించింది. రుక్సానాను చూడాలన్నా మళ్ల ఉర్సు కోసం ఎదురు చూడాల్సిందే అనుకుంట కదిలిన.
ఈ ముగింపు కధకు గొప్ప మలుపు నిచ్చింది.
చెప్పిన బ్ఃఆవాలు ఎన్ని ఉన్నాయో చెప్పనివి అంతకు రెట్టింపు ఉన్నాయి. అక్కడో ఇక్కడో తొంగి చూశ్తూ కధకుడిలోని కవి. చివరిమాటల్లో నాయకుడి ఆశ, అతని మనసుకు పట్టని అద్దం , మేలి ముసుగులో చందమామను చూపినంత అందంగా వుందీ కధ. రచయితకు అభినందనలు.
- స్వాతి శ్రీపాద

ఉర్సు

2011-07-18T03:57:00.000-07:00

ఉరుకురికి ఇమ్లిబన్ బస్‌స్టాండ్ చేరుకుని, నల్గొండకు టికెట్ తీస్కొని బస్కెక్కి కూసున్న. బస్సుతోపాటు నా ఆలోచనలు గుడ కదిల్నయ్. ఇప్పట్కె లేటైంది. మా చెల్లెండ్లు గయ్యిమంటరు. మమ్ముల 8 గంటలకె గుట్ట కాడ ఉండాలని గట్టిగ చెప్పి, నువ్వేమో ఇప్పుడా వచ్చేది అని కస్సుమంటరు.?

నల్గొండ పోతున్నమన్నా, నల్గొండ మదిల మెదిలినా ముందుగాల ఆ రెండు గుట్టలె యాది కొస్తయ్. టౌనంత ఆ గుట్టల ముందల, మద్యల్నె ఉండటం గమ్మత్తు. అందుల ఒక గుట్ట - లతీఫ్ షా వలి పహాడ్ - లతీఫ్ సాబు గుట్ట. ఆ గుట్ట మీద లతీఫ్ షా వలి దర్గా ఉండబట్టి ఆ పేరొచ్చింది. ఎత్తైన గుట్ట. ప్రతి ఏడాది అక్కడ ఉర్సు సాగుతది. గుట్ట ముందంతా తిరునాల.. జాతర.. సందడే సందడి. పిల్లలకు పండగ. పెద్దలకు ఉర్సుకు రావడం.. గుట్ట ఎక్కడం ఒక రివాజు.. ఒక రిలీఫ్.
ఉర్సు అనంగనె అందమైన రుక్సానా యాదికొస్తది. కండ్లల్ల ఆ రూపం నిండి కన్నీళ్లతో పాటు ఒలికిపోతది. ఏదో తప్పు చేసిన ఫీలింగ్ చంపేస్తది. బస్సు దిల్‌సుఖ్‌నగర్ బస్టాండ్‌ల ఆగి మల్ల కదిలింది.

చిన్నప్పుడు ఉర్సు కోసం ఎంత ఎదురుచూసేదో.. ఉర్సు వస్తుందంటె మనసు ఉరకలేసేది. రెండు మూడు రోజుల ముందే పొద్దుటి పూట మా ఊర్లెకు గుట్ట మీద సున్నం వేసిన మెట్లు మబ్బుల్లకు దారేసినట్లు కనిపించేవి. రాత్రి పూట మెట్లెంట వేసిన లైట్లు పూల జడ మాదిరి కన్పించేవి. ఎప్పుడెప్పుడు శుక్రారం వస్తదా.. జనంల పడి రంగుల నవ్వుల్ల పడి గుట్ట మీదికి పతంగి లెక్క ఎగరాల్నా అని మనసు ఉరకలేసేది. బేస్తవారం నాడు పొద్దుగూకేసరికి అందరం తయారై గుట్టకాడికి చేరుకునేది. అయాల సందల్. లతీఫు సాబుకు సందల్ (గంధం), చాదర్ (పూల దుప్పటి) వగైరా ఎక్కిస్తరు. గుట్ట ముందంత జనం కిటకిటలాడేది. పెద్దోల్లల్ల ఆడోళ్లంతా గుట్ట దామన్‌ల (దాపున) కూసునేది.

మగోళ్లు పిల్లలకు తిర్నాలల ఏమన్న కొనిస్తానికి పొయ్యేది. కొద్దిగ పెద్దగున్న పిల్లలు సావాసగాళ్లతోని తిర్నాల గల్లీలన్నీ తిరుగుతుండేది. ఎన్నిరకాల బొమ్మలో.. ఎన్నెన్ని మెరుపులో! బొమ్మల్ని దాటి కొద్దిగ వయసు పెరిగితె.. కళ్లద్దాలు.. బెల్టులు.. టోపీలు.. తీరు తీర్ల సోకులబడే సామాను. ఆడపిల్లలకైతె ఎక్కడ్లేని వింతలు. చిన్నపిల్లల తర్వాత ఆడపిల్లల సామానె ఎక్కువుండేది. వో..! ఝుంకాలు, ముక్కుపుల్లలు.. తీరొక్క గొలుసులు.. ఉంగరాలు.. అరష్ - కాజల్ - సుర్మా డబ్బాలు.. గాజులు.. చెప్పులు.. బర్ఖాలు.. బట్టలు..! అసలు అదొక రంగుల లోకం.. ఆ రంగుల్లో తీరొక్క బుగ్గలమై తేలిపొయ్యేది.

జామ్ మజీద్ నుంచి సందల్ ఊరేగింపుగా వచ్చేది. ఆ సమయం దగ్గర పడుతుంటె గుట్ట ముందంతా జనం కిటకిటలాడిపొయ్యేది. గుట్ట మీదికి పొయ్యే దారికి అటూ ఇటూ తాళ్లు పట్టుకుని పోలీసోళ్లు నిలబడ్డా దారి మీదికి తోసుకొస్తుండేది. ముందంత మగవాళ్లు ఎక్కువగా తెల్లని బట్టల్లో, ఆ తరువాతి వరుసలంతా ఆడవాళ్లు నల్లని బుర్ఖాలు.. పిల్లలంతా తల్లిదండ్రుల చేతుల్లో.. సందల్ ఊరేగింపు తొలి కమాన్ కాడికొచ్చేసరికి జనం సముద్రపు అలల్లెక్క కదిలేది. తొలిమెట్టు కాన్నుంచి సందల్ ముందుకెళ్లడమే కష్టం గుండేది. ప్రతి ఒక్కరు సందల్ ముట్టుకొని కళ్ల కద్దుకోవాలని ఆరాటం. పిల్లల నుదుటికి అద్దాలని తోపులాట.. ఓఫ్.. ఆ దృశ్యమంతా చూస్తేనె మజా.
బస్సు హయత్‌నగర్ బస్టాండ్‌ల నిలబడ్డది. డ్రైవర్‌కు చెప్పి కొద్దిగ రోడ్డుమీదికి పొయ్యి ఒక చాయ్ తాగిన. మల్ల వచ్చి కూసున్న. బస్సు కదిలింది.

నాకు ఉర్సు అనంగనె నల్లని బుర్ఖాలె మదిల మెదుల్తయ్. బహుశా వయసొచ్చిన తొలినాళ్లలో ఆ బుర్ఖాల వెంటపడ్డందుకె కాబోలు. డిగ్రీ రెండో సంవత్సరంల వచ్చిన ఉర్సులనె ఎదురుపడ్డవి ఆ కళ్లు. చంద్రగోళాల్లాంటి ఆ కళ్లు. చుట్టూ నల్లటి మబ్బుల మధ్య అందమైన కళ్లు. తెల్లని ఒంటి రంగు నడుమ, నల్లని కాటుక మధ్య, తెల్లని కళ్లు. మధ్యలో నల్లని కనుపాపలు. నన్నెంత ఆకర్షించాయో.. వాటి వెంట నేను పడ్డనో అవి నా వెంట పడ్డ్డాయో తెలియదు. కాని ఒకరికి తెలియకుంట ఒకరం మళ్ల మళ్ల ఎదురుపడ్డం. పడ్డప్పుడల్లా పరిచయస్తుల్లెక్కనె ప్రేమగ చూసుకున్నయ్ మా రెండు జతల కళ్లు.

ఇగ అది మొదలు - ఆ ఉర్సు సాగిన వారం పది రోజులు.. రోజు టంచనుగ గుట్ట కాడికెళ్లడం,సైకిల్ పక్కన పెట్టి ఆ తిరునాల దుక్నాల మద్యన తిరుగడం. కొనేదేమీ లేకున్నా ఏదో కొనేటోడి లెక్కనె వెతుకుతూ తిరిగేది. కొనే వస్తువు కోసం కాదు, ఆ కమ్మని రుచినిచ్చే కళ్ల చూపుల్ని తాగడానికి. ఆ కళ్ల నవ్వుల్లో తేలిపోవడానికి. చివర్లో షాపులొక్కొక్కటి ఎత్తేస్తుంటే ఆ రోజు కష్టపడి అడగనే అడిగిన - "ఏం పేరు?'' అని. "రుక్సానా'' అని చెప్పింది. ఏం చదువుతున్నవంటె ఇంటర్ సెకండియర్ అని చెప్పింది. నా పేరు 'యూసుఫ్' అని చెప్పిన. పక్కన సహేలీలు జోకులేస్తు కిల్లున నవ్వు తున్నరు. ఏ కాలేజి, మిగతా వివరాలడిగిన. ఆఖరికి 'కొద్దిగ ఆ నఖాబ్ తొలగించరాదూ.. మొఖమన్న చూస్త' అని బతిలాడిన. 'కల్ మిలేంగే' అని వెళ్లిపోయింది.
నా గుండెలే అంత ఊటగ కొట్టుకుంటున్నయంటె ఆ పిల్ల గుండెలు మరెంత కొట్టుకున్నయో అనుకొన్న. అయాల రాత్రి నిద్దర పట్టలె. ఎప్పుడు తెల్లార్తదా.. ఎప్పుడు పొద్దు గూకుతదా.. అని ఒకటె ఆరాటం.

అయాల నా బలవంతం మీద ఒక సహేలీని బతిలాడుకొని దుకాణాలను దాటి కొద్దిగ గుట్ట పైకి మెట్ల పక్కకు.. వచ్చి బండరాళ్ల సాటున కూసున్నది. వాళ్ల వెనక నడుచుకుంట వెళ్లి పక్కన కూసున్న.
"ఇప్పుడన్నా నఖాబ్ తీయరాదూ!'' అన్న.
ముడి విప్పి నఖాబ్ తొలగించింది రుక్సాన. పండువెన్నెల జాబిల్లి లెక్క మెరిసింది ఆ మోము. 'వాహ్!' అనుకోకుండ ఉండలేకపోయ్‌న. "కైసీ హూఁ?'' అన్నది నవ్వుకుంట.
"ఆకాశంలో చాంద్ మాయమై ఇక్కడ తేలినట్లుంది'' అన్న. నవ్వు వెన్నెల మళ్లీ కురిసింది. అట్లా అర్ధగంటసేపు గుండెల లయల వేగాల్ని, సప్పుడుల్ని కొలుచుకుంట మాట్లాడుకున్నం.
అది మొదలు.. రోజు ఎక్కడో ఒక తాన కలుసుకునేది. తను కనబడని రోజు నాకు గాని, తనకు గాని మనశ్శాంతి ఉండకపొయ్యేది. ఇంటర్ తర్వాత తనను చదువు మాన్పించేస్తారట అని ఒకసారి కలిసినపుడు వెక్కివెక్కి ఏడ్చింది రుక్సానా. ఏం చెయ్యాల్నొ తోచలేదు. ధైర్యం చెప్పడానికి నా కాడ ఏ తొవ్వా కనిపించలె. నాకు ముగ్గురు చెల్లెళ్లు. ఒక చెల్లె షాదీ అయిపొయ్‌నా ఇంకా ఇద్దరు చెల్లెళ్లు పెండ్లి కున్నరు. చదువు మధ్యల ఉంది. ఏం చెయ్యగలను? "నన్ను పెండ్లి చేసుకోవా?'' నోరు తెరిచి అడిగింది రుక్సానా. గుండెలు పిండేసినట్లు బాదపడ్డ. ఎట్ల చేసుకోను? ఏం చేస్తున్ననని చేసుకోను. ఇంటి పరిస్థితేం బాగలేదు. తను అప్పుడు పెళ్లి చేసుకుంటె ఇల్లు ఆగమైపోతది. ఎట్ల ... ఎట్ల..

"ఎట్లన్న చేసి రెండు మూడేళ్లు ఆపలేవా మీ ఇంటోళ్లను?'' అన్న.
"లేదు. ఈ ఎండాకాలమె పెండ్లి చేసేస్తరంట. మా ఫుప్పమ్మ (అత్తమ్మ) కొడుకు తొందరపెడుతుండు'' అన్నది.
"ఏం చేస్తడు మీ ఫుప్పమ్మ కొడుకు?''
"మెకానిక్''
"మెకానికా? మెకానిక్‌కు ఇంటర్ చదివిన పిల్ల ఎందుకంట? మీవాళ్లకన్నా బుద్ది లేదా?''
"మావాళ్ల తాహతు అంతే!''

"మరి ఎందుకు చదివించిన్రు?''
"నేనే చదువుకుంటనని కొట్లాడి కొట్లాడి చదువుకుంట వస్తున్న .''
"మరి ఇప్పుడు కూడ కొట్లాడు, అతన్ని చేసుకోనని.''
"వింటలేరు.''
"మరేం చేస్తవ్?''
"నువ్వే చెప్పాలె.''
"నేనిప్పుడే చేసుకోలేను రుక్సానా! ఇంట్ల ఇద్దరు చెల్లెళ్లున్నరు. ఇంటి పరిస్థితి అంత బాగలేదు..'' అని నచ్చచెప్పబోయిన. "మరెందుకు ప్రేమించినవ్? అంతకుముందే ఎందుకు ఇవన్నీ ఆలోచించలేదు?'' ఉక్రోషంగా అడిగింది రుక్సానా. ఏం చెప్పాల్నో సమజ్ కాలేదు.
అంతే. ఏడ్సుకుంట వెళ్లిపోయింది. ఎంత పిల్చినా ఆగలేదు. వెంట సైకిలేసుకుని పోతనె ఉన్న. తను బుర్ఖా లోపల్నే పెద్దగ ఏడుస్తున్నట్టు తెలుస్తునె ఉంది. నేను బతిలాడుతున్న. వాళ్ల ఇంటి గల్లీ వచ్చేసరికి నా సైకిల్‌కు బ్రేకులు పడినై. తను ముందుకెళ్లిపోయింది. ఇంట్లకు పోతూ ఒక్కసారి వెనక్కి మళ్లి చూసింది. అది ఆఖరి చూపు అవుతుందని నేనస్సలు అనుకోలేదు. కాని అదే ఆఖరి చూపు!

ఇగ ఎన్నిసార్లు ఆ ఇంటి చుట్టూ చక్కర్లు కొట్టిన్నో. ఏనాడూ రుక్సానా కనిపించలేదు. ఆ ఇంటిముందలికి పోంగనె రుక్సానా కోసమే వేయించిన సైకిల్‌బెల్లు 'టింగ్ .. టింగ్'మని మోగించేటోన్ని. ఎన్నిసార్లు మోగించినా రుక్సానా బైటికి రాలేదు. కొన్ని దినాలు పిచ్చోన్నై పోయ్‌నంత పనైంది. అన్నం సయించేది కాదు. నిద్దర పట్టేది కాదు. ఇంటి బైట మంచం ఏసుకొని పండుకుంటే పైన ఆ జాబిలిలో రుక్సానా మొఖమే కన్పించి బోరున ఏడ్చేటోణ్ణి. పట్టక పట్టక నిద్ర పడితె తెల్లార్లూ రుక్సానా కలలే. నా పరధ్యానానికి మా ఇంటోళ్లంతా పరేశానయ్యేది. ఆ ఎండాకాలం చివర్లో రుక్సానా ఇల్లు షాదీ కళతోని కళకళలాడింది. నాకు సమజైపోయి షానా ఏడ్చిన. ఒకరోజు పెళ్లి కూడా అయిపోయింది! ఆ రోజు పిల్లను పోగొట్టుకున్న కాకి తిరిగినట్టు ఆ ఇంటిచుట్టూ తిరిగిన. కాని ఏం లాభం?

***

బస్సు పెద్ద గడియారం సెంటర్ల ఆగంగనె దిగి గుట్ట దిక్కు జల్ది జల్ది నడిచిన. గుట్ట ఉన్న రోడ్డు మొదుగాలనె పెద్ద కమాన్ కట్టిన్రు. దాని మీద పెద్ద పెద్ద అక్షరాలతోటి ఉర్దూల, తెలుగుల, ఇంగ్లీషుల 'లతీఫ్ షా వలీ ఉర్స్' అని ఉంది. కమాన్ దాటి ముందలికి అడుగెయ్యంగనె అటుపక్క ఇటుపక్క నాలుగ్గిల్లల బండ్లు, దుకానాలు మొదలైనయ్. దాటుకుంట గుట్ట ముందుకెళ్లిన. పైకి చూస్తె చిన్నప్పటి సంబరమంత కళ్లముందు కదలాడింది. చెట్లు బాగా పెట్టిన్రు. జనం మస్తుగున్నరు. జల్ది జల్ది కుడి పక్క యాపచెట్ల కిందికి పోయ్‌న. అక్కడ నిలబడి ఉన్నరు మా చెల్లెండ్లు. నన్ను సూడంగనె వాళ్ల మొఖాలు ఎలిగినయ్. అంతల్నె ఇంతసేపా? అన్నట్లు కస్సుమన్నై. వాలేకుమ్ సలామ్‌లు చెప్పుకుంట అందర్నీ తేరిపార జూసుకున్న. పిల్లలు నన్ను అల్లుకుపోయిన్రు. బాగోగులు అడిగి, "చలో చలో'' అన్న. అప్పటికి 8:30 అయింది.
మా ముగ్గురు చెల్లెళ్లు, వాళ్ల పిల్లలు, మా తమ్ముడు - వాని భార్య అందరం కదిలినం. నేను ఊరి ముచ్చట్లు అడుగుతున్న. తమ్ముడు, చెల్లెండ్లు చెప్తున్నరు. అమ్మ గుట్ట ఎక్కలేనని రానన్న విషయం అంతకు ముందే ఫోన్ల చెప్పిన్రు. మా ఆమె జొరమొచ్చి వస్తలేదని నేను గుడ చెప్పి ఉంటి.

అయాల ఉర్సు తొలి రోజు కాబట్టి గుట్ట మెట్లెంట జనం యమున్నరు. పది, పదకొండు గంటలకు ఇంకా పెరుగుతరు. ఎనిమిదిన్నరకే - అప్పుడే ఎక్కి దిగేటోల్లు దిగుతనె ఉన్నరు.
తొలి కమాన్‌కాడి తొలిమెట్టు మొక్కి కదిలినం. అక్కడున్న ఫకీర్ కష్కోల్ ఘల్ మనిపించుకుంట.. మోర్చా కట్టతోని మా తలకాయల మీద దీవిస్తున్నట్టుగ మెల్లగ కొడుతున్నడు. నేను జేబుల్నుంచి చిల్లర తీసి ఫకీర్ చేతిలున్న కష్కోల్‌ల ఏసి కదిలిన. ఫకీర్ అందరి కణతలకు ఊది రాస్తున్నడు. మెట్లకు రెండు పక్కల ఫకీర్లు కూసొని "అమ్మా! అమ్మా! బాబా! బాబా!'' అని ఖైరాత్ అడుగుతున్రు. గుడ్డోల్లు.. కుంటోల్లు.. కుష్టోల్లు.. వాళ్లను చూస్తె షానా బాదనిపిస్తుంటది. అందరం.. ముఖ్యంగ చిన్నపిల్లలు తమ తల్లిదండ్రులు ప్రత్యేకంగా ఫకీర్లకు వెయ్యడానికనే ఇచ్చే చిల్లరను వేస్కుంట గుట్టెక్కుతుంటరు.
నేను మా చిన్న చెల్లె బిడ్డను ఎత్తుకొని మెల్లగ మెట్లు ఎక్కుతున్న. చిన్నప్పుడు లెక్కపెట్టిన గుర్తు లెక్కన 14 వందల మెట్లేమో ఉంటయ్. అప్పుడు ఒక్కరోజె రెండ్రెండుసార్లు ఎక్కి దిగేది అని యాజ్జేసుకుంట దిగేటోళ్లను, ఎక్కేటోళ్లను పరికించుకుంట ఎక్కుతున్న.
"ఏమేం తెచ్చిన్ర''ని అడిగిన పెద్ద చెల్లెను.
"ఏముంది, రోటీ - దాల్!'' అన్నది చెల్లె.
"అంతేనా?'' అన్న నిరుత్సాహంగ.

మా రెండో చెల్లె ఉండబట్లేక "నీ పసంద్ గూడ తెచ్చినం లే భాయ్'' అన్నది.
"తలాయించి తెచ్చిన్రా?'' అడిగిన నోరూరంగ.
"ఆ! కిలోన్నర తెచ్చి సగం తలాయించినం, సగం కూర వండి తెచ్చినం'' అన్నది.
మా చుట్టాలు, పరిచయస్తులు, ఆళ్లీల్లు కలుస్తుంటె పలకరించుకుంటనె ఎక్కుతున్నం.
"అమ్మహ్! నా కాళ్లు నొస్తున్నయ్. కొద్దిసేపు ఆగుదాం'' అన్నది పెద్ద చెల్లె.
మెట్లకు కొంచెం పక్కకు జరిగి బండల మీద కూసున్నం. ఎండ ఊటగైతున్నది. దూపయినోళ్లు బాటిల్లల్ల తెచ్చిన నీళ్లు కొద్దికొద్దిగ తాగిన్రు. పిల్లలకు తాపిచ్చిన్రు.
కిందికి చూస్తె గుట్టకు ముందలి నల్గొండ అంత కనిపించబట్టింది. ఎడం పక్క కొద్దిగ కనిపిస్తున్నది కాని కుడిపక్క గుట్ట ఎత్తుగ ఉండడంతోని అవతలి దిక్కు కనిపిస్తలేదు.
మల్ల షురూ ఐనమ్. పైకెక్కుతున్న కొద్దీ కింద ఇండ్లు బొమ్మరిళ్ల లెక్క, రోడ్లు గీతల్లెక్క కనిపిస్తున్నయ్. ఒకింత దూరం ఎక్కినంక మల్లొకచోట ఆగినం. మా తమ్ముడు వాని బార్యకు మా ఊరి రోడ్డు, దూరంగ కనిపిస్తున్న చెట్లను చూపించుకుంట అదే మా ఊరు అని చెప్తున్నడు. నేను గూడ ఆ రోడ్డెంట చూపు పోనిచ్చి మా ఊరు- కేశరాజుపల్లిని ఎతుకుతున్న.

మల్ల ఎక్కేటోల్లను చూసిన. ముస్లింలెంత మంది ఉన్నరో, ముస్లిమేతరులు అంతకన్న ఎక్కువే ఉన్నరు. ఇదీ అసలు బహుజన సంస్కృతి అంటే.. అనిపించింది. దర్గా ముస్లింది కాబట్టే ఎక్కేటోళ్లెవరి నుదుళ్లమీద బొట్లు లెవ్వు. వాళ్ల బట్టలను బట్టి, భాషను బట్టి తెలుస్తుంటది. నిజానికి కొన్ని జమాత్‌లు చేస్తున్న ప్రచారంతోని ముస్లింలు ఒకవైపు, హిందూత్వ సంస్థలు, పార్టీలు చేస్తున్న ప్రచారంతోని ముస్లిమేతరులు మరోవైపు దర్గా సంస్కృతికి దూరమవుతున్నరు. కాకపోతె జనాభా పెరుగుతున్నది కాబట్టి ఎప్పటిలెక్కనె దర్గాలు కళకళలాడుతునె ఉన్నయ్. కాని మజీదులల్ల మౌలానాలు దర్గాల కాడికి పోవద్దని, అక్కడ సిజ్దా చెయ్యొద్దని చెప్తున్నరట. అది తెలిసి షాన బాదైంది తనకు.. ఈ ఉర్సుల భవిష్యత్తు చివరికి ఏమైతదో ఏమో..!

నా చూపు కింది నుంచి పైకి ఎక్కుతున్న ఒక బుర్ఖా పై పడింది. దూరంగ ఆ మొఖం ఎక్కడ్నో చూసినట్లే అనిపించింది. వెంట ఒక ఆడపిల్లున్నది. ఒక చిన్న పిలగాని చేయి పట్టుకొని మెల్లగ మెట్లు ఎక్కిస్తున్నదామె. అట్లనె చూస్తున్న. ఇంకింత దగ్గరికొచ్చింది. ఒక్కసారిగ గుండె ఆగి మల్ల కొట్టుకున్నట్లనిపించింది. ఆమె... ఆమె- రుక్సానా! అట్లనె స్థాణువు లెక్క నిలబడిపోయ్‌న. మెదడు మొద్దుబారిపోయింది. రుక్సానా దగ్గరికొస్తున్నది.
మా చిన్న చెల్లె "చలేంగే?'' అనడుగుతున్నది.
రుక్సానా మాకు సమానంగా వచ్చేసింది. కాని మా దిక్కు చూడలేదు. దాటి వెళ్లిపోతున్నది.
"రుక్సానా!'' అనే పిలుపు నాకు తెలియకుంటనె బైటపడ్డది.
పరేశాన్‌గ చూసింది రుక్సానా. కొద్దిసేపు ఎవరో ఏమిటో సమజ్ కానట్లుంది. తర్వాత గుర్తు పట్టింది. కాని ఏదో గుబులుగా చూసింది. నా చుట్టూ ఉన్న అందర్నీ కొంచెం బెదురుగ చూసింది. నేను తేరుకొని -
"ఇదర్ ఆవో రుక్సానా!'' అన్న.
"సలామలైకుమ్'' అనుకుంట పిలగాన్ని మెల్లగ నడిపించుకుంట మా దిక్కు వచ్చింది.
"కైసె హై?'' అన్న.
"హై ఐసె!'' అన్నది తలగుడ్డ విప్పుకుంట.
మావోళ్లు పరేశానై చూస్తున్నరు.

రుక్సానకు మావోళ్లను పరిచయం చేసిన. మా చెల్లెండ్లు సలామ్ చేసుకుంట, షేక్‌హ్యాండ్‌లు ఇచ్చుకుంట అసలు తనెవరన్నట్లు నా దిక్కు చూసిన్రు. నేను కాలేజ్ చదివేటప్పుడు ఈ ఉర్సుల్నే పరిచయం అయిందని చెప్పిన. అనుమానంగ చూసిన్రు గని సర్దుకున్నరు. రుక్సానానె చూస్తున్న నేను. తను గూడ నన్నే చూస్తున్నది. నేను చూడంగనె చూపు తిప్పుకుంటున్నది. మంచి నీళ్లు అందిచ్చిన. "హై'' అన్నది. కొంచెం గాభరా పడుతున్నది. పిలగాన్ని ఎత్తుకున్న. ముద్దుగున్నడు. పిల్లలు ఇద్దరు గుడ తెల్లగ ఉన్నరు. ఆడపిల్ల రుక్సానా లెక్కనె ఉన్నది.
నాకు షానా ఖుషీగ ఉన్నది. రుక్సానా కలిసినందుకు. ఒక్కసారిగ మేము కలిసి తిరిగిన జ్ఞాపకాలు, గుట్ట పరిసరాల్లో పెట్టుకున్న ముచ్చట్లు మనసు చుట్టూ ముసిరినయ్. భారంగ నిట్టూర్చిన.
మా రెండో చెల్లె - "ఎక్కడ ఉంటరు?'' అని మాట్లాడించింది రుక్సానను. అందరి అటెన్షన్ అటు మళ్లింది.
"యహీ. హైదర్‌ఖాన్ గుడె మె'' అన్నది రుక్సానా.
"ఒహో, నల్గొండల్నె ఇచ్చిన్రా'' అనుకున్న.
"ఇన్‌కె అబ్బా నై ఆయె?'' అని పిల్లల్ని చూపెట్టుకుంట వాళ్ల నాయ్‌న గురించి అడిగింది పెద్ద చెల్లె.
"నై. ఆయనక్కొంచెం పని ఉండి రాలె'' అన్నది రుక్సానా.
"చలేంగే?'' అన్నడు మా తమ్ముడు.
అందరం కదిలినం.

నేను రుక్సానా కొడుకుని ఎత్తుకొని ఉండేసరికి మా తమ్ముడు మా చిన్నచెల్లె బిడ్డను ఎత్తుకున్నడు.
మా రెండో చెల్లె ఏదో ఒకటి మాట్లాడించుకుంట రుక్సానా ఎంట మెట్లెక్కబట్టింది. నేను రుక్సానా బిడ్డను ఏం చదువుతున్నవని అడుగుతూ మెట్లెక్కుతున్న. ఎనిమిదేళ్ల పిల్ల. తను మాట్లాడుతుంటె సేమ్ అప్పుడు రుక్సానా మాట్లాడుతున్నట్లె అనిపించింది.
మా తమ్ముడు మా మర్దలు ముందు, వాళ్ల కన్నా ముందు చెల్లెండ్ల పిల్లలు నలుగురు, మా రెండో చెల్లె - రుక్సానా - పెద్ద చెల్లె ఒకసరిగ, ఆ వెనక నేను, నాతోపాటు రుక్సానా పిల్లలు, మా వెనక మా చిన్న చెల్లె తన ఐదేళ్ల కొడుకు చెయ్యి పట్టుకొని ... నడుస్తున్నం. మా చిన్న చెల్లెకు మద్యలో ఈ రుక్సానా ఏంది షర్బత్‌లో పుల్లలాగా అనిపిస్తున్నట్లుంది. కొంచెం మొఖం మాడ్చుకుంది.
దగ్గరికొచ్చేసినం. ఎనక్కి తిరిగి చూసింది రుక్సానా. తన కొడుకును క్షేమంగానే నేను ఎత్తుకొని ఉన్న. నేను చూడంగనె ఎక్కడ్లేని ఆనందం ఆ కళ్లలో మెరిసింది. మళ్ల ముందుకు మళ్లింది.

ఇక్కడ కొద్దిసేపు ఆగుదాం అన్న నేను. ఒక్కసారి కిందికి చూడొచ్చని. పోరగాన్ని ఎత్తుకొని మెట్లెక్కుతుంటె అలిపిరొస్తున్నది గుడ. మళ్ల అందరం ఆగి గుట్ట చుట్టూ ఉన్న పరిసరాల్ని చూడబట్టినం. కుడి వైపున లతీఫు సాబు గుట్టకు సమానమైన ఎత్తున ఉన్నది కాపురాల గుట్ట. దానిమీద కోట గోడలు కనిపిస్తున్నయ్. రెండు గుట్టల నడుమ జామ్ మజీదు దగ్గరి ఇండ్లు ఇరుకిరుగ్గా కనిపిస్తున్నయ్. గుట్ట పైకి చూసినం. దర్గా కనిపిస్తున్నది. దాని పక్కన చెట్టు. దానికి పెద్ద పెద్ద ఆకుపచ్చ జెండాలు ఎగురుతున్నై.
మళ్ల కదిలినం. దర్గా దగ్గరపడ్డది. మెట్లకు రెండు దిక్కులా ఫకీర్లు గుడ్డలు పర్సుకొని "బాబా!బాబా!'' అని అరుస్తున్నరు. జేబులున్న చిల్లరంత వేసుకుంట ముందుకు కదిలినం. మెట్లు అయిపోంగనె, రుక్సానా దగ్గరగ నడిచి మాతోనే ఉండమని చెప్పిన. అందరం దర్గాకు ఎడమ దిక్కు ఉన్న పెద్ద బండరాయి దిక్కు నడిచినం. బండరాయిని ఆనుకొని ఉన్న చెట్టు మా ఊర్లెకు హిప్పి కటింగోని లెక్క కనబడుతుంటది. బండరాయి వెనక చెట్ల కింద సోటు సూసుకొని కూసున్నం.

కొద్దిసేపు సేద తీరినంక మా తమ్ముణ్ని, మరదల్ని మేమొచ్చినంక పోదురు, అక్కడ్నె కూసొమ్మని చెప్పి నేను, మా చెల్లెండ్లు, రుక్సానా కలిసి దర్గా కాడికి పోయ్‌నం. నేను తలకు దస్తీ కట్టుకున్న. మా చెల్లెండ్లు, రుక్సానా కొంగులు తలనిండా కప్పుకున్నరు. దర్గా కాడికి పోంగనె ఊద్, ఊద్‌బత్తీల వాసన, మల్లెపూలు, గులాబీల వాసన కలగలిసి అదో లోకంలోకి తీసుకెళ్తున్నది. అందరం దర్గా చుట్టు మూడుసార్లు తిరిగినం. తర్వాత మా చెల్లెండ్లు ఒక తలుపు బయటే నిలబడి కొబ్బరికాయలు కొట్టించి, తెచ్చిన మిఠాయి ఫాతెహా ఇప్పిస్తున్నరు. వాళ్లు లోపలికి వచ్చేదానికి లేదు. నేను మగవాళ్లు లోపలికి వెళ్తున్న తలుపుల్నుంచి లోపలికి వెళ్లిన.

దర్గా మ«ధ్యలో లతీఫ్ సాబ్ మజార్ (సమాధి) ఉంది. దాని నిండా పూల చాదర్‌లు నిండి అంత ఎత్తుగ కనిపిస్తున్నది. కొద్దిసేపు ఆ లోపలి అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూస్తూ నిలబడిపోయిన. లోపల ఫాతెహా లిస్తున్న ముజావర్లు పెద్ద పెద్ద గడ్డాలతోని ఉన్నరు. నేను మజార్ మీది పూల మీద తల ఆన్చిన. మొఖమంతా ఆ పూలలోకి మెత్తగా కూరుకుపోయి కమ్మని హాయి నిచ్చింది. గుండెలనిండా పూల ఘుమ ఘుమ. కొద్దిసేపు అట్లనె ఉండిపొయ్‌న. తర్వాత మెల్లగ లేషి ఎదురుంగ చూస్తె అవతలి గుమ్మంలో నన్నే చూస్తు నిలబడి ఉంది రుక్సానా. రుక్సానాను కొద్దిసేపు కన్నార్పకుండా చూసిన. తను కూడా అట్లనే చూస్తున్నది. ఎన్ని భావాలో ఆ చూపుల్లో.. గుండె బరువెక్కింది. మెల్లగా బైటికి కదిలిన. తను గూడ వెనక్కి మళ్లింది.

బైటికొచ్చి దర్గాకు ఎడమ పక్కన ఉన్న చెట్టు దిక్కు చూసిన. ఆ చెట్టుకే మా అమ్మ చాలాసార్లు జెండా ఎక్కించేది. పరేషాన్లు తీరాలనో.. మా చెల్లెండ్ల పెండ్లిళ్లు కావాలనో.. మేము పరీక్షల్లో పాస్ కావాలనో.. మాకు ఉద్యోగాలు రావాలనో! ఏవి తీరినయో, ఏవి తీరలేదో మా అమ్మకే తెలుసు. అమ్మ చెప్పినట్లు చిన్నప్పుడు అమ్మ వెంట ఆకుపచ్చని జెండా పట్టుకొని గుట్ట మీదికి పరుగెత్తుతుండేది.. అంతే! అందరం కలిసి మల్ల బండరాయి వెనక్కి వచ్చేసినం. మేం రాంగనె మా తమ్ముడు, మర్దలు బయల్దేరిన్రు దర్గా కాడికి. పిల్లలు అటు ఇటు తిరుగుతున్నరు. ఆ బండరాయికి ఒక పక్కనుంచి ఓ పది మెట్లు కట్టి ఉన్నయ్. అవెక్కితే అక్కడ బండలోకి ఒక చెల్మె ఉంటది. మా చిన్నప్పుడు అందులో ఎప్పుడూ నీళ్లు ఊరి ఉండేవి. తాగడానికి ఎంత తీసుకున్నా మళ్లీ ఎప్పటిలెక్కనె ఉండేవి. తర్వాత కొన్నాళ్లకు అది ఎండిపోయింది. ఆ స్వచ్ఛమైన చెల్మలో ఎవరో అన్నం తిని చెయ్యి కడిగిన్రని, అందుకని అది ఎండి పొయిందని చెప్తరు. ఇంక గుట్టసుట్టు అట్లాంటి వింత కథలెన్నో ఉన్నై.

మా చెల్లెండ్ల పిల్లలు వచ్చి మిఠాయి, కొబ్బెర ముక్కలు తలా కొంచెం తీసుకొని తిని మాయమైన్రు. రుక్సానా బిడ్డ చిన్నోన్ని తీసుకొని ఎటో పొయింది. మా చెల్లెండ్లు గుడ ఎటో తప్పుకున్నరు. దాంతో రుక్సానా, నేను మిగిలినం.
"ఎట్లున్నవ్?'' అనడిగిన.
"బానె ఉన్న. తర్వాత నీకెప్పుడు గుర్తు రాలేదా నేను?''
"అసలు మర్చిపోతేగా'' అన్న.
"నేను ప్రతి ఏడాది ఈ గుట్టెక్కినప్పుడల్లా నీకోసం వెతుక్కునేది. ఒక్కసారన్నా కనిపించలేదు గనీ..'' నారాజ్‌గ అన్నది. "అవునా ... నేను ఎక్కినప్పుడు గుడ చూసేది గానీ మరి ఇద్దరం ఒక్క టైంలో ఎక్కినట్లు లేదు. అయినా ఈ మద్య షానా ఏండ్లయింది ఎక్కక'' అన్న.

వాళ్లాయన గురించి అడగాలని నోటిదాంక వచ్చింది. మధ్యలో ఆయన టాపిక్ ఎందుకులే - అని ఊకున్న.. నేను తనకు అన్యాయం చేసిన్నన్న బాధ నా మనసుల మెలిపెడుతున్నది.
"అప్పుడెందుకు... మళ్ల నాతోని కలవడానికి ఒక్కసారన్న రాలేదు?'' మళ్ల అడిగిన.
"అప్పట్కె నీతో మాట్లాడుతుంటె చిచ్చా చూసి మా ఇంట్ల చెప్పిండు. నువ్వేమో అప్పట్లో పెండ్లి చేసుకునేటట్లు లేదంటివి. ఇంకేం చెయ్యను. మా బావతోని షాదీ పక్కా చేసిన్రు. నేనింకా చదువుకుంటనని ఎంతగనమో చెప్పి చూసిన. ఎవ్వరు వినలె...''
"సరె, ఇప్పుడు అంతా మంచే కదా...''
బదులేం చెప్పకుండ అదోలా చూసింది రుక్సానా.
నాకేం అర్థం కాలె.

"నువ్వు షానా గుర్తొచ్చెటోడివి. ఎందుకో తెలియదు. ఆ ఒక్క ఏడాదిల్నె నిన్ను షానా ఇష్టపడ్డ. మా బావ మెకానిక్ కావడం వల్లనో, నువ్వ చదువుకుంటుండడం వల్లనో కావొచ్చు. నిన్ను చేసుకోలేక పోయ్‌నందుకు మనసు ముడుచుకుపోయింది. బైట పడతానికి షాన్నేళ్లు పట్టింది. నీకేంది, మగవాడివి... నువ్వు బాగనె ఉన్నవ్.''
నేనేదో చెప్పబోయిన. అంతల్నె రుక్సానా పిల్లలు వచ్చిన్రు. ఇక ఒక్కొక్కరు అందరు వచ్చి కూసున్నరు. మా చెల్లెండ్లు, రుక్సానా మంచిగ మాట్లాడుకుంటుంటె సంతోషమేసింది.
నేను రుక్సానానె చూసుకుంట ఉన్న. తను కూడా మ««ధ్యమధ్య నన్ను చూస్తున్నది. ఆ చూపులో ఏదో ఆత్మీయత! దగ్గరితనం! అవునూ.. రుక్సానా భర్త ఎందుకు రాలేదు? అంత బాగా కలిసి ఉండరా? అని నా లోపల ఏవో అనుమానాలు... అందరి టిఫిన్లు ఇప్పి కొసరి కొసరి వడ్డించుకుంట ముచ్చట్లు చెప్పుకుంట తిన్నం.
మా చెల్లె కొడుకు అడిగిండు- "ఈ దర్గా ఇంపార్టెన్స్ ఏంది మామా?'' అని.
నేను దర్గాల గురించి కొంచెం వివరంగ చెప్పబట్టిన - "ఈ దర్గాలన్ని సూఫీలవి. వాళ్లు ఇస్లాం వ్యాప్తి కోసం పనిచేసినోళ్లు. వాళ్ల మంచితనం, నిర్మలత్వం, గరీబోళ్లకు, సమాజంల అణచబడ్డ మాల-మాదిగోళ్లకు, సూదరోళ్లకు, పేదోళ్లకు ఆత్మీయులుగా ఉన్న వాళ్ల తీరు... వాళ్లని దేవుళ్లను చేసింది. వాళ్లు చనిపోయిం తర్వాత ఏర్పడ్డ దర్గాలే ఇవి. వీటి దగ్గరికి ముస్లింలతో సమానంగా ముస్లిమేతరులు గూడ వస్తుంటరు. ఇట్ల ముస్లింలు, హిందువులు కలగలిసిపోవడం ఒక మంచి సంస్కృతి..''
"అందుకోసమే మా అన్నయ్య ప్రతి ఏడాది ఉర్సుకు అందరం కలుద్దామని ఈ సారి ఇట్ల మొదలుపెట్టించిండు'' అన్నది మా రెండో చెల్లె. తర్వాత ఎన్నెన్ని ముచ్చట్లో ...

అందరం ఇక వెనక్కు మళ్లినం. ఈసారి మా చెల్లెళ్లు, తమ్ముడోళ్లే ముందు నడుస్తుంటె నేను, రుక్సానా కొంచెం వెనగ్గా మెట్లు దిగుతున్నం. రుక్సానా కొడుకును నేనే ఎత్తుకున్న. నా గురించి, మా బేగం గురించి ఇంట్రస్టుగ అదొ ఇదో అడుగుతున్నది రుక్సానా. నేను ఆ అందమైన మొఖం చూడ్డంలోనే తన్మయత్వం పొందుకుంట మెట్లు దిగుతున్న.
గుట్ట ముప్పావు వంతు దిగంగనె బ్యాగుల్నుంచి సెల్ తీసి ఎవరికో ఫోన్ చేసింది రుక్సానా.
అరె, ఫోన్ నెంబర్ తీసుకోనే లేదు, గుట్ట దిగంగనె తీసుకోవాలనుకున్న.
షానా తొందర్గ గుట్ట దిగేసినట్లు తోచింది. యాప చెట్ల కిందికొచ్చినం. పొద్దు గూకెసరికి జనం పెరిగిన్రు. గోల గోలగుంది. కొద్దిసేపట్ల రుక్సానా ఎల్లిపోతది కదా.. ఎట్ల? అని దిగులుగ అనిపిస్తున్నది. ఫోన్ నెంబర్ అడిగిన. ఏదో మాట్లాడుకుంట నెంబర్ ఇవ్వనే లేదు. మళ్ల అడిగిన. మళ్ల మాట మార్చింది గని నెంబర్ ఇవ్వనె లేదు. కొంచెం బాదేసింది.
"మీ ఆయన మంచిగ సూసుకుంటడా నిన్ను?'' అని అడిగిన.
"మా ఆయన మొదట్లో షానా మొండిగా ఉండేటోడు. కొన్నాళ్లు కష్టాలు పడ్డ. ఇప్పుడు కొంచెం మారిండు. హిందీ విద్వాన్ దాకా పరీక్షలు రాసి మొన్ననే డిఎస్‌సి రాసిన. తప్పక పాసైత. టీచర్ జాబ్ చెయ్యాల్నని ఉంది'' అన్నది నిశ్చయంగ. అంతల్నె రుక్సానా సెల్ మోగింది. దాంతో- "మా ఆయన వచ్చిండు'' అని ఆత్రంగ పిలగాన్ని తీసేసుకుంది. మా చెల్లెండ్ల దిక్కు మళ్లి, "ఆపా! నేను పొయ్యొస్త. మళ్ల ఉర్సుల కలుద్దాం'' అని మా చెల్లెండ్లకు బాయ్ చెప్పి, నాకు చేత్తో పాటు చూపులతో గుడ బాయ్ చెప్పి కదిలింది.

వాళ్లాయన ఎట్లున్నడో అనే ఆత్రంతోటి రుక్సానా పొయ్యే దిక్కే చూస్కుంట నిలబడ్డ. రుక్సానా దగ్గరికి వాళ్లాయన వచ్చి ఆమె సంకల్నుంచి కొడుకును తీస్కొంట ఏందో అడుగుతుండు. రుక్సానా సంతోషంగ ఏందో చెప్తున్నది. వాళ్లాయన చూస్తానికి బాగున్నడు. మొత్తానికి ఆళ్లు షానా హుషారుగా పిల్లలతో పాటు ఉర్సుల కలిసిపోయిన్రు.
ఫోన్ నెంబర్ తీసుకోలేదన్న బాధ నాలో ఎగిరిపోయింది. రుక్సానా తన భర్త, పిల్లలతోని ఖుషీగనే ఉన్నది. అది చాలు అనిపించింది. మా చెల్లెండ్ల దిక్కు మల్లిన. ఆళ్లు ఆళ్ల దోస్తులెవరెవరో కలిస్తే మాట్లాడుతున్నరు. మా చుట్టాలు గుడ ఉన్నరు ఆళ్లల్ల. చుట్టు వాతావరణం ఎంత సందడిగ ఉందో.. ఎన్నెన్ని రకాల చలనాలో.. చెట్ల కింద గుంపులు గుంపులుగా ముచ్చట్లు పెట్టుకుంట ఎంత మందో.. ఈ ఉర్సు ప్రతి ఏడాది ఇట్ల అందర్నీ కలపడానికే ఉన్నదనిపించింది. రుక్సానాను చూడాలన్నా మళ్ల ఉర్సు కోసం ఎదురు చూడాల్సిందే అనుకుంట కదిలిన.

ఆంధ్రజ్యోతి లో 'ఉర్సు'

2011-07-16T11:28:00.001-07:00

17 - ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి లో నా కథ 'ఉర్సు' వస్తోంది.. వీలైతే చూడండి.

జయశంకర్! తుజే సలాం..!!

2011-06-21T04:04:00.000-07:00

తెలంగాణ కోసం జీవితాంతం పోరాడిన జయశంకర్ తెలంగాణ చూడకుండానే చనిపోవడంతో మా గుండెలను పిండేస్తున్న బాధ కలిగిస్తోంది.. తెలంగాణ కు అడ్డుపడ్డ వాళ్ళను ఎన్నటికీ క్షమించలేము.. మాకు మార్గదర్శి లుగా దారి చూపిన పెద్దలంతా ఒక్కొక్కరే మమ్మల్ని అనాధలుగా వదిలిపోతున్నారు.. తెలంగాణ సాధించడమే ఆయనకు సరైన నివాళి.. తెలంగాణ మహనీయుడు జయశంకర్ కు కన్నీళ్ళతో.. జయశంకర్! తుజే సలాం..!!

-2009 లో నవంబెర్ 1 - విద్రోహ దినాన నేను మరికొందరు మిత్రులము నిర్వహించిన 'జాగో..జగావో' కవిసమ్మేలనం ప్రారంభోపన్యాసం చేస్తున్న జయశంకర్. వేదికపై అందెశ్రీ, కొమరన్న (ఈ అన్న కూడా చనిపోయాడు), అల్లం నారాయణ, స్కైబాబ

కబూతర్!

2011-06-20T02:58:00.000-07:00

‘ఈ షాదీ చేసుడు తనతోని అయితదా?!’
తనలో తనే అప్పట్కె వందసార్లు అనుకుంది ఫాతిమ.

నల్లని బుర్ఖాలో ఎర్రని ఎండకు ఎదురు నడుస్తున్నది ఫాతిమ. పిల్లబాటన పడి దబదబ
నడుస్తున్నది. పావుగంట ఐంది ఆమె నడవబట్టి. ఎండకు బుర్ఖా లోపట ఒళ్లంత చెమట
పడుతున్నది. తన తమ్ముడు జమీర్ ఇంటికి పోతున్నదామె. రోడ్డు ఎంట పోవాలంటె
రెండు ఆటోలు మారాలె. సక్కగ రెండు కిలోమీటర్లంత దూరం ఒక ఆటోల, మల్ల
ఎడమ దిక్కు ఒక కిలోమీటరు ఇంకో ఆటోల ఎల్లాలె. ఇటు ఐదు, అటు ఐదు పది
రూపాయలైతయ్. అడ్డంగ నడిచిపోతె రెండు కిలోమీటర్లంత ఉంటది. అంటె అర్ధగంట
నడక అనుకున్న ఫాతిమ బయల్దేరింది.

ఎండ సూస్తె ఎన్నడు లేంది ఇయాల సుర్రుమంటున్నది. చీర, రైక కొంచెం మందంగ
ఉన్నై. పైంగ బుర్ఖా ఉంటంతోని లోపల చెమటకు బట్టలు తడుస్తున్నై.

ఇంతకు జమీర్ ఇంట్ల ఉంటడో ఉండడో... ఆదివారం గదా... ఇంట్ల దొరుకుతడులె
అని పోతున్నది. జమీర్ మీదనె ఆశ. వాడె తనను అర్దం చేసుకొని సాయపడేటోడు.
వాడు కొంచెం ధైర్యమిస్తె మిగతా వాళ్లందర్ని ఎంతో కొంత అడగొచ్చు.
పెద్ద తమ్ముడు ఏమంటడొ... ఈ ఒక్క కార్యం చెయ్యగలిగితే కొన్నాళ్లు
కంటి నిండ నిద్రపోవచ్చు...
రాక రాక వచ్చిన రిష్తా (సంబంధం)... అది గూడ తన హాలతు (పరిస్థితి) తెలిసిన
అమీనా ఖాల పిలగానోల్లతోని మాట్లాడి ఒప్పిచ్చింది. ఇగ ఇంతకన్న మంచి రిష్తా,
ఇంత తక్వ లేన్‌దేన్ (కట్నం) అడిగేటోల్లు దొరకరని మల్లమల్ల చెప్పింది. ఏమన్న గాని,
ఎంతన్న కష్టం గాని ఈ రిష్తా వొదులుకోవద్దు.

నడక పెంచింది ఫాతిమ. సగం దూరమొచ్చేసింది. అడ్డంగ కొద్ది దూరం మట్టి రోడ్డు.
వాహనాలు పొయినప్పుడల్ల దుమ్ము లేస్తున్నది.

గౌసియాకి అప్పుడె 20 ఏళ్లు. నాలుగేళ్ల కింద వాళ్ల అబ్బా సచ్చిపోక ముందు అప్పుడె
దాని షాదీ గురించి ఆలోచించబట్టిండు. షాదీ సూడకుంటనె ఎల్లిపాయె. మాయదారి
గుండెనొప్పి, అనుకోకుంట వచ్చె.

‘ఏం నొప్పో, దవాఖానకు పోదామయ్య’ అంటె, ‘ఎహె, ఏంగాదు లేవె, మల్ల దవాఖానకు
పోతే ఆడు అదో ఇదో అని బయపెట్టిచ్చి పైసలన్నీ ఖర్చు పెట్టిస్తడు’ అనుకుంట అస్సలు
ఇన్లె. సూస్తుండంగనె నొప్పి ఊటగై దవాఖానకు తీస్కెళ్లెలోపట్నె పానం పాయె.
ఇగ అప్పట్నుంచె తనకు ఇన్ని కష్టాలు... నాలుగేండ్ల సంది... కంటి నిండ కునుకు లేదు...
కడుపు నిండ తిండి లేదు... మనసుకు శాంతి లేదు... ముగ్గురు ఆడపిల్లలతోని
ఇల్లు నెట్టుకు రావడంతోనె తన తలపానం తోక కొస్తున్నది.

అట్లాంటిది ఒక్కో పిల్ల షాదీ ఎట్ల చేసుడు? ఎంత కష్టం? పెద్దదాని పెండ్లి చేయాలని
రెండేండ్ల సంది కోషిష్ చేస్తనె ఉంది. ఉంటా ఉంటె సమజైంది, ఈ రోజుల్ల పెండ్లి చేసుడు
ఎంత కష్టమొ... ఒక్కొక్కల్లు లక్షలు అడుగుతున్నరాయె. రిక్షా తొక్కేటోడు గుడ
70, 80 వేలు అడుగుతుండె. నిద్ర పట్టదు, ముగ్గురు బిడ్డల షాదీలు చేసుడు
తనవల్ల అయితదా అన్న పరేశాని నిలువనియ్యదు. ఒక్కోసారి అనిపిస్తది,
పిల్లలకు ఏదన్న విషమిచ్చి తను గుడ తాగి పండుకుంటె సరిపోద్దని.

చెమట కండ్ల మీదికి కారుతుండేసరికి దారెంట ఎవరు లేంది సూషి మొహం మీది
నఖాబ్ గుడ్డ ఇప్పి మొఖం తుడుచుకున్నది ఫాతిమ. మల్ల నఖాబ్ కట్టుకున్నది.
మట్టి రోడ్డు మీది నుంచి డాంబరు రోడ్డు మీదికి వచ్చింది. ఇంకొద్ది సేపు నడిస్తే సరిపోద్ది.
పిల్లలు సదువుకున్నా ఎవరొ ఒకలు, ముద్దుగున్నరు గదా అని చేసుకొని పోయేటోల్లు.
సదువు సంద్య లేదాయె. పెద్దదానికి అక్షరం ముక్క రాదు. రెండోది 8ల ఉండంగ, చిన్నది
6ల ఉండంగ ఈన సచ్చిపాయె. ఇగ ఆ ఏడాది నుంచే బడి బంద్ చెయ్యాల్సొచ్చె.
బైటికెల్లి ఏం చేస్తానికి ఉండదాయె. ఇంట్లనె - పెద్దది మిషిన్ కుట్టుకుంట, చిన్నోలిద్దరు
చేతికుట్టు కుట్టుకుంట ఇల్లు నడుపుతున్నరు. ఎంత వచ్చినా బట్టకు, నొప్పులు రోగాలకే
సరిపోవాయె... ఇంతదాక ఐదు వందలు, వెయ్యి రూపాల నోటు ముట్టుకున్నది గుడ లేదు...
ఇగ షాదీలు ఎట్ల జేసుడు...

జమీర్ ఇంటి ముంగల నిలబడి బెల్లు మోగించింది. రెహానా తలుపు తీసింది.
‘‘సలామలైకుమ్ ఆపా! ఆవో ఆపా’’ అనుకుంట దారిచ్చింది రెహానా. లోపలికొచ్చి
నఖాబ్ గుడ్డ ఇప్పి మొఖం తుడుచుకుంట ‘‘జమీర్ లేడా?’’ అనడిగింది ఆత్రంగ ఫాతిమ.
‘‘ఉన్నడు ఆపా! పిలుస్త. మీరు కూర్చోండి’’ అనుకుంట బెడ్‌రూంలకు పోయింది రెహానా.
రెండు నిమిషాల్ల బైటికొచ్చిండు జమీర్.
‘‘సలామలైకుమ్ ఆపా’’ అన్నాడు.
‘‘వాలెకుమ్ సలాం’’ అనుకుంట జమీర్‌ను చూసి కొద్దిగ నిమ్మలపడి కుర్సీల
కూసున్నది ఫాతిమ.
‘‘పిల్లలు మంచిగున్నరా ఆపా?’’ అడిగిండు జమీర్.
‘‘ఆఁ... మంచిగనె ఉన్నరు...’’
రెహానా మంచినీల్లు తెచ్చిచ్చింది.
‘‘బుర్ఖా ఇప్పి కాల్లు చేతులు కడుక్కో ఆపా, అన్నం తిందువు’’ అన్నడు జమీర్.
‘‘లేదు జమీర్ ఎల్త, కలీమ్ కాడిగ్గూడ పోవాలె. షాన తిరుగేదుంది’’ ఫాతిమ.
‘‘ఏందాపా! ఏమన్న అవసరం పడిందా? పరేషాన్ కనబడుతున్నవ్?!’’ జమీర్.

‘‘అవును జమీర్! గౌసియాకి అమీనా ఖాల ఒక రిష్తా తెచ్చింది. పిలగాడు సెల్‌ఫోన్ల
షాపుల పనిచేస్తుండంట. హుషారు పిలగాడట. వాళ్లు గుడ లేనోల్లేనంట. కట్నంల
ఒక యాభై వేలన్న వస్తె 20 వేలు షాది ఖర్చులకు పొయినా, 30 వేలతోని ఒక
చిన్న షాపు పెట్టుకుంటనంటున్నడట. ఫస్టు 70, 80 వేలన్నరట! మన గౌసియ
గురించి, మన హాలతు గురించి చెప్పి అమీన ఖాల 50 వేలకు ఒప్పిచ్చిందట.
50 వేలు ఇవ్వగలిగితె మన గౌసియా షాది ఐతది జమీర్! ఇగ ఈ చాన్సు గుడ పోతె
ఆ పిల్ల షాది చేసుడు ముష్కిల్ ఐతది. ఎంత కష్టపడైన చెయ్యాలె జమీర్.
మన చుట్టాలందర్ని కాల్లా ఏల్లా పడైన తలా ఇంత సాయం చెయ్యమని అడగుత.
ఆ పిల్ల షాది చెయ్యంది నాకు నిద్ర పట్టదురా. ఎట్లన్న నువ్వు గుడ ఒక చెయ్యెయ్యాలె.
నీ మీదనె ఎక్కువ ఆశ పెట్టుకున్న... నువ్వు కాదనొద్దు...’’ ఉద్వేగంగా చెప్పుకొచ్చింది
ఫాతిమ. ఏ క్షణమైనా ఆమె ఏడ్చేసేటట్టున్నది.

అంతల రెహానా చాయ్ తెచ్చి ఇద్దరికి చెరొక కప్పు అందిచ్చింది.

చాయ్ తీస్కొని సోంచాయించుకుంట తాగబట్టిండు జమీర్. కాసేపట్ల తన పరిస్థితుల్ని
ఒకసారి మననం చేసుకున్నప్పటికీ ఏమాత్రం నెగెటివ్ ఆన్సర్ ఇచ్చినా అక్క
పరేషానైతదనిపించింది. ఎంత కష్టమైన తన వంతుగ వీలైనంత ఎక్కువె మదత్ (సాయం)
చెయ్యాలనుకొని -

‘‘ఆపా! నువ్వేం పరేషాన్ కాకు. మన వంతు కోషిష్ మనం చేయాలె. ఆ పైన
అల్లా ఉన్నడు. నేను ఈ మధ్య కొద్దిగ ఇబ్బందుల్ల ఉన్న. ఐన నీకు అవసర
మొచ్చినప్పుడు నేను ఎనక్కు పోతనా! నా వంతుగ, నా వల్ల ఐతదనిపించింది
ఏం చెయ్యమన్న చేస్తానాపా! క్యా కర్న బోలో ఆపా..!’’ అన్నడు జమీర్ స్థిరంగ.

ఫాతిమ మొఖం కొంచెం స్థిమితపడ్డది. చాయ్ గ్లాస్ కింద పెట్టి - ‘‘ఇబ్బందుల్ల
ఉన్నవంటున్నవ్... నువ్వే చెప్పు జమీర్, నువ్వేం చేసినా ఆలోచించే చేస్తవ్..’’ అన్నది.

‘‘నా తరఫున ఐదారు వేలు సర్దుత ఆపా. ఆఖరికి నీకు పైసలు పూడకపోతె ఇంకొ
రెండు మూడు వేల దాకా అప్పు చేసైనా ఇస్త. ఇగ అంతకన్నా నావల్ల కాదాపా’’
అన్నడు ఆలోచించుకుంటనె.

సంబురపడ్డది ఫాతిమ. ‘‘సాలు తమ్మీ! నువ్వు ఇచ్చిన ఈ దైర్నంతోని చెప్పులరగంగ
ఐనా తిరిగి ఎట్లన్న ఈ షాది చేస్త. సాలు తమ్మి, సాలు... ఆయన ఉంటె నాకీ కష్టాలు
ఉండపొయ్యేటివి...’’ అనుకుంట గుడ్ల నీళ్లు తెచ్చుకున్నది ఫాతిమ.
ఆందోళనగ లేషిండు జమీర్. అక్క దగ్గరికొచ్చి -

‘‘నక్కోరో ఆపా... హమె హైనా! మేమున్నం గదా... పైన అల్లా ఉన్నడు.
ఏం గాదు. నువ్వు పరేషాన్ గాకు’’ అన్నడు. రెహానా గుడ వచ్చి ‘‘నక్కొ రో ఆపా!’’
అని ఫాతిమను ఓదార్చబట్టింది.
కండ్లు తుడుసుకొని లేషింది ఫాతిమ.

‘‘అచ్ఛ... నేన్ బోత. రెండ్రోజుల్ల ఏదో ఒకటి చెప్పమన్నది అమీన ఖాల. పెద్దోని
కాడిగ్గూడ పొయ్యి విషయం చెప్త. అట్లనె ఖాజామియా, గౌస్‌పాషా వాళ్ల దగ్గర్కి
గుడ పొయ్యి అడుగుత, పొయ్యొస్త’’ అని లేషింది.
‘‘ఆగాపా!’’ అనుకుంట బెడ్ రూంలకు పొయ్యిండు జమీర్.
నఖాబ్ గుడ్డ కట్టుకుంది ఫాతిమ.

జమీర్ బైటకొచ్చి ఫాతిమ చేతిల రెండు 50 రూపాల నోట్లు బెట్టిండు - ‘‘ఆటోల్ల తిరుగు
ఆపా. అందరి కాడికి నడిషి తిరగకు’’ అన్నడు.

‘సరె’నని తలూపి బయల్దేరింది ఫాతిమ.
బైటి దాంక వచ్చి సాగనంపిన్రు జమీర్, రెహానా.

పట్టణానికి దక్షిణం చివర నుంచి పట్టణం దాటి ఉత్తరం చివర ఉన్న తన పెద్ద
తమ్ముడు కలీమ్ ఇంటికి చేరుకున్నది ఫాతిమ. పెద్ద మరదలు ఖతీజ పట్టుబట్టి
ఫాతిమ చేత బుర్ఖా విప్పించి, కాల్లు చేతులు కడుక్కున్న దాక విడిచిపెట్టలె.
అంతల బైటికెళ్లిన కలీమ్ వొచ్చిండు. బట్టలు మార్చుకొని కాల్లు చేతులు కడుక్కొని
తుడుచుకుంట వచ్చి అక్కను ఏం సంగతులని అడిగిండు. ఖతీజ దస్తర్‌ఖాన్ పరిషి
అన్నం తీస్తున్నది. పిల్లలు ముగ్గురు ఆళ్ల మాఁవ ఇంటికి పోయిన్రని చెప్పింది ఖతీజ.
కలీమ్ కూసున్న కుర్సీ పక్కన ఉన్న కుర్సీల కూసుంటు గౌసియా షాది గురించి
చెప్పింది ఫాతిమ. జమీర్‌కు చెప్పినట్లు కాకున్న ఉన్నంతల కొంచెం బాగనె సాయం
చేయాలని అడిగింది. అంతె - ఏ పరేషాన్‌ల ఉన్నడొ, కలీమ్ అరిషినంత పని చేసిండు -
‘‘యాణ్ణుంచి తేవాలె? పిల్లల సదువులకె బోలెడు పైసలైతున్నయ్. అప్పులు గుడ
చేసినం ఈ ఏడాది. మీ ఆయన ముగ్గుర్ని కనె, పాయె. షాదీలు ఎవరు చెయ్యాలె.
మాతోటి కాదు... ఏం జేస్తవో నీ యిష్టం’’ అనేసిండు..

అప్పట్కి ఖతీజ - ‘ఏందట్ల మాట్లాడ్తవ్. అట్లనేన అక్కతోటి మాట్లాడేది?’’ అంటనె ఉంది.

ఫాతిమకు దుఖ్ఖమాగలేదు. లేషి బుర్ఖ అందుకొని దబదబ బైటికొచ్చేసింది.
ఖతీజ ఎంత ఆపినా ఆగలేదు.
***
ఐదోనాడు పొద్దున్నె -

బుర్ఖాల జల్ది జల్ది నడుస్తున్నది ఫాతిమ. ఎదురుంగ సైకిల్ మీద వస్తున్న సలీమ్,
‘‘ఆపా! ఎక్కడికి పోతున్నవాపా? ఇంత పొద్దున?’’ అనడిగిండు. ‘‘దేవరకొండకు
పోతున్న సలీమ్. ఆడ మా తాయబా కొడుకు, ఒక అన్న ఉన్నడు. గౌసియ షాది
గురించి చెప్పొద్దామని పోతున్న’’ అన్నది ఫాతిమ.

‘‘ఆగు ఆపా! బస్టాండు దాంక దింపుత’’ అనుకుంట సైకిల్ దిగి సైకిల్ ఎనక్కు
మలిపిండు సలీమ్. ‘‘ఎందుకు లే సలీమ్, నేను పోతలే’’ అంటున్న ఫాతిమను
‘‘ఏం కాదాపా! నువ్వు ఎక్కి కూసో’’ అని తలకున్న టోపీ సర్దుకొని, ఫాతిమను
ఎనక క్యారల్‌మీద కూసొబెట్టుకొని సైకిల్ కొద్దిగ ఉరికిచ్చి పైడిల్ మీద కాలు పెట్టి
ముందు దండ మీది నించి కుడి కాలు అవతలికేసి సీటు మీదికి ఎక్కిండు. సైకిల్
నడుపుకుంట ‘‘ఎక్కడిదాంకొచ్చిన యాపా నీ కోషిష్‌లు?’’ అనడిగిండు.

‘‘ఇంకా 20 వేలు కావాలె సలీమ్. ఏం చెయ్యాల్నో తెలుస్తలేదు. అందుకె దేవరకొండ
పోతున్న. అక్కడ మా భాయ్‌ని అడగాలె. కొద్దిగొప్ప ఏమన్న సాయం చేస్తడేమో చూస్త...’’
అన్నది. ఏం మాట్లాడలేదిక సలీమ్. బస్టాండ్ రాంగనె సైకిల్ ఆపి ‘‘ఇగ పొయ్‌రా ఆపా!
అల్లా నీ పని అయ్యేటట్లు చూస్తడు’’ అని సైకిల్ మలుపుకొని ఎల్లి పొయ్యిండు.
చట్ట చట్ట బస్టాండులకు పొయ్యి దేవరకొండ బస్ కోసం అడిగింది ఫాతిమ. బస్సు
కాడికి పొయ్ ‘‘ఇది దేవరకొండ పొయ్యే బస్సేనా?’’ అని మల్లొకర్ని అడిగి ఎక్కి కూసుంది.

కొద్దిసేపటికి బస్సు కదిలింది. బస్సుతో పాటు ఫాతిమ ఆలోచనలు గుడ కదిలినయ్...
ఈ సలీమ్ మంచి పిల్లగాడె! ఈల్లిల్లు తమకు రెండిండ్లివతల ఉంటది. వీళ్లమ్మ
నొకపాలి కదిలించింది - షాదీ చేసుకుంటడేమోనని. ‘వాడు షాదీ చేసుకోనంటుండు
ఫాతిమ. జిందగీ అంత ఇస్లాంకు సేవ చేసుకుంట ఉండిపోతడంట. ఏం చెయ్యను?’
అని బాద పడ్డది ఆళ్లమ్మ. నిజంగనె ఈ పిలగాడు ఎప్పుడు జూసినా ‘ఇస్తెమా’లని
ఊర్లు తిరుగుతుంటడు. గడ్డం ఇడిషిండు. తలమీది నుంచి టోపీ తీయడు. ఆ తెల్ల
లాల్చీ పైజమా వదలడు. నిష్టగ ఐదు పూటలా నమాజు చదువుతడు.. ఎవరు
కలిషినా నమాజ్, అల్లా, ఇస్లాం అని దీన్ గురించే చెప్తుంటడు. దునియఁ విషయాలు
ఏం పట్టవు. ఏందో... ఒక్కొక్కరు ఒక్కో తీరుగుంటరు.

ఎదురింటి పిలగాడు ఇఖ్బాల్ వాళ్ల అమ్మను గుడ కదిలించింది. ‘మా పిల్లగాన్ని
అప్పులు చేసుకుంట కంప్యూటర్ సైన్సు చదివిస్తున్నాం.. వానికి తప్పకుంట ఉద్యోగ
మొస్తదని అప్పుడె సంబందా లొస్తున్నయ్. ఒక్కొక్కరు ఖరీదైన సామానంత పెట్టి,
లక్షలు ఇస్తమంటున్నరు. నీ పిల్లను యాడ చేసుకుంటడాడు?’ అన్నదామె
మొఖం మీదనె! అది తల్చుకుంటె ఇప్పటిగ్గూడ ఎట్లనొ అన్పిస్తది...

ఈ నాలుగు రోజుల సంది ఇట్ల తిరుగుతనె ఉంది. ఫస్టు రోజు జమీర్ ఇచ్చిన
దైర్నంతోటి హుషారొచ్చి, మల్ల కలీమ్ అట్ల మాట్లాడెసరికి ఎక్కడ్లేని నీరసం
ముంచుకొచ్చె. కలీమ్ ఇంటి నుంచి ఏడ్సుకుంట సక్కగ ఇంటికె పొయింది.
అన్నం గుడ తినకుంట అట్లనె పండుకుండి పొయింది. పిల్లలు ఎంత లేపినా
పానం బాగలేదని అట్లనె ముడుచుకున్నది. పొద్దుగూకెసరికి మరి యాడ
తెచ్చిండొ గని, కలీమ్ - తన పెద్ద కొడుకుతోని ఐదు వేలు పంపిచ్చిండు.

ఇగ తెల్లారి జల్ది లేషి పనులన్ని జేసుకొని తన చెల్లెళ్లిద్దరి కాడికి పోయింది.
పెద్ద చెల్లె బర్త ఖాజామియా షానా మంచోడు. షాది నాటికి మూడు వేలు
ఇస్తనన్నడు. పిల్లకు రెండు జతల బట్టలు తెస్తనన్నడు. ఇగ చిన్న చెల్లె బర్త
గౌస్‌పాషా గుడ రెండు వేలు సర్దుతనన్నడు. ఈ ఊర్లెనె ఉన్న దూరపు
చుట్టాలిద్దరి కాడికి పొయింది. ఆళ్లు తలా వెయ్యి ఇస్తమన్నరు.
ఇంకొకాయన ‘నా హాలతు బాగ లేదమ్మ. మాఫ్‌కర్నా’ అన్నడు.

మల్ల తెల్లారి పొద్దున్నె తయారై గౌసియ చిచ్చాలిద్దరి కాడికి పొయింది.
వాళ్లిద్దరు తలా మూడు వేలిస్తమన్నరు.
ఒకరోజు పొద్దున్నె, సౌదికి పొయ్యొచ్చిన ఒకాయన గరీబు ఆడపిల్లల షాదీలకు
మదత్ చేస్తడని ఎవరొ చెబితె ఆల్లిల్లు ఎతుక్కుంట పొయింది. ఆయన ఐదు వేలిస్త
నన్నడు. షాదికి ముందు వచ్చి రొఖ్ఖా (పెండ్లి పత్రిక) ఇచ్చి తీస్కెళ్ల మన్నడు.
చిన్న తమ్ముడివి ఎనిమిది వేలేసుకున్నా. పెద్దోడిచ్చిన ఐదు వేలు, మరుదులిద్దరివి
ఐదు వేలు, గౌసియా చిచ్చా లిద్దరివి కలిపి ఆరు వేలు, చుట్టాలిద్దరు ఇచ్చినవి
రెండు వేలు, సౌదీ ఆయన ఐదు వేలు కలిపి మొత్తం ముప్ఫయ్యొక్క వేలయితయి.
ఇంక ఇరవై వేలు కావాలె. ఎట్ల? ఇంకెవరున్నరు ఇస్తానికి? ఇప్పుడీ దేవరకొండల ఉన్న
భాయ్ రెండు లారీలు తీసుకొని నడుపుతున్నడట. ఇగ ఆయన్నె జర ఎక్కువ అడగాలె.

దేవరకొండల దిగి ఒక డజను అరటిపండ్లు కొని, భాయ్ ఇల్లు ఎతుక్కుంట పొయింది
ఫాతిమ. ఆఖరికి దొరికిచ్చుకుంది.
గని పరేషానైంది. తను ఇన్నదానికి ఆ ఇంటికి ఏం సమ్మందం లేదు. చిన్న కిరాయి అర్ర.
అది గుడ పడావుపడ్డ ఇల్లు. తలుపు కొట్టింది. తలుపు తీసింది ఒకామె. తను నల్గొండ
నుంచి వస్తున్ననని, మక్సూద్ భాయ్ తనకు అన్న అయితడని చెప్పింది. లోపలికి
రమ్మన్నదామె. లోపల మక్సూద్ భాయ్ మంచంల పడుకొని ఉన్నడు. మంచానికి
అతుక్కుపొయ్‌న ఒంటితోని షాన్నాళ్ల సంది నవుస్తున్నోని లెక్క ఉన్నడు
మక్సూద్ భాయ్. ఫాతిమ పరేషానైంది. సలామ్ చేసింది.
‘‘భాయ్! నేను ఫాతిమను. మీ చిచ్చా బిడ్డను’’ అన్నది కొంచెం దగ్గరికి పోయి,
కొంచెం గట్టిగ. గుంటలు పడ్డ కండ్లతోని ఫాతిమ మొఖంల ఏవో ఆనవాళ్ల కోసం
ఎతుక్కున్నడు మక్సూద్ భాయ్. మాట గుడ మాట్లాడలేక పోతున్నడు.

నీళ్లు తెచ్చి ఇచ్చింది ఆమె.
‘‘ఏమైంది భాయ్‌కి?’’ అడిగింది ఫాతిమ పరేషాన్‌గ.

‘‘తాగి తాగి అట్లయిండు ఆపా! లారీలు కొన్నప్పటి సందే తాగుడికి అలవాటైండు.
లారీలల్ల లాసొచ్చింది. ఎంత పైకి ఎదిగినమో కొన్నాల్లకె ఇగొ ఇట్లయి పొయ్‌నమ్...’’
అని గుడ్ల నిండ నీళ్లు తెచ్చుకున్నదామె.

కొద్దిసేపు కూసొని ఆమెతో మాట్లాడింది. ఏదొ, నాలుగు మాటలు దైర్నం చెప్పింది...
దానివల్ల ఏం కాదని తెలుసు. కని తను ఏం చెయ్యగలదు... ఆళ్లిద్దర్ని సూస్తుంటే
మస్తు బాదెయ్యబట్టింది. బస్సు కిరాయి మందం పైసలుంచుకొని మిగతా పైసలు,
అరవై రూపాయలు ఆమె చేతిల పెట్టింది. ఎల్లొస్తనని ఇద్దరికి మల్ల మల్ల చెప్పి
బయలుదేరింది ఫాతిమ.

అయాల అమీన ఖాల పిలగాని తల్లి మసూదాను తీస్కొని వచ్చింది. హడాహుడి
పడిపోయింది ఫాతిమ. చాప ఏసి చద్దర్ పరిచి కూసోబెట్టింది. చాయి చేసి ఇచ్చింది.
అన్నం తిని పోవాల్నని చెప్పింది. పిల్లల్ని హడాహుడి పెట్టి మల్లొక
గిలాసు బియ్యం పొయి మీద పెట్టించింది.

మసూదా అమీన ఖాలను తొందరపెట్టింది. దాంతోటి -

‘‘ఏమైంది ఫాతిమ... ఏం చేసినవ్... యాభై వేలు ఇస్తానికి ఐతదా? ఆ విషయం
చెప్తే తతిమా విషయాలు మాట్లాడుకోవచ్చంటున్నది మసూదా’’ అన్నది అమీన ఖాల.

గుండెల కొద్దిగ నొప్పిగ అనిపించింది ఫాతిమకు. ఆల్ల ముందల కూసుంట చెప్పింది -
‘ఖాలా! నీకు తెలియందేముంది... నువ్వు చెప్పిన కాణ్నుంచి తిరుగుతనె ఉన్న.
ఇప్పటికి ముప్ఫై వేలు ఐనయ్ ఖాలా! నాకు కొద్దిగ టైమిస్తే నువ్వు చెప్పినట్లు
యాబై వేలు ఎట్లన్న చేస్త’ అన్నది.

‘‘నై హోతా అమ్మా! ఆగడం మావల్ల కాదు. ఇప్పట్కె అమీన ఖాల చెప్పిందని
ఈ వారం రోజులు ఆగిన. మీరేమో 30 వేలే తయారైనై అంటున్నరు. అవతల
యాభైవేలు ఇచ్చి షాది మంచిగ చేసిస్తమని ఒక సంబందమోళ్లు ఇప్పటికె
మూడుసార్లు వచ్చిపోయిన్రు. మా పిలగాడు తొందరపెడ్తున్నడు. ఇగ ఆగడం
మా వల్ల కాదమ్మా. ఏమనుకోవద్దు’’ అని లేషింది మసూదా.
గుండెల్ల రాయి పడ్డది ఫాతిమకు. ఆత్రంగ లేషి మసూదా చేతులు పట్టుకున్నది -
‘‘అట్ల అనొద్దు ఆపా! మీ సంబందం మీద ఎంతో ఆశ పెట్టుకున్న. నా ఆశను ఆర్పొద్దు.
జర అర్ధం జేసుకోమ్మా. ఒక్క వారం రోజులు టైమిస్తె ఎట్లన్న జేస్త. లేదంటె ముప్ఫై వేలు
తీస్కొని షాదీ కానిచ్చి తర్వాత కొద్దిగ టైమిస్తే ఎట్లన్న చేసి మీ సొమ్ము అప్పజెప్త.
కాదనొద్దు ఆపా! నువ్వెట్లన్న పెద్ద మనసు జేస్కొవాలె. జర్ర ఓపిక పట్టమ్మా మాకోసం!’’
ఫాతిమ దీనంగా బతిమాలుతున్నది.
‘‘ఇగ ఆగలేమమ్మ... మాఫ్ కర్నా!’’ మసూదా తన చేతులు ఎనక్కి తీసుకున్నది.

‘‘బేటీ! మన గరీబుల పరేషాన్లు గరీబోల్లు గాకపోతె ఎవరు అర్థం చేసుకుంటరు చెప్పు.
మొగుడు సచ్చి, బిడ్డ కనా కష్టాలు పడుతున్నది. జర అర్థం చేసుకోవాలమ్మ...’’
అని ఇంక ఏదో సర్ది చెప్పబోయింది అమీనా ఖాలా.
‘‘నువ్వు గుడ అట్లనె అంటవేంది ఖాలా! వాడెంత తొందరపెడ్తుండొ నీకు తెల్వదా?
ఎవరొ తెలిసినతను సెల్లుల మెకానిక్ డబ్బా ఈనికి 35 వేలల్లనె ఇచ్చేస్త అంటుండంట.
వాడు ఒకటె పోరుతుండు. నేనాగ లేనమ్మ... మీరేమన్న అనుకోరి’’
అనుకుంట సర్రసర్ర ఎల్లిపోయింది మసూద.

‘మసూద! మసూదా! జర్ర ఇను’ ఖాలా పిలుస్తున్నది.

‘ఆపా! ఆపా! కొద్దిగ ఆగు ఆపా’ అని ఫాతిమ బతిలాడుకుంట పిలుస్తున్నా
ఇనకుంట ఎల్లిపోయింది మసూద!
చిన్నబొయ్యి నిలబడిపొయింది ఫాతిమ. చిన్న పిల్లలిద్దరు తల్లి పక్కకొచ్చి
నిలబడ్డరు. గౌసియా వంట అర్రల గుడ్లు నీల్లు కమ్ముకోంగ,
గోడ గిల్లుకుంట నిలబడి ఉంది.

‘‘ఇగ పోనీలె బిడ్డా! ఏం జేస్తం... మన ఖిస్మత్‌ల లేదనుకుందాం. అల్లా యాడ
రాసిపెడ్తె ఆణ్ణె జరుగుతది. అన్నీ అర్థం జేసుకొనేటోడు - ఆడే సూస్కుంటడు.
నువ్వే పరేషాన్ గాకు. నేను మల్ల వస్త బేటీ! ఇందాకనె మా కోడలు,
మనుమలు వచ్చిన్రు. నేనేమో ఈ మసూద వచ్చేసరికి ఇటుబడి వచ్చిన.
మల్ల వస్త బిడ్డా!’’ అనుకుంట తలనిండా కొంగు కప్పుకొని ఎల్లిపొయింది
అమీనా ఖాలా. ఎనక్కు మల్లింది ఫాతిమ.

గుండెల మరింత నొప్పిగ అనిపించింది. కళ్లల్ల నీల్లు చిమ్మినయ్. గుండెల్ల నుంచి
దుఃఖం ఎగదన్నుకు వచ్చింది. సాప మీద కూలబడింది. బోరున ఏడ్వబట్టింది.
తల్లి ఏడుస్తుండెసరికి పిల్లలిద్దరు తల్లిని పట్టుకొని ఏడ్వబట్టిన్రు. వంట అర్రల్నుంచి
ఇవతలికి ఏడుస్కుంట వచ్చి తల్లి మీదబడి బోరున ఏడ్వబట్టింది గౌసియ.

ఇగ వాళ్లు ఒకరి మీద పడి ఒకరు ఏడుస్తున్నారు. ఒకరి గడ్డం పట్టుకొని ఒకరు
ఏడుస్తున్నరు. ఆ ఏడుపుల సప్పుడు అంతకంతకు ఎక్కువైంది. ఆ సప్పుడుకు
సుట్టుపక్కల ఇండ్లవాల్లు పరేషానైన్రు. ఇండ్లల్ల ఉన్న మొగవాల్లు బైటికొచ్చి
నిలబడి ఏమైందో నన్నట్లు సూస్తున్నరు. వాళ్ల ఆడవాల్లు దబదబ ఫాతిమ
ఇంటిదిక్కు ఉరుకుతున్నరు. జర్ర సేపట్ల ఫాతిమ ఇల్లంత సుట్టు పక్కలోల్లతోని
నిండిపోయింది. ఆ తల్లిబిడ్డల ఏడ్పు మాత్రం ఆగెటట్లు లేదు. ఆడవాల్లు కొందరు
వాల్లను ఓదారుస్తానికి ఎన్నో తీర్లుగ కోషిష్ చేస్తున్నరు. ‘అసలేం జరిగింది?’
అని మగవాల్లు అడుగుతున్నరు. ఏం జరిగిందొ ఎవరికేం తెలుస్తలేదు.
సలీమ్ గూడ వచ్చి నిలబడ్డడు. పక్కింటి లతీఫ్ భాయ్, ఎదురింటి జానిమియ,
రెండిండ్లవతలి ఖాసిమ్ - అందరు ఏమైందనె అడగుతున్రు.
కండ్లల్ల నీల్లు ఒత్తుకుంట పక్కింటి నానీ చెప్పింది -

‘‘ఏముందయ్య! ఇయ్యాల్రేపు నియ్యతు యాడుంది? గరీబోల్ల పరేషాన్లు
ఎవరు పట్టించుకుంటరు? మొగుడు సచ్చిపొయ్యే - బిడ్డ పుట్టెడు కష్టాల్ల ఉండె...
పెద్ద బిడ్డ షాది చేద్దామంటె ఒక్కొక్కల్లు లక్షలడుగుతుండ్రి. ఇదేమన్న
మన ఇస్లాంల ఉన్నదా? మొన్నొక సంబందపోల్లు యాబై వేలన్న ఇయ్యమన్నరంట.
చెప్పులరగంగ తిరిగింది బిడ్డ. తన వల్ల కాలె... ఆల్లొచ్చి, కాదని పొయ్యేసరికి
తట్టుకోలేక పోతున్నది బిడ్డ... ఎవరు ఆదుకుంటరయ్య గరీబోల్లను?
పాడు దునియాఁ..!’’
ఆ తల్లీబిడ్డల ఏడ్పు చూసి అందరు కదిలిపోతున్నరు. ఎవరెంత
ఓదార్చబొయ్‌న ఆల్ల ఏడ్పు అంతకంతకు ఎక్కువైతున్నది...
జనం ఇంక గుమిగూడుతున్నరు.

అంత మందిల -
తెల్లని పావురమేదో కదిలినట్లు - అడుగు ముందుకేసిండు సలీమ్...
‘‘ఫాతిమ ఆపా! నేను చేసుకుంట గౌసియను. పైస కట్నం లేకుంట
చేసుకుంట. రేపే మజీదుల నిఖా చదివించుకుంట. మీరు ఇగ పరేషాన్ కావొద్దు ఆపా!’’
అన్నడు నిర్మలంగా, స్థిరంగా...
షానాసేపు సలీమ్ అన్నదేందో అక్కడ ఎవరికీ సమజ్ కాలె.
సమజైనంక... ఫాతిమ కళ్ల నుంచి కారుతున్న కన్నీల్లు ఆనంద భాష్పాలుగ
మారినయ్. లేషి సలీమ్ కాడికొచ్చి అతని చేతులందుకొని కళ్లకద్దుకుంది.

Dr.దిలావర్

2011-06-16T03:46:00.000-07:00

Dr.దిలావర్ కవి, కథ రచయిత, మంచి విమర్శకులు. కవితా సంకలనాలు, ఒక కథా సంకలనం వేశారు. 'భారతి'లో ఆయన కవితలు వచ్చేవి. ఒక నవల కూడా ధారావాహిక గా వచ్చింది. ఆయన ఇప్పటికి కూడా యువకులతో పోటీ పడుతూ, ఆధునికులతో సరిసమానంగా కవితలూ, కథలూ రాస్తుండడం విశేషం. ఆయనకు జూలై లో 70 ఏళ్ళు పడతాయి. ఆయన ఇంటర్వ్యూ 'నవ్య' వీక్లీ లో ఈ వారం వచ్చింది. ఆ ఇంటర్వ్యూ కోసం పినిశెట్టి వేసిన బొమ్మ ఇది.

నా కవితా సంకలనం 'జగ్‌నే కీ రాత్' ముఖచిత్రం

2011-06-09T03:11:00.000-07:00

తెలుగు సాహిత్యం లో M F Hussain ముఖచిత్రంతో వచ్చిన ఒకేఒక పుస్తకం కావొచ్చు.

‘చాంద్‌తార’ల కవితా కౌముది

2011-06-02T06:06:00.000-07:00

రాసిన వారు: పెన్నా శివరామకృష్ణ

[ఈ వ్యాసం స్కైబాబా, షాజహానాలు రాసిన ’చాంద్ తారా’ కవితాసంకలనానికి పెన్నా శివరామకృష్ణ గారు రాసిన ముందుమాట. - పుస్తకం.నెట్ నుంచి]
హ్రస్వ కవితా ప్రక్రియలు మనకు పూర్వ నుంచీ ఉన్నవే. గాధాసప్తశతులూ, ముక్తకాలూ, శతక పద్యాలూ, చాటువులూ, దోహాలూ, రుబాయీ, ఘట్ కట్ షేర్లు, హైకూలు మొదలైనవన్నీ హ్రస్వ కవితా ప్రక్రియలే. ప్రపంచ పదులు, ద్విపదులు, నానీలు కూడ ఇలాంటివే. తెలుగు ప్రధాన సాహిత్య స్రవంతిలో హ్రస్వ కవితా ప్రక్రియలపట్ల చిన్నచూపు ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. కొందరు వచన కవులు, విమర్శకులు ప్రత్యక్షంగాను, పరోక్షంగాను ఇలాంటి ప్రక్రియల పట్ల అసహనాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంటారు. ఇవి చమత్కార ప్రధానమైనవనీ, సామాజిక చైతన్యాన్ని కలగించలేవని మరికొందరి అభియోగం. ఇలాంటి ప్రక్రియల్లో రాయడం అపరిపక్వతకు, ప్రతిభా హైన్యానికి సంకేతమని ఇంకొందరు అంటుంటారు. మౌనం ద్వారా, ఉపేక్ష ద్వారా నిరసనను వ్యక్తం చేయడంలో, ఒక మూలకు నెట్టేయడంలో మనవాళ్లు ప్రవీణులు.
అది అలా ఉంచితే ప్రతి ప్రక్రియకూ వ్యక్తీకరణ, ప్రయోజనాలతో తనదైన పరిమితులుంటాయి. ముక్తకాలను, కావ్యంతో, భక్తి శతకాన్ని భక్తి కావ్యంతో పోల్చి చూస్తే పరిమితులు ప్రయోజన భిన్నత్వమూ తెలుస్తాయి. వచన కవితా ఖండికనే పరమోత్కృష్ట ప్రక్రియగా భావించేవారు కూడ వచన కవితను, దీర్ఘ కవితతో (లేదా కావ్యంతో) పోల్చి చూసుకుంటే పరిమితులు ప్రయోజనాల సాపేక్షత గ్రహించవచ్చు.
మంచి కవులుగా పేరుపొందిన స్కైబాబ, షాజహానా తెలుగు కవిత్వాకాశంలో ప్రస్తుతం ‘చాంద్‌తార’లుగా రూపుదాల్చారు. ‘చాంద్‌తార’ అనగానే నెలవంక ప్రమిదలో మణిదీప నక్షత్రం మనో నేత్రం ముందు సాక్షాత్కరిస్తుంది; ఇస్లాం మత చిహ్నమూ స్ఫురిస్తుంది. చాంద్‌ ఎవరైనా తార ఎవరైనా కవితా కౌముదుల్ని వెదజల్లుతున్న ఈ కవి దంపతులూ చాంద్‌తారలే. ఈ హ్రస్వ కవితల్లోని రెండు పంక్తులకూ చాంద్‌తారలు సంకేతాలే. వచన కవిత్వంలో లాగానే ‘చాంద్‌తార’లలోని పాద విభజనలో నిర్దిష్టమైన నియమాలేమీ కనిపించవు. అయినా రెండు పంక్తులుగా మాత్రమే విభజించుకోవాలని వీరు నిర్ణయించుకున్నారు. ఇందులోని అంతర్లీనమైన ముస్లిం ఆంతరిక, లౌకిక, జీవన సంఘర్షణలను ‘చాంద్‌తార’ అనే శీర్షిక సూచిస్తుంది.
ఒక్క తాన నిలుస్తలె
పైన కటీ పతంగ్‌ – కింద మున్నా
ఒకే రకమైన రెండు దృశ్యాలను మన ముందు ఉంచి వేరు వేరు కారణాలను వ్యంగ్యం చేస్తాడు స్కైబాబ. ‘విహరిస్తూ చంద్ర భ్రమరం / అడవి ఒక ఆకుపచ్చని పుష్పం’- ఎంత అందమైన భావన. అడవి నంతటినీ పుష్పంగా భావించడం- అందునా ‘ఆకుపచ్చని పుష్ప’ మనడం ఊహల్లోని, వ్యక్తీకరణల్లోని నవ్యత. ఇలాంటివి సార్వజనీనమైన వస్తువులు. సందేశం కంటే వర్ణనా ప్రధానమైనవి.
సెహ్‌రాలోని చమ్కీదారాలు
ఊచల వెనక చంద్రబింబం
మంచి ఉత్ప్రేక్ష. ‘ఊచల’ ద్వారా బందిఖానాను స్ఫురింపజేస్తాడు. ఒక స్వల్ప అంశం ద్వారా విషయాన్నంతటినీ వ్యంగ్యం చేయడం మెటానమీ. వివాహ వ్యవస్థలోని పై మెరుగుల వెనుకనున్న ప్రతికూల అంశాలను, స్త్రీల దుస్థితిని ధ్వనిస్తాడు. ‘ఉర్స్ లో రోల్డుగోల్డు హారం కొన్నది అమ్మీ / అబ్బా ముఖం చిన్నబోయింది’ – అంటూ కార్యకారణాల మధ్య కాంట్రాస్ట్‌ ద్వారా దారిద్య్రాన్ని దైన్యాన్ని చక్కగా ధ్వనిస్తాడు.
పరేషాన్‌ గుండేది చిన్నప్పుడు
మా భాష మాట్లాడే అమితాబ్ బొట్టు పెట్టిండేంది
ప్రతిపదసార్థక్యం కలిగిన కవితలలో ఇదొకటి. ‘పరేషాన్‌’, చిన్నప్పుడు’ అనే పదాలు కారణం తెలియని సంఘర్షణను, కారణాలను అన్వేషించలేని, అర్థం చేసుకోలేని అమాయకత్వాన్ని తెలుపుతాయి. ‘మా భాష’ – ఉర్దూకు సర్వనామం. ‘అమితాబ్ – సినిమా రంగానికి, ఉర్దూ మాట్లాడే హిందువులకు సంకేతం. ‘బొట్టు’- హిందూ సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు ప్రతీక.
హిందీ, ఉర్దూ భాషల ఉత్పత్తి, క్రమ పరిణామం, క్రమంగా వేరువేరు లిపులను ఆశ్రయించి, వేరువేరు భాషలుగా రూపొందడం- అయినా ఆ రెండు భాషలకున్న ఆజన్మ సంబంధ బాంధవ్యాలు- హిందీ సినిమా వికాసం లో హిందూ, ముస్లిం సంస్కృతీ సంప్రదాయాల, హిందీ ఉర్దూ భాషా సాహిత్యాల ఉమ్మడి పాత్ర- ఉర్దూ, భారతీయ ఇస్లాం సంస్కృతి అవినాభావమనే అభిప్రాయాలు- మొదలైన అనేక విషయాలను గూర్చిన లోతైన ఆలోచనలకు ఈ కవిత ప్రేరణనిస్తుంది.
పొద్దున్నె అద్దంలో మొఖం చూసుకోవాలనేది అమ్మీ
ఇప్పుడు మా అద్దం ముక్కలైంది
ఇక్కడ ‘అద్దం’ అనే ప్రతీక అనేక అన్యాయాలకు ఆస్కారమిస్తున్నది. ఇది ముస్లింల మన-స్థితిని కవి అర్థం చేసుకున్న తీరును తెలుపుతుంది. ఏమైనా ఈ కవిత చదువగానే ఒక సినిమా కోసం షకీల్ బదాయినీ రాసిన (దిల్ దియా దర్ద్ లియా -1966 -’కోయీ సాగర్ దిల్ కో బహలాతా నహీ–’ అనే గజల్) ‘జిందగీకీ ఆయినే కో తోడ్‌దో, ఇస్‌మే అబ్ కుచ్ భీ నజర్ ఆతా నహీ–’ అనే షేర్ గుర్తుకొచ్చింది. ‘పండుగనాడు దూరముండి దండం బెట్టేటోడు / అలాయిబలాయి నేర్పితి’- ‘దూరముండడం’ వెనుక చాలా విషయముంది. ఇస్లాం సంస్కృతిలోని సానుకూలమైన అంశాలను, హిందూ సంస్కృతిలోని లోపాలను ప్రతిఫలింపజేసే మాటలివి. ‘నేర్పడం’లో ఎవరికైనా ఆధిక్యతాభావమున్నట్లు అనిపిస్తే అది కవి ఉద్దేశ్యమే ననుకోవాలి.
‘షాజహానా గారి కవిత్వ కం……స్వరంలో మృదుత్వం, కటుత్వం విడదీయరానంతగా కలగలసిపోయి ఉంటాయి.
రేగుముల్లుతో ముక్కు కుట్టుకున్నా
కళ్ల వెంట పటపటమని జారిన బాల్యం
‘రేగుముల్లు’లో పేదరికపు దు—ఖపు పదును నిక్షిప్తమై ఉంది. బాల్యానికి అశ్రువులతో అభేదం చెప్పడం గమనించదగినది. ఈమె తన మొదటి కవితతోనే తన కవిత్వ వస్తుజాలాన్ని, వ్యంగ్య వైభవాత్మకమైన వ్యక్తీకరణ రీతిని స్పష్టం చేసింది. ‘పగలంతా చూసొచ్చిన వింతలన్నీ / రాత్రంతా ఒడ్డుకు చెబుతూ పడవ’- లాంటి అందమైన ప్రాకృతిక ఊహా చిత్రాలతోపాటు, చాలా కవితలలో ముస్లిం మహిళ ఆంతరిక సంఘర్షణను చిత్రించింది.
ఔరత్ ఉభయ ‘చెర’
సగం కన్నీటిలో.. సగం కలల్లో..
ఇది అందరు మహిళలకూ కొంతవరకైనా వర్తిస్తుంది. కాని ‘ఔరత్ అనే పదంతో నిర్దిష్టంగా సగటు ముస్లిం మహిళ వేదనను చెప్పింది. సౌకర్యానికి, విస్తృత ప్రయోజన సాధనకు సంకేతమైన ‘ఉభయ చరత్వా’న్ని జీవన వైఫల్య వ్యక్తీకరణకు వాడుకోవడం విశేషం. ముస్లిం బాలిక బాల్యంతో మొదలుపెట్టి ముస్లిం ‘ఔరత్ తో ముగించి- తన కవిత్వంలో ఆద్యంతమూ అంతర్లీనమైన ముస్లిం మగువ వేదనను వ్యంగ్యం చేసింది.
ఇద్దరి కవితలలోను ఉక్తి చమత్కారాల కంటే దృశ్య భావ చిత్రాలు ఎక్కువ. విన్నదాని కంటే చూసినది ఎక్కువ కాలం జ్ఞాపకానికి నిలిచినట్లు ఉక్తి చమత్కృతి కంటే దృశ్య భావ చిత్రం మనస్సు మీద చెరగని చిత్తరువులా నిలిచిపోతుంది. ఇందులో ‘షాజహానా కవితలు సంఖ్యలో తక్కువ అయినా దాదాపు అన్నీ శక్తిమంతమైనవే. ఇది లోపం కాకపోవచ్చునేమో కాని ఇద్దరి కవితలలోను భాషాపరంగా ఏకరూపత కనిపించదు.
ఒక వస్తువు, దృశ్యం కలిగించిన తాదాత్మ్యం నుంచి, ఎలాంటి బౌద్దిక ప్రమేయం లేకుండ వెలువడిన కొన్ని వీరి కవితలను ఉత్తమ హైకూలుగా కూడ భావింపవచ్చు. ఒక పెద్ద గండశిలను శిల్పంగా మలచడం వేరు. ఒక చిన్న సుద్ద ముక్కనో, గులకరాయినో శిల్పంగా తీర్చిదిద్దడం వేరు. ఇక్కడ మొదటి పనిలో గొప్ప నైపుణ్యాన్ని సాధించిన వారే రెండవ పనిలో సఫలమయ్యే అవకాశముంటుంది. ఏ కళాకారుడికైనా పరిధి తగ్గుతున్న కొద్దీ అమోఘ నైపుణ్య సాధన, ప్రదర్శనలు అత్యావశ్యక మవుతాయి. కవిత్వంలోనైతే వ్యక్తీకరణ పద్దతికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. వచన కవత్వ సాధనవల్ల తమకు తెలియకుండానే బోధపరచుకున్న ఆలంకారికతా రహస్యాలు హ్రస్వ కవితా రచనలో అప్రయత్నంగా వినియోగిస్తాయి. మంచి వచన కావ్యం రాయగలిగిన వారికి మంచి వచన కవితా ఖండిక రాయడం బహ•శా సులభ సాధ్యమే. ప్రమాదవశాత్తు ఎవరైనా ఒక మంచి వచన కవితా ఖండిక రాయవచ్చునేమో! ప్రమాదవశాత్తు ఎవరూ మహాకావ్యం రాయలేరు.
హ్రస్వ కవితలు రాయడం తేలిక అని ఎవరైనా అనుకుంటే అది అజ్ఞాన మూలకమని నా అభిప్రాయం. మొదటే చెప్పినట్టు ప్రయోజనానికి సంబంధించి ప్రతి ప్రక్రియకూ తనదైన పరిమితులుంటాయి.
పూలను తన్మయత్వంతో చూస్తుంటావు
ప్రపంచమూ నిన్నలా చూడొద్దూ
మనుషులందరినీ స్వచ్ఛత, సరళత, నిసర్గత, సుగుణ సౌరభమూ, సహనమూ మూర్తీభవించిన మనీషులుగా తీర్చిదిద్దడానికి, లోకాన్ని ‘గులసితా–’గా మార్చడానికి బాగా ఉపకరించేది ఉత్తమ కవిత్వమే నేమో! తమ ‘చాంద్‌తార’ లతో ఉదాత్తమైన కవిత్వానుభవాన్ని అందించటమే కాక ఈ నాలుగు మాటలు రాసే సందర్భాన్ని కల్పించిన స్కైబాబ, షాజహానా గార్లకు కృతజ్ఞతలు.
-పెన్నా శివరామకృష్ణ
24.5.2008

మానవీయ ముస్లిం కవిత్వం

2011-05-25T08:18:00.000-07:00

Posted on జనవరి 23, 2009 by దుప్పల రవికుమార్

ఇటీవల ఒక పుస్తక పరిచయం రాస్తూ వాదానికి, ధోరణికి, ఉద్యమానికి తేడా చెరిపేస్తూ నేనో వాక్యం రాస్తే ప్రముఖ కవి పి.ఎస్. నాగరాజు నా ఆలోచన సరిదిద్దుతూ కొన్ని విలువైన మాటలు చెప్పారు. కలగాపులగంగా వున్న నా ఆలోచనలను ఒకదారిలో పెట్టడానికి ఆయన ప్రయత్నించారు. కవులూ రచయితలతోపాటు పాఠకులు కూడా పదాలను ఎంత ప్రమత్తంగా వాడాలో హితబోధ చేశారు. నాగరాజుగారికి కృతజ్ఞత. ఈ ఆలోచనలకు భిన్నదిశలో పొడిగింపుగా మరో సంఘటన కూడా జరిగింది. ”ఆంధ్రజ్యోతి” దినపత్రికలో ప్రతి సోమవారం ‘వివిధ’ సాహిత్యవేదిక వెలువడుతున్న సంగతి మీకు తెలిసిందే. 2004లో ముస్లింవాదం, ఇస్లాంవాదంలపై జరిగిన చర్చను మరోసారి ఈ వారం చదువుతున్నా. దానికి అనుబంధంగానే “గవాయి” (స్కైబాబ “జగనే కీ రాత్”పై చర్చ)ను కూడా చదివాను. ఈ వ్యాసంలో ఆ చిన్న పొత్తాన్ని పరిచయం చేస్తూనే ఇస్లాంవాదం, ముస్లింవాదాలపై నా ఆలోచనలను పంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను.
ఆత్మగౌరవ వ్యక్తీకరణలో భాగంగా వెలువడిన స్త్రీవాదం, దళితవాదాలు ఉద్యమ రూపం ధరిస్తున్నపుడు సన్నాయినొక్కులు నొక్కిన అందరి నోళ్లూ మూయిస్తూ ఆయా రచయితలూ కవులూ రకరకాల రూపాల్లో జరుగుతోన్న దోపిడీ విశ్వరూపాన్ని బట్టబయలు చేశారు. దాంతో ఒక్కసారిగా తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచం ఒక్క కుదుపునకు లోనయ్యిందని చెప్పడం అతిశయోక్తి కాదు. అయితే దురదృష్టవశాత్తూ ముస్లిం తెలుగు సాహిత్యం మాత్రం తెలుగు సాహిత్య సమాజంలో ఆదినుంచీ నిరాదరణకే లోనయ్యింది. ఎందుకిట్లా ముస్లింవాద కవిత్వం విషయంలో తెలుగు సమాజం నిర్లక్ష్య ధోరణి కపరుస్తోందని స్కైబాబ తనకు దొరికిన వేదికపైనల్లా నిలబడి ప్రశ్నించడమే కాకుండా ఆ సాహిత్య ప్రచురణతో మరో ముందడుగు వేశారు.
నిజానికి విరసం తొలి ముస్లిం తెలుగు కవితా సంకలనం “జిహాద్” వెలువరించినా దానిపై జరగవలసినంత లోతుగా, విశాలంగా తెలుగు పత్రికలలో చర్చ జరగలేదు. తరువాత స్కైబాబతో సహా మరికొంతమంది ముస్లిం బుద్ధిజీవులు పూనుకొని “జల్ జలా” కవితా సంకలనం తీసుకొచ్చారు. కథ షరామామూలే. మనమెన్ని చిలకపలుకులు పలికినా, ఎంత చదువుకున్నా, హృదయమెంత విశాలమని మన జబ్బలు మనమే చరుచుకున్నా మన “హిందూ మతాధిపత్య” సమాజం అత్యంత హేయమైన కొంత భావజాలాన్ని, మన రక్తంలోకీ, మెదళ్లలోకీ ఎక్కించింది కదా, దానివల్ల ఎక్కడ ఏ విధమైన మతపరమైన విధ్వంసం జరిగినా యావత్ భారతదేశంలోని ముస్లిములందరినీ అనుమానంగా చూడడం మనకలవాటైంది. దాన్నే మన మతం, మెయిన్ స్ట్రీమ్ మీడియా, స్వార్థ రాజకీయ శక్తులూ మనకలవడేలా చేసాయి. దాంతో ముస్లిం తెలుసు సాహిత్యం అంటబడనిదైపోయింది. ఇంతలో గోరుచుట్టు మీద రోకటిపోటులాగా బాబ్రీ మసీదు విధ్వంసం, ఆ గాయాల తడి ఆరకముందే గుజరాత్ ఘోరకలికూడా మన మనసులను మార్చలేకపోయాయి. విషం చిమ్మేవాళ్లకు కొత్త భాష దొరికింది.
మతోన్మాదం రూపు వేరుకావచ్చు కాని, హిందూ-ముస్లిం మతపుటున్మాదం ఒకే రకంగా ప్రమాదకరమైనవి. కాని దాన్నుంచి కాస్త పక్కకు వచ్చి పరిశీలించినపుడు ఈ దేశంలో వెనుకబడిన కులాలు, అంతకంటే దారుణంగా దళితులు, వీరందరికంటే అత్యంత హేయంగా ముస్లిం ప్రజలు ఎన్ని రకాల వివక్ష, దోపిడీ, నిర్లక్ష్యాలకు గురవుతున్నారో పరిశీలించగలుగుతాం. ముచ్చటగా మూడోదిగా వచ్చిన ‘అజా’ కవితా సంకలనం ఎన్నెన్నో ప్రశ్నలకు పరిష్కారాలు, మరెన్నో సందేహాలకు సమాధానాలు అందించింది. తర్వాత వచ్చిన “ముల్కి” ఇంక తెలుగు సాహిత్య లోకంలో ముస్లింవాదం నిలదొక్కుకునేలా చేసింది. ఇక షేక్ కరీముల్లా ముస్లిం వాదానికి మరింత విస్తృతార్థం వచ్చేలా ఎన్నో మార్పుచేర్పులు సూచించి ఇస్లాంవాదం స్థిరీకరణకు ప్రయత్నం చేశారు. ఈ రెండు భావజాలపు వైరుధ్యాల మాటెలావున్నా మనం వీటన్నింటినీ ఓపిగ్గా చదివి హృదయానికి పట్టించుకున్నపుడు పీడితప్రజల పక్షాన సహానుభూతి చెందగలుగుతాం.
దేశంలో ఒక మతస్తులైన ప్రజలందరూ ఎలాంటి ప్రయోజనాలకూ నోచుకోక ఎంత వెనకబడివున్నారో తెలుసుకోవాలంటే కొన్నేళ్లకిందట వెలువడిన స్కైబాబ కవిత్వం “జగనే కీ రాత్” చదవాలి. ఈ పుస్తకం వెలువడిన తర్వాత కూడా, ముందు వెలువడిన కవిత్వం ఎన్నో సందేహాలు నివృత్తి చేసిన తర్వాత కూడా కొందరు హైందవీయ ఆదర్శాలు కలిగిన విమర్శకులు తమ రంగు కళ్లద్దాలలోంచే చూడడం మానలేదు. ఇందుకు ఉదాహరణ ఏప్రిల్ 02, 2006 ‘వార్త’ అనుబంధంలో ప్రచురితమైన ‘ముస్లిం వాదమంటే హిందూ ద్వేషమే?” అన్న డి.చంద్రశేఖరరెడ్డి వ్యాసాన్ని చూపించవచ్చు. ఆ తరువాత ఈ వ్యాసానికి ప్రతిస్పందనగా వచ్చిన అనేక వ్యాసాలను ’వార్త’ ప్రచురించలేదు కూడా. ఇలా ఒక కవితా సంపుటంపై వచ్చిన అనేక ప్రచురిత, అప్రచురిత వ్యాసాలను జిలుకర శ్రీనివాస్ సంపాదకత్వంలో దళిత్-ముస్లిం పబ్లికేషన్స్ అక్టోబర్ 2006లో “గవాయి” పేరిట ఒక చిన్న పుస్తకంగా ప్రచురించింది.
అసలు సమాజం ఎన్ని వీలైతా అన్ని ముక్కలుముల్లకుగా విడిపోతే అంతగా వికటాట్టహాసం చేసే పాలకవర్గం, సామ్రాజ్యవాదం దళితులూ, ముస్లిములూ ముఖ్యంగా రెండింటా స్త్రీలు సమష్టిగా సాహితీ వ్యవసాయం చేస్తుండడంతో పెడబొబ్బలు పెడుతున్నారు- కొంత సంతోషంతో, కొంత దుఖంతో. ఇది నిజంగా ఎందరికో మింగుడుపడని విషయం. అసలు ఇలా ఎవరికి వారు గొంతెత్తి ఆత్మవిశ్వాసపు గానాలాపన చేయడం ఎవరి మంచికో, ఎవరి చెడుకో తెలియని, అర్థం చేసుకోలేని నాబోటి కొందరు ఈ మొత్తం క్రమాన్నంతా నివ్వెరపోయి చూస్తున్నారు(మ్). అందుకే ఈ ”గవాయి” ఒక విశిష్ట ప్రచురణగా నిలిచింది. ఇక స్కైబాబ కవిత్వంపై, ఆ నెపంతో ముస్లిం తెలుగు కవితపై రకరకాల రూపాలలో బురద చల్లడాన్నితీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన ఈ పుస్తకంలో జిలుకర శ్రీనివాస్, చిట్టిబాబులు తమ చివరిముక్తాయింపు వ్యాసంలో ఇలా అంటారు. “…స్కైబాబ రచనలు వివాదాస్పదం కావడం ఇది తొలిసారి కాదు. వివాదం రేకెత్తడం ఆయన కవిత్వం నైజం కాదు. కాని, కవిత్వ వాదనలోని శక్తిని శత్రుశిబిరం ఆయన కవిత్వాన్ని వివాదాస్పదం చేస్తూనే వుంది. వివాదం రగిలేవిధంగా కవిత్వ సృజన చేయడం వేరు. వివాదాస్పదం చేయడం వేరు. ఒకటి సృజనక్రమంలో జరిగేది. రెందోది వాచక పఠనం తర్వాత రాజకీయ, సైద్ధాంతిక పోరు క్రమంలో సంతరించేది…”
92 పేజీల ఈ చర్చావ్యాసాల సంకలనంలో 27 వ్యాసాలున్నాయి. అన్నీ ఎన్నో ఆలోచనలను మనకు పంచుతాయి. పది రూపాయల విలువ పెట్టిన ఈ అపురూపమైన పుస్తకాన్ని శ్రద్ధగా అధ్యయనం చేయడం వెనకబడిన కులాల, వెనకబడిన ప్రాంతాల ప్రజలు తమతమ గొంతులను సవరించుకుంటున్న వేళ ఓ తక్షణావసరం.

Sancha

2011-04-18T01:14:00.000-07:00

Blood or secretion
it is my body that oozes

Eyes and breasts turning into boils
it is my body that dribbles milk or tears.

At each child-birth, a pain of life getting separated into two
scalpels and scissors slice my pangs into pieces
it is my body that undergoes the trauma.

What does it matter to you?
You ask me to give birth to as many.

            ***
As petro dollar spread perfumes
‘Ameena’ that you want to sell is my daughter

Hunger or unconcern chased him and
‘Mastan’ slashed daggers over society in vengeance, he is my son

Hiding the agony of her children in heart’s spasms
‘Fakir Jani’ goes around every house for alms, she is my child.

            ***
Even before the youngest child assumed wings
carrying another burden in the stomach.

Birth-pangs now experience
no longer any motherhood-feel.

Treading on the circus rope
hanging between life and death
at one end quenching your body thirsts
at another end giving birth to your heirs
continue to exist with fear-filled body.

        ***
How many moon lights
are passing like that without blooming moonlight
in my eyes!
How many waterfalls
are flowing without touching
my feelings!

In ‘Oukali’1 rains my children are falling like hailstones
They are growing up as tears flowing from my eyes

Any time have we succeeded in chasing out
the poverty that engulfed us since childhood,
Have we made them learn alphabet…

You are a jailor, me a nurse
Any sense of attachment we experienced?

        ***
I wailed when
my eldest daughter who gave birth to four children
unable to express even the pain at being hurt
breathed her last in my lap that once offered comfort.
How I felt humiliation when I, at this age,
and my young daughter, at tender age,
suffered birth-pangs at the same time!
Which stone-like heart understand the torture
I underwent in front our son-in-law!

            ***
Not as myself, but as symbol of a religion
I am worn out…

Not as a human,
But I am struggling as a ‘sancha’ producing children

When sufferings are mine
How come decisions are yours?

When body is mine
How come authority is yours?

(dedicated to women who raised their voice and proclaimed that decision be left to them in matters of reproduction)

ధ్వంస రచన

2011-04-01T04:09:00.000-07:00

ప్రజా సౌధాన్ని కట్టాలనుకునేవాడే
రాజ సౌధాలను కూలుస్తాడు
కోటను కూల్చకుండా
కొత్త రాజ్యాన్ని ఎలా నిర్మిస్తాం?
గడీని మట్టు పెట్టకుండా
వడిగా ఎలా ముందుకెళ్తాం?
కట్టాలంటే ముందు కూల్చాల్సిందే
అది విగ్రహమో.. నిగ్రహమో..
సౌధమో.. ఆయుధమో.. ఆయువో!
కలకు రూపమివ్వాలంటే
అక్కడ ఖాళీ ఏర్పర్చాలి ముందు
శిథిలాల గుట్టలు పేరుకొనేది కొన్నాళ్లే
వినిర్మించేవాడికి
శిథిలాలపై ప్రేమెందుకు
శిథిల మనసుల్ని
మనుషుల్ని ప్రేమించలేడు వాడు
దూసుకెళ్లే స్వభావమది
దూసిన ఖడ్గం వాడు..
దూసుకెళ్లే బాణం..
ఎత్తిన గడ్డపార!
గమ్యం తప్ప
ఏదీ కంటపడని గురి
చేప కన్ను తప్ప
చెత్తా చెదారమేదీ కనిపించదు
నిప్పును రాజెయ్యడమే తప్ప
నివురు గురించి యోచన ఉండదు
నినాదమే.. నిర్మాణమే తప్ప
నాన్చివేతల్ జాన్తానై

వినిర్మాణానికి
ఏదో ఒక మూల నుంచి కూల్చడం మొదలవ్వాల్సిందే
గడ్డపార వెయ్యకుండా
మొక్కెలా నాటగలం?
పునాది తియ్యకుండా భవనమెలా కడతాం?
ఎవరినీ నొప్పించకుండా
సత్యమెలా చెబుతాం?
అవును
ఇవాళ కూల్చింది
రేపటి రూపును ఆవిష్కరించడానికే
జీవాలు కూలుతున్న ఆక్రందనే
విగ్రహాలు కూల్చింది
ఇంకొకటి చెప్పనా!
మా మధ్య
కొన్ని దుష్ట విగ్రహాలు తిరుగుతున్నాయ్
వాటిని కూడా కూల్చేదాకా లాగొద్దు బిడ్డా!